Verilen metne bakıldığında Mondros Ateşkes Antlaşması’nın maddelerinin hangisinden bahsedilmemiştir?
Soru metni özeti:
İtilaf Devletleri, Osmanlı Devleti’ne Mondros Ateşkes Antlaşması’nı imzalatarak, daha önce gizli anlaşmalarla paylaştıkları Osmanlı topraklarını işgal etmek için hukuki dayanak elde etmişlerdir. Antlaşmanın 7. ve 24. maddeleriyle Osmanlı topraklarında istedikleri yerleri işgal etmeye zemin hazırlamışlardır.
Şıkların Analizi:
| Şık | İçerik | Metinde Bahsediliyor mu? | Açıklama |
|---|---|---|---|
| A | Kömür, akaryakıt ve benzer kaynaklarda, ülkenin ihtiyaçları karşılandıktan sonra, İtilaf Devletleri’ne satın alma kolaylığı sağlanacak. | Hayır | Metinde böyle bir maddeye değinilmemiştir. |
| B | İtilaf Devletleri güvenliklerini tehdit eden bir durumda herhangi bir stratejik noktayı işgal hakkına sahip olacak. | Evet | Metinde işgaller ve stratejik noktaların işgali belirtilmiş. |
| C | Vilayet-i Sitte (Erzurum, Van, Bitlis, Sivas, Harput, Diyarbakır) karışıklık çıkarsa İtilaf Devletleri buraları işgal edecek. | Evet | Metinde bu bölgelere işgal hakkı verildiği belirtilmiş. |
| D | Osmanlı ordusu terhis edilecek; ordunun araç, gereç, silah ve cephanesine İtilaf Devletleri el koyacak. | Evet | Metinde Osmanlı ordusunun savunmasız bırakılması anlatılmış. |
Doğru Cevap: A şıkkıdır.
Çünkü metinde kömür, akaryakıt gibi kaynakların İtilaf Devletleri’ne satın alma kolaylığı sağlanmasından bahsedilmemiştir.
Özet Tablo
| Şık | İçerik Özeti | Metinde Var mı? | Sonuç |
|---|---|---|---|
| A | Kaynakların satın alınması kolaylığı | Hayır | Doğru cevap |
| B | Stratejik noktaların işgali | Evet | Yanlış |
| C | Vilayet-i Sitte’nin işgali | Evet | Yanlış |
| D | Osmanlı ordusunun terhisi ve silahlarına el konması | Evet | Yanlış |
Sonuç olarak, verilen metne göre Mondros Ateşkes Antlaşması’nın maddelerinden bahsedilmeyen konu A şıkkındaki “kömür, akaryakıt ve benzer kaynakların satın alınması kolaylığıdır.”
Verilen Metinde Mondros Ateşkes Antlaşması’nın Hangi Maddesinden Bahsedilmemiştir?
İçindekiler
-
- Mondros Ateşkes Antlaşması’nda Öne Çıkan Maddeler
2.1. 7. Madde (Stratejik Noktalar)
2.2. 24. Madde (Vilayet-i Sitte) - Şıkların İncelenmesi
3.1. A) Kömür ve Akaryakıt Hakkı
3.2. B) Stratejik Noktaların İşgali
3.3. C) Vilayet-i Sitte’nin İşgali
3.4. D) Osmanlı Ordusunun Terhisi ve Silah-Cephane Alınması - Madde Karşılaştırma Tablosu
- Doğru Cevap ve Gerekçe
1. Soru ve Bağlam
LGS deneme sorusu aşağıdaki metin üzerinden öğrenciden “Mondros Ateşkes Antlaşması’nın maddelerinin hangisinden bahsedilmemiştir?” sorusunu yanıtlaması istenmektedir:
Metinde şu ifadeler yer alır:
İtilaf Devletleri, Osmanlı Devleti’ne Mondros Ateşkes Antlaşması’nı imzalatarak gizli antlaşmalarla daha önce paylaştıkları Osmanlı topraklarını işgal etmek için hukuki dayanak elde etmiş oldu. Mondros’un maddelerine bakıldığında Osmanlı Devleti her türlü işgale karşı açık hale gelmişti. İşgallere karşı koymasını engellemek için de bütün tedbirler alınarak Osmanlı Devleti savunmasız hale getirilmişti. Özellikle Mondros Ateşkes Antlaşması’nın 7 ve 24. maddeleri, İtilaf Devletleri’nin Osmanlı topraklarında istedikleri yerleri işgal etmelerine zemin hazırlamıştı.
2. Mondros Ateşkes Antlaşması’nda Öne Çıkan Maddeler
Metinde açıkça belirtilen iki madde şunlardır:
2.1. 7. Madde (Stratejik Noktalar)
- İtilaf Devletleri, güvenliklerini tehdit eden bir durum karşısında herhangi bir stratejik noktayı işgal etme hakkına sahiptir.
- Bu madde, Osmanlı’nın “savunma hattını” zayıflatarak, tehdide konu olabilecek tüm bölgeleri işgale müsait hâle getirir.
2.2. 24. Madde (Vilayet-i Sitte)
- Erzurum, Van, Bitlis, Sivas, Harput, Diyarbakır gibi altı vilayette herhangi bir karışıklık çıkarsa, İtilaf Devletleri buraları işgal etme hakkına sahiptir.
- Vilayet-i Sitte olarak anılan bu bölge, Doğu Anadolu’nun kilit noktalarını kapsamaktadır.
3. Şıkların İncelenmesi
Metinde bahsedilen 7. ve 24. maddelere göre şıklar tek tek ele alındığında:
3.1. A) Kömür ve Akaryakıt Hakkı
- İçerik: “Kömür, akaryakıt ve benzer kaynaklarda; ülkenin ihtiyaçları karşılandıktan sonra İtilaf Devletleri’ne satın alma kolaylığı sağlanacak.”
- Mondros’ta hangi madde? Bu düzenleme 8. maddeye karşılık gelmektedir.
- Metinde? Metin içerisinde kaynak satışı veya kömür-yakıt hakkından bahsedilmemiştir.
3.2. B) Stratejik Noktaların İşgali
- İçerik: “İtilaf Devletleri, güvenliklerini tehdit eden bir durum karşısında herhangi bir stratejik noktayı işgal etme hakkına sahip olacak.”
- Mondros’ta hangi madde? Bu, 7. maddedir.
- Metinde? Açıkça bahsedilmiş: “…7. ve 24. maddeleri… stratejik nokta işgali…”
3.3. C) Vilayet-i Sitte’nin İşgali
- İçerik: “Vilayet-i Sitte denilen altı vilayette… herhangi bir karışıklık çıkarsa İtilaf Devletleri buraları işgal etme hakkına sahip olacak.”
- Mondros’ta hangi madde? 24. maddedır.
- Metinde? Net bir şekilde: “…7 ve 24. maddeleri… altı vilayette işgal…”
3.4. D) Osmanlı Ordusunun Terhisi ve Silah-Cephane Alınması
- İçerik: “Osmanlı orduları terhis edilecek; ordunun taşıt, araç gereç, silah ve cephanesine İtilaf Devletleri tarafından el konulacak.”
- Mondros’ta hangi madde? Bu düzenleme 16. maddede yer alır.
- Metinde? Sadece “savunmasız hale getirilmek” ifadesi var, maddenin kendisi açıkça zikredilmemiş.
4. Madde Karşılaştırma Tablosu
| Şık | İçerik | Mondros Maddesi | Metinde Bahsedildi mi? |
|---|---|---|---|
| A | Kömür-akaryakıt hakkı | 8. madde | Hayır |
| B | Stratejik nokta işgali | 7. madde | Evet |
| C | Vilayet-i Sitte’in işgali | 24. madde | Evet |
| D | Ordunun terhisi ve silah-cephane el konulması | 16. madde | Hayır (implicite) |
5. Doğru Cevap ve Gerekçe
- Metinde açıkça zikredilen maddeler 7. ve 24. olduğundan, şıklar arasında bu iki maddenin karşılığı gelen B ve C elenir.
- Geriye kalan A ve D maddeleri metinde doğrudan bahsedilmeyen düzenlemelerdir.
- Ancak A) Kömür ve akaryakıt hakkı (8. madde) ile ilgili hiçbir gönderme yapılmamıştır.
- D şıkkı “savunmasız hâle getirme” ifadesiyle dolaylı olarak ima edilmiş olsa da, metin A maddesi üzerine hiç durmamıştır.
Bu nedenle doğru cevap:
A) Kömür, akaryakıt ve benzer kaynaklarda, ülkenin ihtiyaçları karşılandıktan sonra İtilaf Devletleri’ne satın alma kolaylığı sağlanacak.
@sMu