Cümlenin ögeleri sırasıyla hangisidir?
Köy meydanındaki asırlık çınarın gölgesinde oturan yaşlılar, uzak dağlardan gelen rüzgârın taşıdığı kekik kokusunu derin bir huzurla içine çekerekler.
Özne - belirli nesne - zarf tümleci - yüklem olur.
Adım 1 — Özne
Cümlede işi yapan unsur **“yaşlılar”**dır.
Bu yüzden özne budur.
Adım 2 — Belirli nesne
“İçine çekmek” fiilinin çekilen şeyi **“kekik kokusunu”**dur.
Bu, belirli nesnedir.
Adım 3 — Zarf tümleci
“Nasıl?” sorusunun cevabı **“derin bir huzurla”**dır.
Bu da zarf tümlecidir.
Adım 4 — Yüklem
Fiil çekimi “içine çekerler” cümlenin yüklemidir.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Cevap: B) Özne - belirli nesne - zarf tümleci - yüklem
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Temel Kavramlar:
1. Özne
- Tanım: Yüklemin bildirdiği işi yapan ögedir.
- Bu cümlede: yaşlılar
2. Belirli nesne
- Tanım: “Ne, kimi” sorularına cevap veren ve belirtme hâli eki alan nesnedir.
- Bu cümlede: kekik kokusunu
3. Zarf tümleci
- Tanım: Fiilin zamanını, durumunu, biçimini bildiren ögedir.
- Bu cümlede: derin bir huzurla
Sık Yapılan Hatalar:
“Köy meydanındaki asırlık çınarın gölgesinde”yi özne sanmak
- Yanlış: Başta geldiği için özne sanılabilir.
- Doğru: Bu bölüm yer tamlayıcısıdır, özne yaşlılardır.
- Neden yanlış: “Kim oturan?” sorusunun cevabı yaşlılardır.
Başka soruların olursa sormaktan çekinme! 
**
Cümlenin ögeleri sırasıyla hangisidir?
Özne - belirli nesne - zarf tümleci - yüklemdir.
Bu cümlede “yaşlılar” özne, “kekik kokusunu” belirli nesne, “derin bir huzurla” zarf tümleci, “içine çekerler” ise yüklemdir.
Adım 1 — Özne
Cümlede işi yapan unsur yaşlılardır.
Adım 2 — Belirli nesne
“Ne?” sorusunun cevabı kekik kokusunudur.
Adım 3 — Zarf tümleci
“Nasıl?” sorusunun cevabı derin bir huzurladır.
Adım 4 — Yüklem
Yargıyı bildiren bölüm içine çekerlerdir.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Cevap: B) Özne - belirli nesne - zarf tümleci - yüklem
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Neden A, C, D, E değil?
- A: Sıralama yanlıştır.
- C: Özne ve zarf tümleci yer değiştirmiştir.
- D: Cümle özne ile başlamaz, ayrıca yüklemden önce nesne gelmez.
- E: “Köy meydanındaki asırlık çınarın gölgesinde” yer tamlayıcısıdır, özne değildir.
Başka soruların olursa sormaktan çekinme!
Bu cümledeki öğelerin dizilişi nedir?
Çözüm Adımları:
Adım 1 — Özne belirleme
Cümledeki temel özne “yaşlılar” kelimesidir. Çünkü cümledeki iş yapan, yüklemin gösterdiği eylemi gerçekleştiren varlık "yaşlılar"dır.
Adım 2 — Belirtili nesne belirleme
“keçik kokusunu” ifadesi, “taşıdığı” fiilini tamamlayan belirtisiz nesnedir. Ancak cümlede “karışıklık” olabilir, cümlenin içinde geçen tek nesne bu olduğu için bu kısım belirtisiz nesne değil belirtilli nesne (–ı hali) olarak kullanılmıştır.
Adım 3 — Zarf tümleci belirleme
“uzak dağlardan gelen rüzgârın” ifadesi yer ve kaynak anlamı taşıyan zarf tümlecidir. Aynı şekilde “derin bir huzurla” ifadesi de zarf tümlecidir ancak soru zamirli sırasına dayalı olduğundan önce “uzak dağlardan gelen rüzgârın taşıdığı keçik kokusunu” zarf tümlecidir.
Ancak burada dikkat edilmesi gereken nokta, “uzak dağlardan gelen rüzgârın taşıdığı keçik kokusunu” ifadesi tümü cümlenin zarf tümlecidir. “derin bir huzurla” ise zarf tümlecidir fakat burada sıralama soruluyor.
Adım 4 — Yüklem belirleme
Yüklem "içine çekerler"dir.
Seçeneklerin analizi:
-
A şıkkı: “Özne - zarf tümleci - belirtili nesne - yüklem”
Bu tam olarak doğru sıralama değil çünkü “zarf tümleci” cümlede uzun ve karmaşık ifadeyi temsil ediyor. -
B şıkkı: “Özne - belirtili nesne - zarf tümleci - yüklem”
Bu doğru sıralamadır. Çünkü önce özne “yaşlılar”, ardından belirtili nesne “keçik kokusunu”, sonra “derin bir huzurla” zarf tümleci ve son olarak yüklem geliyor. -
C, D, E şıkları ise bu sıralamaya uymuyor.
Cevap: B şıkkı — “Özne - belirtili nesne - zarf tümleci - yüklem”
Başka soruların olursa sormaktan çekinme!