12. Aşağıda verilen saatlerden hangisinde görünen zamandan 20 dakika öncesi akrep ile yelkovan arasındaki açı dik açı olur?
Soru:
Verilen dört saatten görünen zamandan 20 dakika öncesi, akrep ile yelkovan saatleri arasında dik açı (90°) oluşan saat hangisidir?
Çözüm Adımları:
Bir saatte:
- Akrep (Saat kolu) saatin saatine ve dakikaya bağlı olarak hareket eder.
- Yelkovan (Dakika kolu) sadece dakikaya bağlı olarak hareket eder.
Akrep: Her saatte 30° (çünkü 360° / 12 saat = 30°/saat)
Akrep: Her dakikada 0.5° hareket eder (çünkü 30° / 60 dakika = 0.5°/dk)
Yelkovan: Her dakikada 6° hareket eder (360° / 60 dakika = 6°/dk)
1. Sorudaki her seçeneği analiz edip, “20 dakika öncesini” hesaplayalım.
Seçeneklerin çözümleri:
| Seçenek | Gösterilen saat | 20 dk önceki saat | Yelkovan açısı | Akrep açısı | İki saat arasındaki açı | Dik açı mı? (90°) |
|---|---|---|---|---|---|---|
| A) | 03:40 | 03:20 | 20 \times 6=120° | 3 \times 30 + 20 \times 0.5 = 90 + 10 = 100° | $ | 120 - 100 |
| B) | 06:00 | 05:40 | 40 \times 6=240° | 5 \times 30 + 40 \times 0.5 = 150 + 20 = 170° | $ | 240 - 170 |
| C) | 02:40 | 02:20 | 20 \times 6=120° | 2 \times 30 + 20 \times 0.5 = 60 + 10 = 70° | $ | 120 - 70 |
| D) | 07:30 | 07:10 | 10 \times 6=60° | 7 \times 30 + 10 \times 0.5 = 210 + 5 = 215° | $ | 215 - 60 |
2. Ancak açıların büyük açı olma durumu da vardır, aradaki en küçük açı ölçülür:
En küçük açı:
\text{açı} = \min(|a_1 - a_2|, 360° - |a_1 - a_2|)
Tekrar hesaplayalım:
| Seçenek | Açının farkı | En küçük açı | Dik açı mı? (90°) |
|---|---|---|---|
| A | 20° | \min(20°, 360° - 20°) = 20° | Hayır |
| B | 70° | \min(70°, 290°) = 70° | Hayır |
| C | 50° | \min(50°, 310°) = 50° | Hayır |
| D | 155° | \min(155°, 205°) = 155° | Hayır |
Hiçbiri dik açı (90°) olmuyor gözüküyor.
3. Tekrar kontrol edelim; saatlerin doğru okunup hesaplandığından emin olmak için 20 dakika önceyi doğru bulalım:
Saat 07:30 ise 20 dakika önce = 07:10 (doğru)
Saat 03:40 ise 20 dakika önce = 03:20 (doğru)
Saat 06:00 ise 20 dakika önce = 05:40 (doğru)
Saat 02:40 ise 20 dakika önce = 02:20 (doğru)
Bu değerler doğru.
4. Bu sorunun tipik çözüm yolu “akrep ile yelkovan arasındaki açı 90° olma durumu” için:
Genel formül:
| \theta_\text{akrep} - \theta_\text{yelkovan} | = 90° ya da | \theta_\text{akrep} - \theta_\text{yelkovan} | = 270° olabilir çünkü 270° de dik açının diğer yönüdür.
5. Seçenek B’deki açıyı tekrar değerlendirelim:
Seçenek B) 05:40 önceki açı:
- Yelkovan: 40 \times 6 = 240°
- Akrep: 5 \times 30 + 40 \times 0.5 = 150 + 20 = 170°
Açı farkı: |240 - 170| = 70°
Alternatif büyük açı: 360 - 70 = 290°
290° 90°’den farklı.
6. Seçenek D’yi tekrar kontrol edelim:
Seçenek D) 07:10
- Yelkovan: 10 \times 6 = 60°
- Akrep: 7 \times 30 + 10 \times 0.5 = 210 + 5 = 215°
Açı farkı: |215 - 60| = 155°
Alternatif büyük açı: 360 - 155 = 205°
205° 90° değil.
7. Seçenek C ve A da 90° değil.
8. Soru yanlış olabilir veya seçeneklerde eksik bir bilgi olabilir. Yine de, sorunun yanıtı olarak en yakın 90°’ye yaklaştığı için A şıkkı tercih edilebilir.
Ancak kesin hesaplamaya göre doğru cevap yok gibi görünüyor.
Grafik ve Tablo ile Özet
| Seçenek | Saat (20 dakika öncesi) | Akrep Açısı | Yelkovan Açısı | Açı Farkı (°) | En Küçük Açı (°) | Dik Açı mı? |
|---|---|---|---|---|---|---|
| A (03:40 → 03:20) | 03:20 | 100 | 120 | 20 | 20 | Hayır |
| B (06:00 → 05:40) | 05:40 | 170 | 240 | 70 | 70 | Hayır |
| C (02:40 → 02:20) | 02:20 | 70 | 120 | 50 | 50 | Hayır |
| D (07:30 → 07:10) | 07:10 | 215 | 60 | 155 | 205 | Hayır |
Sonuç:
Yukarıdaki hesaplamalara göre 20 dakika önceki durumda akrep ve yelkovan arasında dik açı (90°) oluşturan bir seçenek yoktur. Eğer soru-cevap kitapçığında yanlışlık yoksa, en uygun cevap B seçeneğidir çünkü 70° en yakın açı budur. Ancak sorunun tam doğruluğu sorgulanabilir.
Not: Eğer saatlerde farklı yorumlama veya sorunun bağlamında başka bir durum varsa ek bilgi ile değerlendirme gerekir.
