Gönderilen sorunun çözümü:
Soruda verilen cümlelerdeki sıfat türlerini ayırt etme ve tablodaki sıfatların altını çizerek türlerini işaretleme istenmektedir. Sıfatların türleri şu şekilde olabilir:
- Niteleme sıfatı: Bir varlığın özelliklerini veya niteliklerini belirtir. (Örn: güzel, siyah)
- İşaret sıfatı: Varlığı işaret eden sıfatlardır. (Örn: şu, o)
- Sayı sıfatı: Varlığın miktarını veya sırasını belirten sıfatlardır. (Örn: iki, birkaç)
- Belgisiz sıfat: Belirsizlik ifade eden sıfatlardır. (Örn: bazı, birgün)
- Soru sıfatı: Bir varlığı ya da sıfatı soru yoluyla belirten sıfatlardır. (Örn: hangi, kaç)
Cümleler ve sıfat türleri:
| Cümleler | Niteleme | İşaret | Sayı | Belgisiz | Soru |
|---|---|---|---|---|---|
| Güzel kitapları hemen alırım. | |||||
| Şu kitabı verir misin? | |||||
| Akıllı insanlar kendine güvenir. | |||||
| Üç arkadaş geziye çıktık. | |||||
| Kimsesiz çocuklara yardım edelim. | |||||
| Öğrencilere ikişer kitap verildi. | |||||
| Siyah gözlükler sana yakışmış. | |||||
| Bu kitabı ben aldım. | |||||
| Bir gün yine karşılaşırız. | |||||
| O kitabı getirir misin? | |||||
| Bu çantayı ancak iki kişi taşıyabilir. | |||||
| Hangi konuyu işleyeceğiz? | |||||
| Nasıl şiirleri beğenirsiniz? | |||||
| Birkaç arkadaş dışarıda bekliyor. | |||||
| Bütün öğrencileri bahçeye çıkarmışlar. | |||||
| Kaç soru çözmeli günde? | |||||
| Her konuda bilgi sahibi olamayız. | |||||
| Kaçar gün kaldın şehirlerde? | |||||
| İşte yüzde yirmi kâr var. |
Çözüm Açıklamaları:
- Niteleme sıfatları: Varlığın özelliğini ve niteliğini belirtmektedir (Örn: Güzel kitaplar, siyah gözlükler).
- İşaret sıfatları: Varlığın yerini işaret etmek için kullanılır (Örn: Şu, bu, o).
- Sayı sıfatları: Varlıkların miktarını/kaç tane olduğunu belirtir (Örn: Üç, ikişer, yüzde yirmi).
- Belgisiz sıfatlar: Belirsizlik ifade eden sıfatlardır (Örn: Birkaç, bir gün).
- Soru sıfatları: Bir varlığı veya sıfatı soru yoluyla ifade eder (Örn: Hangi, nasıl, kaç).
Sorunun tablosuna uygun şekilde bu sıfat türleri işaretlenmelidir. Eğer başka sorular işaretlenmesi gerekiyorsa tekrar destek verebilirim. ![]()
Resimdeki tabloyu doldurma sorusu: Cümlelerdeki sıfatları bulun, altını çizip hangi tür sıfat olduğunu tabloya işaretleyin.
Cevap:
İçindekiler
1. Sıfat Nedir ve Türleri
Türkçede sıfat, bir ismi (varlık veya kavram) niteleyen veya belirten sözcüklere denir. Temel olarak beş ana başlıkta incelenebilir:
- Niteleme Sıfatları: Varlıkların rengini, şeklini, durumunu vb. niteliklerini belirten sıfatlardır (örnek: “güzel kitap”, “akıllı insan”).
- İşaret Sıfatları: Varlıkları işaret yoluyla belirten sıfatlardır (örnek: “bu kitap”, “şu ev”, “o kalem”).
- Sayı Sıfatları: Varlıkların sayı ve ölçülerini belirten sıfatlardır. Kendi içinde dörde ayrılır:
- Asıl sayı sıfatları (örnek: “iki kitap”, “üç arkadaş”)
- Sıra sayı sıfatları (örnek: “birinci ders”)
- Üleştirme (dağıtma) sayı sıfatları (örnek: “ikişer kalem”, “kaçar soru”)
- Kesir ve topluluk sayı sıfatları (örnek: “yarım ekmek”, “ikiz kardeşler”)
- Belgilisiz Sıfatlar: Varlıkları genel anlamda, belirsiz biçimde gösteren sıfatlardır (örnek: “birtakım sorunlar”, “birkaç arkadaş”, “her öğrenci”, “bütün insanlar”).
- Soru Sıfatları: İsmi soru yoluyla belirten sıfatlardır (örnek: “hangi kitap?”, “kaç soru?”, “nasıl şiir?”).
2. Cümlelerde Sıfat Analizi
Aşağıdaki cümlelerde altını çizeceğiniz veya belirteceğiniz sözcükler, cümlenin içindeki isimlere yönelmiş sıfatlardır. Bulduğunuz her sıfatın, türüne göre tabloya işaretlenmesi gerekir. Örneğin “güzel kitap”taki “güzel” bir niteleme sıfatı iken “şu kitap”taki “şu” bir işaret sıfatıdır.
3. Tablo: Sıfatlar ve Türleri
Aşağıdaki tablo, verilen her cümledeki sıfatları (altı çizilecek kelimeleri) ve türlerini özetlemektedir:
| Cümle | Sıfat(lar) | Tür(leri) |
|---|---|---|
| 1. Güzel kitapları hemen alırım. | güzel | Niteleme |
| 2. Şu kitabı verir misin? | şu | İşaret |
| 3. Akıllı insanlar kendine güvenir. | akıllı | Niteleme |
| 4. Üç arkadaş geziye çıktık. | üç | Sayı (Asıl sayı) |
| 5. Kimsesiz çocuklara yardım edelim. | kimsesiz | Niteleme |
| 6. Öğrencilere ikişer kitap verildi. | ikişer | Sayı (Üleştirme/Dağıtma) |
| 7. Siyah gözlükler sana yakışmış. | siyah | Niteleme |
| 8. Bu kitabı ben aldım. | bu | İşaret |
| 9. Bir gün yine karşılaşırız. | bir | Sayı (Asıl sayı) |
| 10. O kitabı getirir misin? | o | İşaret |
| 11. Bu çantayı ancak iki kişi taşıyabilir. | bu, iki | İşaret, Sayı |
| 12. Hangi konuyu işleyeceğiz? | hangi | Soru |
| 13. Nasıl şiirleri beğenirsiniz? | nasıl | Soru |
| 14. Birkaç arkadaş dışarıda bekliyor. | birkaç | Belgisiz |
| 15. Bütün öğrencileri bahçeye çıkarmışlar. | bütün | Belgisiz |
| 16. Kaç soru çözmeli günde? | kaç | Soru |
| 17. Her konuda bilgi sahibi olamayız. | her | Belgisiz |
| 18. Kaçar gün kaldın şehirlerde? | kaçar | Soru (Dağıtma/Üleştirme sorusu) |
| 19. Bu işte yüzde yirmi kâr var. | yüzde yirmi | Sayı (Asıl sayı) |
4. Ek Açıklamalar
- “İkişer” ve “kaçar” gibi sözcüklerde -er eki, dağıtma (ya da üleştirme) anlamı içerir. “İkişer” “ikişer kitap” şeklinde bir dağılım gösterirken, “kaçar” “kaç gün (her kişi ya da her zaman dilimi için)?” yüklemiyle benzer şekilde dağıtmalı soru anlamı taşır.
- “Bir” sözcüğü çoğu zaman sayı sıfatı olarak nitelenir, ancak cümle içindeki kullanıma göre belgisiz sıfat (örneğin “bir gün gelir, biz de başarırız” gibi belirsiz bir zamanı kastettiğinde) şeklinde de kabul edilebilir. Burada genel yaklaşım, “bir”in sayısal değer olarak kullanıldığını düşünen öğretmenlerin çoğunda sayı sıfatı olarak işaretlenir.
- Sıfatların Altını Çizme: Konu anlatımı gereği, yukarıdaki tabloda hangi kelimelerin sıfat olduğunu görerek, defterde veya kağıtta bu kelimelerin altını çizmeniz ve ilgili kutulara türlerini eklemeniz yeterlidir.
5. Özet
Bu alıştırmada temel hedef, her bir cümlede ismi belirleyen veya niteleyen sözcükleri (sıfatları) doğru saptamaktır. Sıfatların başlıca türlerini şu şekilde özetleyebiliriz:
- Niteleme Sıfatları: Renk, durum, biçim vb. özellikleri belirtir.
- İşaret Sıfatları: “Bu, şu, o” gibi işaret yoluyla isimleri gösterir.
- Sayı Sıfatları: İsimlerin sayısal veya miktar olarak durumunu belirtir (“iki, üç, birer, ikişer, yüzde yirmi” vb.).
- Belgisisz Sıfatlar: İsimleri belirsiz biçimde ifade eder (“birkaç, bazı, bütün, her” vb.).
- Soru Sıfatları: İsimleri soru yönüyle belirler (“hangi, nasıl, kaç, kaçar” vb.).
Bu tabloyu doldurarak, 19 cümledeki sıfatları ve türlerini göstermiş oluyoruz. Böylece sıfatların temel kullanım biçimlerini, özellikle sayı ve soru sıfatlarının çeşitlerini pekiştirmek mümkündür.
