Bu paragrafta parantezlerle gösterilen yerlere sırasıyla hangi noktalama işaretleri getirilmelidir?
Cevap: A seçeneği
Çözüm Adımları:
Adım 1 — İlk boşluk
“Bahar geldiğinde köyümüzün tepeleri rengârenk çiçeklerle kaplanır ( )”
- Burada cümle bitiyor.
- Bu yüzden nokta (.) gelmelidir.
Adım 2 — İkinci boşluk
“Her taraf papatya, gelincik, menekşe ( )”
- Bu ifade eksik bir sıralama gibi kullanılmış.
- Devamında açıklama gelmeyeceği için nokta (.) uygundur.
Adım 3 — Üçüncü boşluk
“Dereler çağlar, kuşlar öter ( )”
- İki bağımsız cümle sıralanmış.
- Araya noktalı virgül (
gelmelidir.
Adım 4 — Dördüncü boşluk
“Her köşe bir başka güzellik sunar ( ) Ah, keşke o günleri yeniden yaşayabilsem ( )”
- İlk kısım bir cümledir, ardından ünlem niteliğinde bir duygu ifadesi başlar.
- Buraya nokta (.) gelir.
- Son kısım güçlü bir duygu bildirdiği için ünlem işareti (!) gerekir.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Cevap: A) (.) (.) ( (.) (!)
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Temel Kavramlar:
1. Nokta (.)
- Tanım: Cümle sonunda kullanılır.
- Bu soruda: İlk, ikinci ve dördüncü boşlukta kullanılmıştır.
2. Noktalı virgül (
- Tanım: Birbirinden virgülle ayrılmış ögeleri içeren, kendi içinde anlamca bağlı cümleleri ayırır.
- Bu soruda: “Dereler çağlar, kuşlar öter” bölümlerini ayırır.
3. Ünlem işareti (!)
- Tanım: Duygu, seslenme ve şaşırma bildiren cümlelerin sonunda kullanılır.
- Bu soruda: “Ah, keşke o günleri yeniden yaşayabilsem” ifadesinin sonunda vardır.
Sık Yapılan Hatalar:
Virgül sanmak
- Yanlış: İki bağımsız cümle arasına virgül koymak.
- Doğru: Bu durumda çoğunlukla nokta ya da noktalı virgül kullanılır.
- Neden yanlış: Virgül, iki tam cümleyi tek başına ayırmak için yeterli değildir.
Başka soruların olursa sormaktan çekinme! 
Bu konuyla ilgili başka bir örnek ister misin?
Sorunun Çözümü
Parçada boş bırakılan yerlere hangi noktalama işaretlerinin gelmesi gerektiğine bakalım:
Bahar geldiğinde köyümüzün tepeleri rengârenk
çiçeklerle kaplanır (.) Her taraf papatya, gelincik, menekşe ( ) Dereler çağlar, kuşlar öter (.) her köşe bir başka güzellik sunar (e) Ah, keşke o günleri yeniden yaşayabilsem ( )
Çözüm Adımları:
1. Paragrafın ilk cümlesi tamamlanmış, sonuna nokta (.) konur.
- “… kaplanır (.)” — Doğru, cümle bitiyor.
2. İkinci cümlede “papatya, gelincik, menekşe …” ifadesi sıralama içindedir, buraya virgül değil, ünlem veya noktalı virgül gelmez. Burada virgül olmalı mı?
-
Soruda seçeneklerde parantezde virgül (,) yerine noktalı virgül (
veya diğer işaretler var. -
Paralel olarak virgül yerine noktalı virgül konabilir; çünkü sıralanan öğeler uzun ya da açıklamalıysa noktalı virgül kullanılabilir.
-
Ancak “papatya, gelincik, menekşe” zaten virgüllü bir sıralama; bu yüzden parantez için noktalı virgül (
uygun.
3. “Dereler çağlar, kuşlar öter (.)” cümle sonu olduğu için nokta olmalı.
4. “her köşe bir başka güzellik sunar (e)” ifadesinde ‘e’ ifadesi muhtemelen bir ünlem (!) için yazılmış. Çünkü “Ah, keşke…” gibi bir ünlem cümlesi geliyor.
- Bu kısımda ünlem işareti var.
5. Son bölüm “Ah, keşke o günleri yeniden yaşayabilsem ( )” cümle sonunda ve ümit, dilek belirtiyor; nokta (.) ile bitmeli.
Doğru Noktalama İşaretleri Sırası:
- (.) — Nokta: “… kaplanır.”
- ( — Noktalı Virgül: “menekşe;”
- (.) — Nokta: “öter.”
- (!) — Ünlem: “güzellik sunar!”
- (.) — Nokta: “yaşayabilsem.”
Seçeneklere göre karşılaştırma:
- A şıkkı: (.) ( (.) (!) (.) → Doğru
- B şıkkı: ( (!) (.) (
(!) → Yanlış, başta nokta olmalı. - C şıkkı: ( (…) (!) (!) (!) → Yanlış, nokta ve üç nokta gereksiz.
- D şıkkı: (.) (…) ( ( (!) → Yanlış, sıralama uyumsuz.
- E şıkkı: (.) (!) ( (…) (!) → Yanlış, virgül ve noktalama yerleri karışık.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Cevap: A şıkkı
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Not: Virgül yerine uzun sıralamalarda noktalı virgül (
Başka soruların olursa sormaktan çekinme!
İstersen benzer noktalama sorularından bir kaç tane daha çözelim.