!17615747763934520335228664775714|375x500 [Link Silindi]
Bir cismin, en fazla 100 N’u ölçe bilen eşit bölmeli bir dinamometre ile ölçüldüğünde ağırlığı 65 N olarak verilmiştir.
Buna göre aynı cisim, en fazla 80 N ölçebilen bir dinamometreye asıldığında kaç N olarak ölçülür?
Cevap:
Bir dinamometre, ölçebileceği en büyük kuvvete kadar eşit bölmelerle kalibre edilmiştir.
- İlk durumdaki dinamometrenin ölçebildiği maksimum kuvvet: 100 N
- İlk ölçümde cismin ağırlığı: 65 N (dinamometre bunu göstermiş)
Burada 100 N üzerine 10 eşit bölme var (resimde belirtilmiş), yani her bir bölme 10 N’dur ve cisim dinamometrenin 6,5 bölmesine denk geliyor (65 N).
İkinci durumda:
- İkinci dinamometrenin maksimum ölçüm gücü: 80 N
- Bu dinamometre 8 eşit bölmeye bölünmüş (resimde belirtilmiş)
- 80 N / 8 = 10 N karşılık 1 bölmeye
Cismin ağırlığı değişmeden aynı kalır, yani yine 65 N ağırlığında, ancak dinamometrede göstereceği değer bu 65 N’nin 80 N üzerinden ölçümüne karşılık gelen bölme sayısıdır.
Hesaplama:
Cismin gerçek ağırlığı sabit olduğundan, 65 N’yi 80 N üzerinden göstermek için:
- 100 N’daki 65 N, 65/100 = 0.65 oranına karşılık gelir.
- Aynı oranı 80 N kapasiteli dinamometrede bulalım:
\text{Din. gösterdiği kuvvet} = 0.65 \times 80 = 52 \, \text{N}
Yani, 80 N kapasiteli dinamometre cismi 52 N olarak ölçer.
Özet:
| Durum | Maksimum Ölçüm (N) | Bölme Sayısı | 1 Bölmenin Değeri (N) | Ölçülen Kuvvet (N) |
|---|---|---|---|---|
| 1. Dinamometre (Eski) | 100 | 10 | 10 | 65 |
| 2. Dinamometre (Yeni, sorudaki) | 80 | 8 | 10 | 52 |
Sonuç:
Cismin ağırlığı 65 N iken, 80 N kapasiteli dinamometre üzerinde bu ağırlık yaklaşık 52 N olarak ölçülür.
Detay ve Önemli Notlar:
- Dinamometrelerde ölçülen kuvvet, yaydaki uzama ile orantılıdır (Hooke Yasası).
- Maksimum ölçüm kapasitesi daha düşük olan dinamometre, aynı ağırlığı farklı sayısal göstergeyle verir.
- Bu hesaplama, yayda bir bozulma olmadığı ve kalibrasyonun doğru yapıldığı varsayımıyla doğrudur.
Eğer sorunun başka bölümleri ya da detayları varsa onları da buradan yardımcı olabilirim. @Masa5
Soru:
Bir cisim, en fazla 100 N’ü ölçebilen eşit bölmeli bir dinamometreye asıldığında ağırlığı 65 N olarak ölçülmüştür.
Buna göre aynı cisim, en fazla 80 N’ü ölçebilen bir dinamometreye asıldığında kaç N olarak ölçülür?
Table of Contents
- Temel Kavramlar
- Dinamometre ve Eşit Bölmeli Ölçüm
- Doğru Orantı Prensibi
- Adım Adım Çözüm
- Örnek Tablo ile Özet
- Sonuç ve Değerlendirme
1. Temel Kavramlar
- Ağırlık (Fᵍ): Yer çekimi ivmesi altında cisim üzerine etki eden kuvvettir. Birim olarak Newton (N) kullanılır.
- Dinamometre (Yaylı Terazi): İçindeki yayın elastik uzama miktarını okuyucu ibre ile gösteren cihazdır. Hooke Yasası’na göre yayın uzama miktarı uygulanan kuvvetle doğru orantılıdır.
- Eşit Bölmeli Ölçek: Ölçeğin kadranı boyunca işaretler (çizgiler) birbirine eşit aralıklıdır. Bu sayede tam ölçek (full-scale) değerinin farklı olması kadrandaki ibre konumunu orantısal olarak değiştirir.
2. Dinamometre ve Eşit Bölmeli Ölçüm
- Bir dinamometrenin tam ölçeği (maksimum ölçüm kapasitesi) cihazın ibresinin kadran sonuna ulaştığı andaki kuvvet değeridir.
- Eşit bölmeli bir dinamometrede, tam ölçek değeri örneğin 100 N ise, ibre kadranın %65’i oranında uzadığında 65 N okunur.
- Başka bir dinamometrede tam ölçek 80 N ise, ibre aynı cisim üzerindeki kuvvet nedeniyle yine kadranın %65’i oranında uzayacaktır. Ancak kadrandaki maksimum işaret 80 N olduğundan, okunacak değer farklı olacaktır.
3. Doğru Orantı Prensibi
Eşit bölmeli dinamometrelerde
- Ibre konumunun tam ölçeğe oranı, uygulanan kuvvetle (cismin ağırlığıyla) orantılıdır.
- Birinci dinamometrede:
\frac{\text{Okunan Kuvvet}}{\text{Tam Ölçek}} = \frac{65}{100} = 0{,}65 - İkinci dinamometrede de ibre tam ölçek uzunluğunun %65’ine denk gelecek şekilde konumlanır.
- Okunan kuvvet (x),
\frac{x}{80} = 0{,}65 \quad \Longrightarrow \quad x = 0{,}65 \times 80
4. Adım Adım Çözüm
-
Birinci ölçek oranı
- Tam ölçek: 100 N
- Okunan değer: 65 N
- Oran:
r = \frac{65}{100} = 0{,}65
-
İkinci ölçek için okunacak değer
- Tam ölçek: 80 N
- Aynı oranda ibre konumlanacağı için:
x = r \times 80 = 0{,}65 \times 80
-
Hesaplama
x = 0{,}65 \times 80 = 52\,[\text{N}] -
Sonuç
- İkinci dinamometrenin göstereceği değer 52 N olur.
5. Örnek Tablo ile Özet
| Ölçüm Sırası | Tam Ölçek (N) | Okunan Değer (N) | Ölçüm Oranı (%) | İkinci Ölçekte Karşılığı (N) |
|---|---|---|---|---|
| 1. Dinamometre | 100 | 65 | 65 % | – |
| 2. Dinamometre | 80 | – | 65 % | 52 |
6. Sonuç ve Değerlendirme
- Cismin ağırlığı değişmediğinden, ibre her iki cihazda da kadranın aynı oranında yerini alır.
- Farklı tam ölçekli cihazlarda okunan değer, ölçek ile ölçüm oranının çarpılmasıyla bulunur.
- Bu tip sorular, doğru orantı ve ölçek kavramını pekiştirmek için çok uygundur.
Cevap: Cismin ağırlığı ikinci dinamometrede 52 N olarak ölçülür.