SORU: 1930’lu yıllardan itibaren Almanya ve İtalya’nın yayılmacı politikalarının gerçekleşmesinde etkili olmayan seçenek hangisidir?
KULLANILAN KURAL / FORMÜL:
Tarihsel bilgi ve yorumlama yöntemi ile Uluslararası Antlaşma ve konferansların siyasi etkilerinin değerlendirilmesi.
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Seçenekleri Anla
- Almanya ve İtalya 1930’lardan sonra yayılmacı politikalarına başlamışlardır.
- Bu politikalar genellikle mevcut antlaşmaların çiğnenmesi, yeni işgaller ve askeri hareketlerle ilişkilidir.
Adım 2 — Seçenekleri Tek Tek Analiz Et
-
A) Briand-Kellogg Paktı’nın oluşturulması:
1928’de imzalanan bu antlaşma savaşın araç olarak kullanılmasına karşıdır, yayılmacı politikaları engellemeyi amaçlar. Almanya ve İtalya’nın yayılmacı politikalarına etkili olması beklenmez. Bu antlaşma aslında yayılmacılığı kısıtlamaya çalışır. -
B) Balkan Antantı’nın yapılması:
Balkan ülkeleri arasında 1930’larda Almanya ve İtalya tehdidine karşı savunma amaçlı kurulmuştur. Dolayısıyla Almanya ve İtalya’nın yayılmacılığının karşısında etkili bir ittifaktır. -
C) Montrö Konferansı’nın toplanması:
Montrö Boğazlar Sözleşmesi, Boğazlar üzerindeki kontrolü düzenleyerek Türkiye’nin ve bölgenin güvenliğini sağlamıştır. İtalya ve Almanya’nın yayılmacılığını dolaylı olarak etkiler. -
D) Hatay’ın Türkiye’ye katılması:
1939’da Hatay Türkiye topraklarına katılmıştır. Bu gelişme İtalya ve Almanya’nın doğrudan yayılmacı politikalarıyla bağlantılı değildir. Bölgesel bir gelişmedir. Ancak yayılmacılığı doğrudan etkileyen bir olay denebilir. -
E) Sadabat Paktı’nın imzalanması:
1937’de Türkiye, İran, Irak ve Afganistan arasında imzalanan bu pakt bölgesel barışı sağlamayı amaçlar ve Almanya-İtalya yayılmacılığıyla dolaylı ilgilidir.
Adım 3 — En Uygun Cevabı Belirle
Briand-Kellogg Paktı, Almanya ve İtalya’nın yayılmacı politikalarına karşı bir barış antlaşmasıdır ve bu politikaların gerçekleşmesinde etkili olduğu söylenemez. Yani bu antlaşma yayılmacılık için değil, tam tersi yayılmacılığı önlemeyi amaçlamıştır.
CEVAP: A) Briand-Kellogg Paktı’nın oluşturulması
Başka soruların olursa sormaktan çekinme! 
SORU: 1930’lu yıllardan itibaren Almanya ve İtalya’nın yayılmacı politikalarının aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşmesinde etkili olduğu söylenemez?
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — A Seçeneğini İncele
- Briand-Kellogg Paktı 1928 yılında imzalanmıştır.
- Bu antlaşma, I. Dünya Savaşı sonrası barışçı söylemin ürünü olup 1930’lu yılların yayılmacı politikalarından önce oluşturulmuştur.
- Sonuç: Zamanlama ve amaç bakımından Almanya ve İtalya’nın 1930’lardan başlayan yayılmacılığı ile doğrudan ilişkili değildir.
Adım 2 — B Seçeneğini İncele
- Balkan Antantı (1934) Türkiye, Yunanistan, Romanya, Yugoslavya arasında imzalanmıştır.
- Amaç: Bölgesel statükoyu korumak; 1930’ların yükselen yayılmacı ve revizyonist politikalarına karşı güvenlik sağlamak.
- Sonuç: Almanya/İtalya’nın yayılmacılığı bu tür savunma işbirliklerinin kurulmasında etkili olmuştur.
Adım 3 — C Seçeneğini İncele
- Montrö Konferansı / Montrö Boğazlar Sözleşmesi 1936’da sonuçlanmıştır.
- Boğazların rejimi, bölgesel güvenlik ve güç dengelerindeki değişikliklerle bağlantılıdır; 1930’larda artan milliyetçi ve yayılmacı politikalar bu tür düzenlemelerin yeniden görüşülmesinde etkili olmuştur.
- Sonuç: 1930’ların jeopolitik gerginlikleriyle doğrudan ilişkili görülür.
Adım 4 — D Seçeneğini İncele
- Hatay’ın Türkiye’ye katılması 1939’da gerçekleşmiştir (Hatay Devleti 1938–1939).
- Fransa’nın Suriye mandasındaki durum ve II. Dünya Savaşı öncesi Avrupa’daki gerginlikler (Almanya/İtalya tehdidi) karar süreçlerini etkilemiştir.
- Sonuç: Yayılmacı politikaların yarattığı uluslararası ortam Hatay’ın Türkiye’ye katılmasını kolaylaştırmıştır.
Adım 5 — E Seçeneğini İncele
- Sadabat Paktı 1937’de Türkiye, İran, Irak, Afganistan arasında imzalanmıştır.
- Bölgesel güvenliği güçlendirme ve dış tehditlere karşı dayanışma amaçlıdır; 1930’ların genel güvensizliği ve yayılmacı eğilimler bu tip paktların oluşumuna zemin hazırlamıştır.
- Sonuç: Bölgesel işbirlikleri, 1930’ların yayılmacı politikalarından etkilenmiştir.
Adım 6 — Seçenek Karşılaştırması
A. Briand-Kellogg Paktı’nın oluşturulması — YANLIŞ İLİŞKİ (1928, yayılmacılıktan önce)
B. Balkan Antantı’nın yapılması — DOĞRU İLİŞKİ (1930’ların güvensizliğiyle ilgili)
C. Montrö Konferansı’nın toplanması — DOĞRU İLİŞKİ (bölgesel dengelerle bağlantılı)
D. Hatay’ın Türkiye’ye katılması — DOĞRU İLİŞKİ (Avrupa’daki gerginliklerin etkisi)
E. Sadabat Paktı’nın imzalanması — DOĞRU İLİŞKİ (bölgesel güvenlik refleksi)
Adım 7 — Son Doğrulama
- Briand-Kellogg Paktı 1928’de imzalandığı için 1930’lardan itibaren Almanya ve İtalya’nın yayılmacı politikalarının etkisiyle gerçekleşmiş olması mümkün değildir; diğer seçenekler 1930’ların jeopolitik ortamıyla doğrudan ilişkilidir.
CEVAP: A) Briand-Kellogg Paktı’nın oluşturulması
Başka soruların olursa sormaktan çekinme!
Bu konuyla ilgili başka bir örnek ister misin?