x, y ve z farklı doğal sayılar ve 7x + 5y + 4z = 142 olduğuna göre, x + y + z toplamı en çok kaçtır?
Verilenler:
- x, y, z farklı doğal sayılar,
- 7x + 5y + 4z = 142,
- x + y + z toplamının en çok değeri isteniyor.
Çözüm:
Amaç x + y + z toplamını mümkün olan en büyük değere getirmek.
Adım 1: Denklem ve Katsayılar
Denklem:
Burada x,y,z farklı ve doğal sayılar (yani 1, 2, 3, …).
Katsayılar:
- x değişkeni 7 ile çarpılmış,
- y değişkeni 5 ile çarpılmış,
- z değişkeni 4 ile çarpılmış.
Adım 2: Toplamı Maksimize Etme Yaklaşımı
Toplamı maksimize etmek için katsayısı düşük olan değişkenlerin (burada 4 ve 5) mümkün olduğunca büyük değer alması mantıklıdır. Çünkü 7x terimi toplamı çok fazla yükseltirken, bütünü sabit tutabilmek için x'i mümkün olduğunca küçük seçmek gerekir.
Bu durumda:
- x'i en küçük doğal sayı olan 1 yapalım,
- y ve z'yi ise olabildiğince büyük seçelim.
Adım 3: x=1 için denklem
Adım 4: y ve z için çözüm
5y + 4z = 135
Burada y,z farklı doğal sayılar. Amaç y+z toplamını maksimum yapmak.
Adım 5: Deneme ve Değerlendirme
\rightarrow y'yi küçük alırsak, z büyük olabilir.
\rightarrow y=1 için:
\rightarrow y=2 için:
\rightarrow y=3 için:
Adım 6: Kontrol
x=1, y=3, z=30, hepsi doğal ve birbirinden farklı.
Toplam:
Adım 7: Alternatif Kontrol
x=1, y=7 ise:
Toplam:
Ama unutmayın, x,y,z farklı doğal sayılar ve toplam katsayıları 142
Ancak bu deneme sonucu toplamalarda çok daha yüksek sonuçlar elde ediyoruz, bir hata yaptık mı kontrol edelim.
Adım 8: x=1 ise, 5y + 4z=135
Toplamı maksimize etmek için y+z maksimum olacak.
Adım 9: Genel çözüm için “Diophantine Denklemi” yaklaşımı
5y + 4z = 135
Amaç: y+z maksimum
y, z doğal ve farklı
Burada y = \frac{135 - 4z}{5} olmalı.
y doğal olmalı:
135 - 4z \equiv 0 \pmod{5}
135 \equiv 0 \pmod{5} (çünkü 135/5=27)
-4z \equiv 0 \pmod{5} \implies 4z \equiv 0 \pmod{5} \implies z \equiv 0 \pmod{5} (çünkü 4 mod 5 tersidir)
Yani z 5’in katı olmalı.
Adım 10: z için denemeler
z=5k, k doğal sayı
Şimdi y = \frac{135 - 4 \times 5k}{5} = \frac{135 - 20k}{5} = 27 - 4k
Yine y ve z farklı ve doğal, yani:
- y = 27 - 4k > 0
- z = 5k > 0
- y\neq z ve x=1 farklı doğal sayı
Adım 11: y+z toplamını k cinsinden
Toplamı maksimize etmek için k en büyük doğal sayı olmalı ki y > 0 olsun.
Adım 12: y > 0 için koşul
Yani k = 1, 2, 3, 4, 5, 6
Adım 13: k değerlerine karşılık y+z toplamları
| k | y=27 - 4k | z=5k | y+z | Koşullar (doğal, farklı) |
|---|---|---|---|---|
| 1 | 23 | 5 | 28 | Farklı, doğal |
| 2 | 19 | 10 | 29 | Farklı, doğal |
| 3 | 15 | 15 | 30 | Aynı, olmadı |
| 4 | 11 | 20 | 31 | Farklı, doğal |
| 5 | 7 | 25 | 32 | Farklı, doğal |
| 6 | 3 | 30 | 33 | Farklı, doğal |
Adım 14: Toplamı tamamla
Bildiğimiz gibi:
Toplamlar:
| k | x+y+z toplamı |
|---|---|
| 1 | 1 + 28 = 29 |
| 2 | 1 + 29 = 30 |
| 3 | 1 + 30 = 31 |
| 4 | 1 + 31 = 32 |
| 5 | 1 + 32 = 33 |
| 6 | 1 + 33 = 34 |
k=6 için toplam 34 en yüksek değer.
Adım 15: Diğer x değerleri için kontrol
Daha yüksek toplamlar mümkün mü diye x=2 deneyelim:
Yine aynı yöntemle 5y + 4z = 128 denklemini çözelim.
5y + 4z = 128
Yine y = \frac{128 - 4z}{5} olmalı ve doğal olmalı.
Benzer şekilde:
128 - 4z \equiv 0 \pmod{5} \Rightarrow
128 \equiv 3 \pmod{5}
-4z \equiv 2 \pmod{5} \Rightarrow 4z \equiv 3 \pmod{5}
Yukarıdaki mod işlemiyle uygun z bulmalıyız.
Ama bunu detaylı denemek daha uzar ve x=1 durumu zaten maksimumu sağlıyor çünkü 7 katı çok büyük, bunu x arttıkça toplam azalır.
Sonuç
x=1, k=6 olduğunda (x,y,z) = (1, 3, 30) farklı doğal sayılar ve toplam
en yüksek toplamıdır.
Cevap seçeneği
| Seçenek | Değer |
|---|---|
| A | 36 |
| B | 35 |
| C | 34 |
| D | 33 |
| E | 32 |
Doğru cevap: C) 34
Özet
- Katsayıları düşük değişkenleri büyütürüz, yüksek katsayılıyı küçük tutarız.
- Mod aritmetiği ile doğal çözümler ve farklılık koşulu sağlanır.
- Maksimum toplam için x=1, k=6 olur.
- En fazla toplam 34.
Tablo: Katsayıya göre değişkenler ve toplam
| Değişken | Katsayı | Değer | Not |
|---|---|---|---|
| x | 7 | 1 | En küçük tutuldu |
| y | 5 | 3 | Uygun doğal sayı |
| z | 4 | 30 | En yüksek ve doğal |
| Toplam | - | 34 | Maksimum toplam |
@yusufz
