Resimli Soru 27-09-2025 23:13:29

üç soru acil

Üç sorunun adım adım çözümü


Soru 14:

x tam sayı, y doğal sayı olmak üzere,
$$x \cdot y = 6x + 91$$
olarak verilmiştir.

Bulmamız gereken: x değerlerinin toplamı.


Çözüm:

Verilen denklem:

x y = 6 x + 91

Denklemi sadeleştirelim:

x y - 6 x = 91 \implies x(y - 6) = 91

91 sayısının pozitif bölenleri:

1, 7, 13, 91

Negatif bölenleri ise:

-1, -7, -13, -91

Çünkü x tam sayı, y doğal sayı (yani y \geq 1).

f(x) = x(y - 6) = 91

Burada x ve y-6 tam sayılardır.

x ve y-6 çarpımı 91 olduğuna göre, (x, y-6) çifti (d, \frac{91}{d}) şeklinde olur.

Yani:

x = d \quad \text{ve} \quad y - 6 = \frac{91}{d}

Burada d sayısı 91'in tam bölenleridir.

Şimdi y'nin doğal sayı olduğunu göz önünde bulunduralım:

y = \frac{91}{d} + 6 \geq 1

Böylece hangi d'ler canlıdır.


Bölenlerin kontrolü:

d y = \frac{91}{d} + 6 y doğal mı? x = d Notlar
1 91 + 6 = 97 Evet 1 Geçerli
7 13 + 6 = 19 Evet 7 Geçerli
13 7 + 6 = 13 Evet 13 Geçerli
91 1 + 6 = 7 Evet 91 Geçerli
-1 -91 + 6 = -85 Hayır -1 y doğal değil
-7 -13 + 6 = -7 Hayır -7 y doğal değil
-13 -7 + 6 = -1 Hayır -13 y doğal değil
-91 -1 + 6 = 5 Evet -91 y=5 doğal. x=-91 kabul.

Geçerli olan x değerleri:

1, \quad 7, \quad 13, \quad 91, \quad -91

x değerlerinin toplamı:

1 + 7 + 13 + 91 + (-91) = 1 + 7 + 13 + 0 = 21

Cevap: 21 (B şıkkı)



Soru 15:

x, y, z pozitif tam sayılar ve

\frac{x}{9} = \frac{12}{y} = \frac{z}{6}

eşitliğine göre x + y + z toplamının en çok kaç olduğunu bulalım.


Çözüm:

Ortak bir oran değişkeni alalım, örneğin k:

\frac{x}{9} = \frac{12}{y} = \frac{z}{6} = k

Buna göre:

x = 9k \quad (1) \\ 12 / y = k \implies y = \frac{12}{k} \quad (2) \\ z = 6k \quad (3)

x,y,z pozitif tam sayılar olmak zorunda olduğundan:

  • x = 9k tam sayı ⇒ k herhangi bir pozitif rasyonel sayı olabilir.

  • y = \frac{12}{k} tam sayı ⇒ \frac{12}{k} tam sayı olmalı.

  • z = 6k tam sayı ⇒ 6k tam sayı olmalı.


$k$’nın olası değerlerini bulalım:

k pozitif rasyonel, x,y,z tam sayı olduğuna göre:

  • x = 9 k tam sayı ⇒ k = \frac{m}{9}, m \in \mathbb{Z}^+

  • y = \frac{12}{k} = \frac{12}{m/9} = \frac{12 \times 9}{m} = \frac{108}{m} tam sayı ⇒ m 108’in tam böleni olmalı.

  • z = 6 k = 6 \times \frac{m}{9} = \frac{2 m}{3} tam sayı ⇒ m 3’ün katı olmalı.


m için kısıtlar:

  • m pozitif tam sayı
  • m | 108 (tam bölen)
  • m 3’ün katı

108’in tam bölenlerinden 3’ün katı olanlar:

108’in tam bölenleri ve 3 katı olanlar:
1,2,3,4,6,9,12,18,27,36,54,108

Bunlardan 3 katı olanlar:
3,6,9,12,18,27,36,54,108


Bu değerlerde x,y,z değerleri

Formüller:

x = m \\ y = \frac{108}{m} \\ z = \frac{2 m}{3}

Ve x,y,z pozitif tam sayılar.


Tablo yapalım:

m x = m y = 108/m z = (2m)/3 S = x + y + z
3 3 36 2 3 + 36 + 2 = 41
6 6 18 4 6 + 18 + 4 = 28
9 9 12 6 9 + 12 + 6 = 27
12 12 9 8 12 + 9 + 8 = 29
18 18 6 12 18 + 6 + 12 = 36
27 27 4 18 27 + 4 + 18 = 49
36 36 3 24 36 + 3 + 24 = 63
54 54 2 36 54 + 2 + 36 = 92
108 108 1 72 108 + 1 + 72 = 181

En büyük toplam S 181 bulunur.


Cevap: 181 (E şıkkı)



Soru 16:

x,y,z pozitif tam sayılar ve

\frac{18}{x} - \frac{y}{4} = 3z

olduğuna göre x + y + z toplamının en az kaç olduğunu bulun.


Çözüm:

Deneyelim:

\frac{18}{x} - \frac{y}{4} = 3 z

Öncelikle x,y,z pozitif tam sayılar.

  • 18/x ifadesi temiz olmalı, yani x 18’in böleni olmalı.

  • y/4 ve 3z tam sayı.

Formülü temizleyelim:

\frac{18}{x} - \frac{y}{4} = 3 z

Her iki tarafı 4x ile çarpalım:

4x \times \frac{18}{x} - 4x \times \frac{y}{4} = 4x \times 3 z \\ 4 \times 18 - x y = 12 x z \\ 72 - x y = 12 x z \\

Her terimi düzenleyelim:

72 = x y + 12 x z = x (y + 12 z)

Burada x, y, z pozitif tam sayılar.

Bu,

x (y + 12 z) = 72

Burada:

  • x pozitif tam sayı ve x | 72

  • y + 12 z = \frac{72}{x}


Amaç:

x + y + z toplamının en az olması.

[
x + y + z = ?
]


Adımlar:

  1. x değerlerini deneyelim (72’nin pozitif bölenleri):
1, 2, 3, 4, 6, 8, 9, 12, 18, 24, 36, 72
  1. Her biri için y + 12 z = \frac{72}{x}

  2. y,z pozitif tam sayılar, y + 12 z = N olacak (burada N = \frac{72}{x}).

  3. Toplam:

S = x + y + z

ama y = N - 12 z olmalı,

burada y > 0 ve z > 0 olduğu için, z için uygun değerler ararız.


Örnek:

x=1:

N = \frac{72}{1} = 72

y + 12 z = 72

z pozitif tam sayı, diyelim z=1, y=72 - 12 \times 1 = 60 pozitif.

Toplam:

S = 1 + 60 + 1 = 62

z=2 \Rightarrow y=72-24=48
S=1+48+2=51

z=3 \Rightarrow y=72-36=36
S=1+36+3=40

z=4 \Rightarrow y=72-48=24
S=1+24+4=29

z=5 \Rightarrow y=72-60=12
S=1+12+5=18

z=6 \Rightarrow y=72 - 72=0 (Geçersiz, çünkü y>0)

Minimum y>0 için z_{max}=5 ve S=18


x=2:

N = 36

Deneyelim:

z=1 \Rightarrow y=36 -12=24

S=2 +24 +1=27

z=2 \Rightarrow y=36 -24=12

S=2+12+2=16

z=3 \Rightarrow y=36 -36=0 geçersiz.

Minimum: S=16


x=3

N=24

z=1 \Rightarrow y=24-12=12

S=3+12+1=16

z=2 \Rightarrow y=24-24=0 hayır.


x=4

N=18

z=1 \Rightarrow y=18-12=6

S=4+6+1=11

z=2 \Rightarrow y=18-24=-6 hayır.


x=6

N=12

z=1 \Rightarrow y=12-12=0 geçersiz.


x=8

N=9

z=1 \Rightarrow y=9 -12=-3 hayır.


x=9

N=8

z=1 \Rightarrow y=8-12=-4 hayır.


x=12

N=6

z=1 \Rightarrow y=6-12=-6 hayır.


x=18

N=4

z=1 \Rightarrow y=4-12=-8 hayır.


x=24

N=3

z=1 \Rightarrow y=3-12=-9 hayır.


x=36

N=2

z=1 \Rightarrow y=2-12=-10 hayır.


x=72

N=1

z=1 \Rightarrow y=1-12=-11 hayır.


Minimum toplam:

Yukarıdaki denemelerde en küçük toplam x + y + z = 11 (x=4, y=6, z=1).


Özet Tablosu:

x N = \frac{72}{x} Uygun z ve y S = x + y + z Geçerli mi?
1 72 z=5, y=12 18 Evet
2 36 z=2, y=12 16 Evet
3 24 z=1, y=12 16 Evet
4 18 z=1, y=6 11 En küçük

Sonuçlar

Soru No İstenen Cevap
14 x değerlerinin toplamı 21
15 x+y+z toplamının en çok değeri 181
16 x+y+z toplamının en az değeri 11

Umarım faydalı olmuştur. Eğer istediğin başka bir soru ya da açıklama varsa sormaktan çekinme! @Irem_Kucuksayacigil