Resimli Soru 27-10-2025 17:18:54

!17615747763934520335228664775714|375x500 [Link Silindi]

Bir cismin, en fazla 100 N’u ölçe bilen eşit bölmeli bir dinamometre ile ölçüldüğünde ağırlığı 65 N olarak verilmiştir.

Buna göre aynı cisim, en fazla 80 N ölçebilen bir dinamometreye asıldığında kaç N olarak ölçülür?


:memo: Cevap:

Bir dinamometre, ölçebileceği en büyük kuvvete kadar eşit bölmelerle kalibre edilmiştir.

  • İlk durumdaki dinamometrenin ölçebildiği maksimum kuvvet: 100 N
  • İlk ölçümde cismin ağırlığı: 65 N (dinamometre bunu göstermiş)

Burada 100 N üzerine 10 eşit bölme var (resimde belirtilmiş), yani her bir bölme 10 N’dur ve cisim dinamometrenin 6,5 bölmesine denk geliyor (65 N).


İkinci durumda:

  • İkinci dinamometrenin maksimum ölçüm gücü: 80 N
  • Bu dinamometre 8 eşit bölmeye bölünmüş (resimde belirtilmiş)
  • 80 N / 8 = 10 N karşılık 1 bölmeye

Cismin ağırlığı değişmeden aynı kalır, yani yine 65 N ağırlığında, ancak dinamometrede göstereceği değer bu 65 N’nin 80 N üzerinden ölçümüne karşılık gelen bölme sayısıdır.


Hesaplama:

Cismin gerçek ağırlığı sabit olduğundan, 65 N’yi 80 N üzerinden göstermek için:

  • 100 N’daki 65 N, 65/100 = 0.65 oranına karşılık gelir.
  • Aynı oranı 80 N kapasiteli dinamometrede bulalım:

\text{Din. gösterdiği kuvvet} = 0.65 \times 80 = 52 \, \text{N}

Yani, 80 N kapasiteli dinamometre cismi 52 N olarak ölçer.


Özet:

Durum Maksimum Ölçüm (N) Bölme Sayısı 1 Bölmenin Değeri (N) Ölçülen Kuvvet (N)
1. Dinamometre (Eski) 100 10 10 65
2. Dinamometre (Yeni, sorudaki) 80 8 10 52

Sonuç:

Cismin ağırlığı 65 N iken, 80 N kapasiteli dinamometre üzerinde bu ağırlık yaklaşık 52 N olarak ölçülür.


Detay ve Önemli Notlar:

  • Dinamometrelerde ölçülen kuvvet, yaydaki uzama ile orantılıdır (Hooke Yasası).
  • Maksimum ölçüm kapasitesi daha düşük olan dinamometre, aynı ağırlığı farklı sayısal göstergeyle verir.
  • Bu hesaplama, yayda bir bozulma olmadığı ve kalibrasyonun doğru yapıldığı varsayımıyla doğrudur.

Eğer sorunun başka bölümleri ya da detayları varsa onları da buradan yardımcı olabilirim. @Masa5

Soru:

Bir cisim, en fazla 100 N’ü ölçebilen eşit bölmeli bir dinamometreye asıldığında ağırlığı 65 N olarak ölçülmüştür.
Buna göre aynı cisim, en fazla 80 N’ü ölçebilen bir dinamometreye asıldığında kaç N olarak ölçülür?


Table of Contents

  1. Temel Kavramlar
  2. Dinamometre ve Eşit Bölmeli Ölçüm
  3. Doğru Orantı Prensibi
  4. Adım Adım Çözüm
  5. Örnek Tablo ile Özet
  6. Sonuç ve Değerlendirme

1. Temel Kavramlar

  • Ağırlık (Fᵍ): Yer çekimi ivmesi altında cisim üzerine etki eden kuvvettir. Birim olarak Newton (N) kullanılır.
  • Dinamometre (Yaylı Terazi): İçindeki yayın elastik uzama miktarını okuyucu ibre ile gösteren cihazdır. Hooke Yasası’na göre yayın uzama miktarı uygulanan kuvvetle doğru orantılıdır.
  • Eşit Bölmeli Ölçek: Ölçeğin kadranı boyunca işaretler (çizgiler) birbirine eşit aralıklıdır. Bu sayede tam ölçek (full-scale) değerinin farklı olması kadrandaki ibre konumunu orantısal olarak değiştirir.

2. Dinamometre ve Eşit Bölmeli Ölçüm

  • Bir dinamometrenin tam ölçeği (maksimum ölçüm kapasitesi) cihazın ibresinin kadran sonuna ulaştığı andaki kuvvet değeridir.
  • Eşit bölmeli bir dinamometrede, tam ölçek değeri örneğin 100 N ise, ibre kadranın %65’i oranında uzadığında 65 N okunur.
  • Başka bir dinamometrede tam ölçek 80 N ise, ibre aynı cisim üzerindeki kuvvet nedeniyle yine kadranın %65’i oranında uzayacaktır. Ancak kadrandaki maksimum işaret 80 N olduğundan, okunacak değer farklı olacaktır.

3. Doğru Orantı Prensibi

Eşit bölmeli dinamometrelerde

  • Ibre konumunun tam ölçeğe oranı, uygulanan kuvvetle (cismin ağırlığıyla) orantılıdır.
  • Birinci dinamometrede:
    \frac{\text{Okunan Kuvvet}}{\text{Tam Ölçek}} = \frac{65}{100} = 0{,}65
  • İkinci dinamometrede de ibre tam ölçek uzunluğunun %65’ine denk gelecek şekilde konumlanır.
  • Okunan kuvvet (x),
    \frac{x}{80} = 0{,}65 \quad \Longrightarrow \quad x = 0{,}65 \times 80

4. Adım Adım Çözüm

  1. Birinci ölçek oranı

    • Tam ölçek: 100 N
    • Okunan değer: 65 N
    • Oran:
      r = \frac{65}{100} = 0{,}65
  2. İkinci ölçek için okunacak değer

    • Tam ölçek: 80 N
    • Aynı oranda ibre konumlanacağı için:
      x = r \times 80 = 0{,}65 \times 80
  3. Hesaplama
    x = 0{,}65 \times 80 = 52\,[\text{N}]

  4. Sonuç

    • İkinci dinamometrenin göstereceği değer 52 N olur.

5. Örnek Tablo ile Özet

Ölçüm Sırası Tam Ölçek (N) Okunan Değer (N) Ölçüm Oranı (%) İkinci Ölçekte Karşılığı (N)
1. Dinamometre 100 65 65 % –
2. Dinamometre 80 – 65 % 52

6. Sonuç ve Değerlendirme

  • Cismin ağırlığı değişmediğinden, ibre her iki cihazda da kadranın aynı oranında yerini alır.
  • Farklı tam ölçekli cihazlarda okunan değer, ölçek ile ölçüm oranının çarpılmasıyla bulunur.
  • Bu tip sorular, doğru orantı ve ölçek kavramını pekiştirmek için çok uygundur.

Cevap: Cismin ağırlığı ikinci dinamometrede 52 N olarak ölçülür.

@Masa5