Grafik ve Verilere Göre Söylenemeyecek İfade
Çözüm Adımları:
Adım 1 — Grafik Verilerini İnceleme
Grafikte verilen ülkeler ve dünya için iki veri gösterilmiş:
- Ortanca yaş (yeşil renkli)
- Ortalama ömür (kırmızı renkli)
Adım 2 — Seçenekleri Tek Tek Değerlendirme
-
A şıkkı: “Nijerya’da ortanca yaş, diğer ülkelere göre daha düşüktür.”
Grafikte Nijerya’nın ortanca yaşı en düşük görünüyor. Bu ifade doğrudur. -
B şıkkı: “Rusya’da ortalama ömür, ortanca yaştan daha düşüktür.”
Rusya’da kırmızı (ortalama ömür) yeşilden (ortanca yaş) daha yüksekte, yani ortalama ömür ortanca yaştan fazladır. Bu ifade yanlıştır. -
C şıkkı: “Japonya’da ortalama ömür, diğer ülkelerden daha yüksektir.”
Grafikte Japonya’nın ortalama ömürü en yüksek görünüyor. Bu ifade doğrudur. -
D şıkkı: “Almanya’da ortanca yaş, Rusya’daki ortanca yaştan daha yüksektir.”
Grafikte Almanya’nın ortanca yaşı, Rusya’nınkinden daha yüksek. Bu ifade doğrudur. -
E şıkkı: “Mısır’daki ortalama ömür süresi ile dünya ortalaması birbirine yakındır.”
Grafikte Mısır ve dünya için kırmızı çubukların uzunlukları birbirine oldukça yakın. Bu ifade doğrudur.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: B şıkkı yanlıştır, yani “Rusya’da ortalama ömür, ortanca yaştan daha düşüktür.” ifadesi grafik verilerine göre söylenemez.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Başka soruların olursa sormaktan çekinme! 
Bu konuyla ilgili başka bir soru ister misin?
Grafikteki verilere göre hangisi söylenemez?
Çözüm Adımları:
Adım 1 — Grafikteki değerleri okuyalım
Grafikte yeşil sütun orta yaş, kırmızı sütun ortalama ömür değerini gösteriyor.
Ülkeler için genel durum şöyle okunuyor:
- Nijerya: orta yaş çok düşük, ortalama ömür de düşük
- Mısır: orta yaş orta seviyede, ortalama ömür yaklaşık dünya ortalamasına yakın
- Rusya: orta yaş yaklaşık 40, ortalama ömür yaklaşık 70
- Almanya: orta yaş yaklaşık 45, ortalama ömür yaklaşık 78
- Japonya: orta yaş yaklaşık 45, ortalama ömür en yükseklerden biri
Adım 2 — Seçenekleri tek tek inceleyelim
A) “Nijerya’da ortanca yaşı, diğer ülkelere göre daha düşüktür.”
Grafikte Nijerya’nın orta yaş değeri en düşüktür. Doğru.
B) “Rusya’da ortalama ömür, ortanca yaştan daha düşüktür.”
Rusya’da ortalama ömür 70 civarı, orta yaş ise 40 civarıdır.
Yani ortalama ömür, orta yaştan daha düşüktür değil, daha yüksektir. Yanlış.
C) “Japonya’da ortalama ömür, diğer ülkelerden daha yüksektir.”
Japonya’nın kırmızı sütunu en yüksektir. Doğru.
D) “Almanya’da ortanca yaş, Rusya’daki ortanca yaştan daha yüksektir.”
Almanya’nın orta yaş değeri Rusya’dan yüksektir. Doğru.
E) “Mısır’daki ortalama ömür süresi ile dünya ortalaması birbirine yakındır.”
Grafikte Mısır ve dünya ortalama ömür değerleri birbirine yakındır. Doğru.
Adım 3 — Son doğrulama
Seçenekler içinde grafiğe aykırı olan ifade B’dir. Çünkü Rusya’da ortalama ömür, ortanca yaştan daha düşüktür denemez; tam tersine daha yüksektir.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Cevap: B
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Temel Kavramlar:
1. Ortanca Yaş
- Tanım: Nüfusun yaş sıralamasında tam ortadaki yaştır.
- Bu problemde: Yeşil sütunla gösterilmiştir.
2. Ortalama Ömür
- Tanım: Bir toplumda beklenen yaşam süresidir.
- Bu problemde: Kırmızı sütunla gösterilmiştir.
Sık Yapılan Hatalar:
Sütunları karıştırmak
- Yanlış: Yeşili ortalama ömür sanmak.
- Doğru: Yeşil = ortanca yaş, kırmızı = ortalama ömür.
- Neden yanlış: Soruyu tamamen yanlış yorumlatır.
Başka soruların olursa sormaktan çekinme!
Bu konuyla ilgili başka bir örnek ister misin?