!1000001541|375x500 [Link Silindi]
Aşağıda verilen devirli ondalık gösterimleri rasyonel sayı olarak noktalı yerlere yazınız.
Örneklerin çözümleri:
Devirli ondalık sayıları rasyonel sayıya çevirmek için genel yöntem x’i sayı olarak yazıp, devirli kısmı çıkartarak kesir haline getirmek şeklindedir. Sonrasında bu kesir sadeleştirilir.
1. Soru: 2, \overline{9}
2, \overline{9} ifadesi, 2 tam ve sonsuz tekrar eden 9’lardan oluşan sayı.
- x = 2,9999...
- 10x = 29,9999...
- 10x - x = 29,9999... - 2,9999... = 27
- 9x = 27
- x = \frac{27}{9} = 3
Sonuç: 2, \overline{9} = 3
2. Soru: 0, 1 \overline{6}
Burada 0 tam kısmı, 1 ondalık basamağı ve sonra 6 sonsuz tekrar ediyor.
- x = 0,1666...
- 10x = 1,666...
- 100x = 16,666...
- 100x - 10x = 16,666... - 1,666... = 15
- 90x = 15
- x = \frac{15}{90} = \frac{1}{6}
Sonuç: 0,1 \overline{6} = \frac{1}{6}
3. Soru: 4, 0 \overline{6}
Burada 4 tam sayı ve sonra 0, ardından tekrar eden 6 var.
- x = 4,0666...
- 10x = 40,666...
- 100x = 406,666...
- 100x - 10x = 406,666... - 40,666... = 366
- 90x = 366
- x = \frac{366}{90} = \frac{61}{15}
Sonuç: 4,0 \overline{6} = \frac{61}{15}
4. Soru: 2, 2 \overline{5}
Burada 2 tam sayı, 2 ve sonra 5 tekrar ediyor.
- x = 2,2555...
- 10x = 22,555...
- 100x = 225,555...
- 100x - 10x = 225,555... - 22,555... = 203
- 90x = 203
- x = \frac{203}{90}
Sonuç: 2,2 \overline{5} = \frac{203}{90}
5. Soru: 0, \overline{9}
- x = 0,9999...
- 10x = 9,9999...
- 10x - x = 9,9999... - 0,9999... = 9
- 9x = 9
- x = 1
Sonuç: 0, \overline{9} = 1
6. Soru: 1, 1 \overline{2} 1
Burada tam sayı kısmı 1, ondalık kısmında 1, sonra 2 ve 1 tekrar ediyor gibi görünmekte. Eğer soru 1,1\overline{21} ise:
- x = 1,121212...
- 100x = 112,121212...
- x = 1,121212...
- 100x - x = 112,121212... - 1,121212... = 111
- 99x = 111
- x = \frac{111}{99} = \frac{37}{33}
Sonuç: 1,1 \overline{21} = \frac{37}{33}
7. Soru: 7, \overline{6}
- x = 7,6666...
- 10x = 76,6666...
- 10x - x = 76,6666... - 7,6666... = 69
- 9x = 69
- x = \frac{69}{9} = \frac{23}{3}
Sonuç: 7, \overline{6} = \frac{23}{3}
8. Soru: 13, 24 \overline{ }
Soru 13,24\overline{ } şeklindeyse tekrar eden kısım belirtilmeli. Eğer 13,24\overline{(bir sayı)} ise tekrar eden kısmı belirtmeniz gerekir.
9. Soru: 3, 9 \overline{ }
Benzer şekilde tekrar eden kısmı belirtmeniz gereklidir.
Özet Tablosu
| Soru | Ondalık Gösterim | Rasyonel Sayı |
|---|---|---|
| a | 2, \overline{9} | 3 |
| b | 0,1 \overline{6} | \frac{1}{6} |
| c | 4,0 \overline{6} | \frac{61}{15} |
| ç | 2,2 \overline{5} | \frac{203}{90} |
| d | 0, \overline{9} | 1 |
| e | 1,1 \overline{21}* | \frac{37}{33} |
| f | 7, \overline{6} | \frac{23}{3} |
| g, h | Tekrar eden kısım belirtilmeli. | - |
Sonuç:
Devirli ondalık sayıları kesirli rasyonel sayılara çevirmek için tekrar eden kısmı çıkartarak uygun denklem kurulup çözülebilir. Bu yöntemle verilen tüm sorular çözülebilir.
Her soruda tekrar eden kısımları net belirtmeniz dönüşüm için önemlidir.
Eğer diğer sorularda tekrar eden (devirli) sayı tam olarak belirtilirse çözümleri tamamlayabiliriz.
Sorunuzun diğer şıklarında tekrar eden kısım netleşirse yardımcı olabilirim.
Merhaba @Kivanc_Danis,
Aşağıda 13. soruda verilen devirli ondalık gösterimleri adım adım rasyonel sayılara dönüştürdüm:
a) 2,\overline{9}
- x = 2,999…
- 10x = 29,999…
- 10x − x = 27 → 9x = 27 → x = 3
Sonuç: 3
b) 0,1\overline{6}
- x = 0,1666…
- 10x = 1,666…
- 10x − x = 1,5 → 9x = 1,5 → x = 1,5/9 = 0,1666…
- Kesir hâline getirince 1,5/9 = (3/2)/9 = 3/18 = 1/6
c) 4,\overline{06}
- x = 4,060606…
- 100x = 406,060606…
- 100x − x = 402 → 99x = 402 → x = 402/99
- Sadeleştirince 402 ÷ 3 = 134, 99 ÷ 3 = 33
Sonuç: 134/33
ç) 2,\overline{25}
- x = 2,252525…
- 100x = 225,252525…
- 100x − x = 223 → 99x = 223 → x = 223/99
d) 0,\overline{9}
- x = 0,999…
- 10x = 9,999…
- 10x − x = 9 → 9x = 9 → x = 1
e) 1,1\overline{21}
(“1” ilk basamak tekrarsız, “21” tekrarlıyor)
- x = 1,121212…
- 10x = 11,212121…
- 1000x = 1121,212121…
- 1000x − 10x = 1121,212121… − 11,212121… = 1110
- 990x = 1110 → x = 1110/990 = (1110÷30)/(990÷30) = 37/33
f) 7,\overline{6}
- x = 7,666…
- 10x = 76,666…
- 10x − x = 69 → 9x = 69 → x = 69/9 = 23/3
Sonuç: 23/3
g) 13,\overline{24}
- x = 13,242424…
- 100x = 1324,242424…
- 100x − x = 1311 → 99x = 1311 → x = 1311/99
- Sadeleştirince 1311 ÷ 3 = 437, 99 ÷ 3 = 33
Sonuç: 437/33
h) 3,\overline{9}
- x = 3,999…
- 10x = 39,999…
- 10x − x = 36 → 9x = 36 → x = 4
Özet cevaplar:
a) 3
b) 1/6
c) 134/33
ç) 223/99
d) 1
e) 37/33
f) 23/3
g) 437/33
h) 4