Resimli Soru 29-09-2025 21:53:00

cevabını ver bana

163 ve 185 sayılarını böldüğümüzde sırası ile 3 ve 5 kalanını veren en küçük sayı kaçtır?


Çözüm:

Verilen:

  • Bir sayıyı 163 sayısına böldüğünde kalan 3’tür.
  • Aynı sayıyı 185 sayısına böldüğünde kalan 5’tir.

Bize bu koşulları sağlayan en küçük pozitif sayı soruluyor.


Adım 1: Denklem Kurmak

Bir sayıyı x olarak alalım.

Buna göre:

x \mod 163 = 3 \implies x = 163k + 3,\ k \in \mathbb{Z}
x \mod 185 = 5 \implies x = 185m + 5,\ m \in \mathbb{Z}

Adım 2: İki Denklemden Denklem Sistemi Kurmak

İki eşitlik birbirine eşit olduğundan:

163k + 3 = 185m + 5

Bunu düzenleyelim:

163k - 185m = 5 - 3 = 2

Yani,

163k - 185m = 2

Adım 3: Bu Diophantine denklemini çözmek

Amacımız k ve m tamsayılarını bulmak. Bu tür denklemleri çözmek için genel yöntemi uygulayalım.

Önce,

163k - 185m = 2

denklemine bakalım. Burada bilinmeyenler k ve m.


Adım 4: Ortak Bölen Kontrolü

Bu Sağ taraftaki sayı (2), 163 ve 185 sayılarının EBOB (GCD)'si ile bölünebilmelidir.

Önce:

\gcd(163, 185) = ?

EBOB hesabı:

  • 185 - 163 = 22
  • 163 mod 22:
163 = 22 \times 7 + 9
  • 22 mod 9:
22 = 9 \times 2 + 4
  • 9 mod 4:
9 = 4 \times 2 + 1
  • 4 mod 1:
4 = 1 \times 4 + 0

Son kalan 1 olduğundan,

\gcd(163, 185) = 1

EBOB 1 ise denklemin tüm tam sayı çözümleri vardır.


Adım 5: Denklemin çözümünü bulalım

Denklik:

163k - 185m = 2

veya

163k = 2 + 185m

Burada amaç k tamsayısını bulmak için m'yi uyan bir değerde bulmak.


Adım 6: Yöntem: Mod alma

Denklik üzerine mod 185 alalım:

163k \equiv 2 \pmod{185}

Adım 7: Mod tersini bulma

163k \equiv 2 \pmod{185} olduğundan, önce 163’ün 185 modundaki tersini bulmalıyız.

Yani, 163 \times k \equiv 1 \pmod{185} olan k sayısını bulalım. Bu ters sayı ile 2 çarparak k'yi bulacağız.


Adım 8: 163’ün 185 modundaki tersini bulmak (gelişmiş Öklid algoritması)

Uygulayalım:

Öklid algoritması ile

185 = 163 \times 1 + 22
163 = 22 \times 7 + 9
22 = 9 \times 2 + 4
9 = 4 \times 2 +1
4 = 1 \times 4 + 0

Şimdi ters bulmak için geriye doğru gidelim (Extended Euclidean Algorithm):

  • 1 = 9 - 4 \times 2
  • 4 = 22 - 9 \times 2

1 = 9 - (22 - 9 \times 2) \times 2 = 9 \times 5 - 22 \times 2

  • 9 = 163 - 22 \times 7

1 = (163 - 22 \times 7) \times 5 - 22 \times 2 = 163 \times 5 - 22 \times 35 - 22 \times 2 = 163 \times 5 - 22 \times 37

  • 22 = 185 - 163

1 = 163 \times 5 - (185 - 163) \times 37 = 163 \times (5 + 37) - 185 \times 37 = 163 \times 42 - 185 \times 37

Elde edilen:

1 = 163 \times 42 - 185 \times 37

Bu durumda,

163’ün 185 modundaki tersi 42’dir.

(Bu, 163 \times 42 \equiv 1 \pmod{185} demektir.)


Adım 9: k'yi hesapla

163k \equiv 2 \pmod{185} olduğundan,

k \equiv 2 \times 42 = 84 \pmod{185}

Yani,

k = 84 + 185t, \ t \in \mathbb{Z}

Adım 10: x değerini bulalım

Hatırlayın,

x = 163k + 3

İlk k değerini alalım: k = 84

Böylece,

x = 163 \times 84 + 3 = 13692 + 3 = 13695

Adım 11: Son kontrol yapalım

  • 13695 \mod 163 = ?

13695 \div 163 \approx 84 (asıl k değerimizin doğruluğu)

163 \times 84 = 13692

Kalan:

13695 - 13692 = 3

Doğru.

  • 13695 \mod 185 = ?

13695 \div 185 \approx 74

185 \times 74 = 13690

Kalan:

13695 - 13690 = 5

Doğru.


Sonuç:

163 ve 185 sayılarına bölündüğünde sırasıyla 3 ve 5 kalanını veren en küçük sayı 13695'tir.


Özet Tablosu

Adım İşlem Sonuç
1. Tanımlama x = 163k + 3 = 185m + 5 Denklem kuruldu
2. Denklem kurma 163k - 185m = 2 Diophantine den.
3. EBOB kontrolü \gcd(163,185) = 1 Çözüm mümkün
4. Mod alma 163k \equiv 2 \pmod{185} Kümeye düşürme
5. Ters eleman bulma 163 \times 42 \equiv 1 \pmod{185} Ters: 42
6. k'yi hesaplma k \equiv 2 \times 42 = 84 \pmod{185} k=84
7. Sayı x hesaplama x = 163 \times 84 + 3 = 13695 Sonuç
8. Kontrol Kalanlar doğru 3 ve 5

@Ayse53