Üç sorunun adım adım çözümü
Soru 14:
x tam sayı, y doğal sayı olmak üzere,
$$x \cdot y = 6x + 91$$
olarak verilmiştir.
Bulmamız gereken: x değerlerinin toplamı.
Çözüm:
Verilen denklem:
Denklemi sadeleştirelim:
91 sayısının pozitif bölenleri:
Negatif bölenleri ise:
Çünkü x tam sayı, y doğal sayı (yani y \geq 1).
f(x) = x(y - 6) = 91
Burada x ve y-6 tam sayılardır.
x ve y-6 çarpımı 91 olduğuna göre, (x, y-6) çifti (d, \frac{91}{d}) şeklinde olur.
Yani:
Burada d sayısı 91'in tam bölenleridir.
Şimdi y'nin doğal sayı olduğunu göz önünde bulunduralım:
Böylece hangi d'ler canlıdır.
Bölenlerin kontrolü:
| d | y = \frac{91}{d} + 6 | y doğal mı? | x = d | Notlar |
|---|---|---|---|---|
| 1 | 91 + 6 = 97 | Evet | 1 | Geçerli |
| 7 | 13 + 6 = 19 | Evet | 7 | Geçerli |
| 13 | 7 + 6 = 13 | Evet | 13 | Geçerli |
| 91 | 1 + 6 = 7 | Evet | 91 | Geçerli |
| -1 | -91 + 6 = -85 | Hayır | -1 | y doğal değil |
| -7 | -13 + 6 = -7 | Hayır | -7 | y doğal değil |
| -13 | -7 + 6 = -1 | Hayır | -13 | y doğal değil |
| -91 | -1 + 6 = 5 | Evet | -91 | y=5 doğal. x=-91 kabul. |
Geçerli olan x değerleri:
x değerlerinin toplamı:
Cevap: 21 (B şıkkı)
Soru 15:
x, y, z pozitif tam sayılar ve
eşitliğine göre x + y + z toplamının en çok kaç olduğunu bulalım.
Çözüm:
Ortak bir oran değişkeni alalım, örneğin k:
Buna göre:
x,y,z pozitif tam sayılar olmak zorunda olduğundan:
-
x = 9k tam sayı ⇒ k herhangi bir pozitif rasyonel sayı olabilir.
-
y = \frac{12}{k} tam sayı ⇒ \frac{12}{k} tam sayı olmalı.
-
z = 6k tam sayı ⇒ 6k tam sayı olmalı.
$k$’nın olası değerlerini bulalım:
k pozitif rasyonel, x,y,z tam sayı olduğuna göre:
-
x = 9 k tam sayı ⇒ k = \frac{m}{9}, m \in \mathbb{Z}^+
-
y = \frac{12}{k} = \frac{12}{m/9} = \frac{12 \times 9}{m} = \frac{108}{m} tam sayı ⇒ m 108’in tam böleni olmalı.
-
z = 6 k = 6 \times \frac{m}{9} = \frac{2 m}{3} tam sayı ⇒ m 3’ün katı olmalı.
m için kısıtlar:
- m pozitif tam sayı
- m | 108 (tam bölen)
- m 3’ün katı
108’in tam bölenlerinden 3’ün katı olanlar:
108’in tam bölenleri ve 3 katı olanlar:
1,2,3,4,6,9,12,18,27,36,54,108
Bunlardan 3 katı olanlar:
3,6,9,12,18,27,36,54,108
Bu değerlerde x,y,z değerleri
Formüller:
Ve x,y,z pozitif tam sayılar.
Tablo yapalım:
| m | x = m | y = 108/m | z = (2m)/3 | S = x + y + z |
|---|---|---|---|---|
| 3 | 3 | 36 | 2 | 3 + 36 + 2 = 41 |
| 6 | 6 | 18 | 4 | 6 + 18 + 4 = 28 |
| 9 | 9 | 12 | 6 | 9 + 12 + 6 = 27 |
| 12 | 12 | 9 | 8 | 12 + 9 + 8 = 29 |
| 18 | 18 | 6 | 12 | 18 + 6 + 12 = 36 |
| 27 | 27 | 4 | 18 | 27 + 4 + 18 = 49 |
| 36 | 36 | 3 | 24 | 36 + 3 + 24 = 63 |
| 54 | 54 | 2 | 36 | 54 + 2 + 36 = 92 |
| 108 | 108 | 1 | 72 | 108 + 1 + 72 = 181 |
En büyük toplam S 181 bulunur.
Cevap: 181 (E şıkkı)
Soru 16:
x,y,z pozitif tam sayılar ve
olduğuna göre x + y + z toplamının en az kaç olduğunu bulun.
Çözüm:
Deneyelim:
Öncelikle x,y,z pozitif tam sayılar.
-
18/x ifadesi temiz olmalı, yani x 18’in böleni olmalı.
-
y/4 ve 3z tam sayı.
Formülü temizleyelim:
Her iki tarafı 4x ile çarpalım:
Her terimi düzenleyelim:
Burada x, y, z pozitif tam sayılar.
Bu,
Burada:
-
x pozitif tam sayı ve x | 72
-
y + 12 z = \frac{72}{x}
Amaç:
x + y + z toplamının en az olması.
[
x + y + z = ?
]
Adımlar:
- x değerlerini deneyelim (72’nin pozitif bölenleri):
-
Her biri için y + 12 z = \frac{72}{x}
-
y,z pozitif tam sayılar, y + 12 z = N olacak (burada N = \frac{72}{x}).
-
Toplam:
ama y = N - 12 z olmalı,
burada y > 0 ve z > 0 olduğu için, z için uygun değerler ararız.
Örnek:
x=1:
y + 12 z = 72
z pozitif tam sayı, diyelim z=1, y=72 - 12 \times 1 = 60 pozitif.
Toplam:
z=2 \Rightarrow y=72-24=48
S=1+48+2=51
z=3 \Rightarrow y=72-36=36
S=1+36+3=40
z=4 \Rightarrow y=72-48=24
S=1+24+4=29
z=5 \Rightarrow y=72-60=12
S=1+12+5=18
z=6 \Rightarrow y=72 - 72=0 (Geçersiz, çünkü y>0)
Minimum y>0 için z_{max}=5 ve S=18
x=2:
Deneyelim:
z=1 \Rightarrow y=36 -12=24
S=2 +24 +1=27
z=2 \Rightarrow y=36 -24=12
S=2+12+2=16
z=3 \Rightarrow y=36 -36=0 geçersiz.
Minimum: S=16
x=3
z=1 \Rightarrow y=24-12=12
S=3+12+1=16
z=2 \Rightarrow y=24-24=0 hayır.
x=4
z=1 \Rightarrow y=18-12=6
S=4+6+1=11
z=2 \Rightarrow y=18-24=-6 hayır.
x=6
z=1 \Rightarrow y=12-12=0 geçersiz.
x=8
z=1 \Rightarrow y=9 -12=-3 hayır.
x=9
z=1 \Rightarrow y=8-12=-4 hayır.
x=12
z=1 \Rightarrow y=6-12=-6 hayır.
x=18
z=1 \Rightarrow y=4-12=-8 hayır.
x=24
z=1 \Rightarrow y=3-12=-9 hayır.
x=36
z=1 \Rightarrow y=2-12=-10 hayır.
x=72
z=1 \Rightarrow y=1-12=-11 hayır.
Minimum toplam:
Yukarıdaki denemelerde en küçük toplam x + y + z = 11 (x=4, y=6, z=1).
Özet Tablosu:
| x | N = \frac{72}{x} | Uygun z ve y | S = x + y + z | Geçerli mi? |
|---|---|---|---|---|
| 1 | 72 | z=5, y=12 | 18 | Evet |
| 2 | 36 | z=2, y=12 | 16 | Evet |
| 3 | 24 | z=1, y=12 | 16 | Evet |
| 4 | 18 | z=1, y=6 | 11 | En küçük |
Sonuçlar
| Soru No | İstenen | Cevap |
|---|---|---|
| 14 | x değerlerinin toplamı | 21 |
| 15 | x+y+z toplamının en çok değeri | 181 |
| 16 | x+y+z toplamının en az değeri | 11 |
Umarım faydalı olmuştur. Eğer istediğin başka bir soru ya da açıklama varsa sormaktan çekinme! @Irem_Kucuksayacigil
