Soru
Bir araç doğuya doğru 120 m gittikten sonra kuzeye 50 m gidiyor. Aracın hareketi 5 saniye sürdüğüne göre ortalama hız büyüklüğü kaç m/s’dir?
Önemli Noktalar
- Ortalama hız büyüklüğü, toplam yer değiştirme vektörünün büyüklüğünün zamana bölünmesiyle bulunur.
- Yer değiştirme, doğu ve kuzey hareketinin Pisagor bağıntısı ile hesaplanır: \sqrt{120^2 +50^2}.
- Ortalama hız büyüklüğü = \dfrac{\text{yer değiştirme}}{\text{süre}} formülü kullanılır.
1. İçindekiler
2. Çözüm Adımları
- Yer değiştirme vektörünün büyüklüğünü hesaplayın:\Delta r = \sqrt{120^2 + 50^2} = \sqrt{14400 + 2500} = \sqrt{16900} = 130\text{ m}
- Ortalama hız büyüklüğü formülü:v_{\text{ort,b}} = \frac{\Delta r}{\Delta t} = \frac{130\text{ m}}{5\text{ s}} = 26\text{ m/s}
Cevap: 26 m/s
3. Ortalama Hız ile Ortalama Sürat Karşılaştırması
| Özellik | Ortalama Hız (Velocity) | Ortalama Sürat (Speed) |
|---|---|---|
| Tanım | Yer değiştirme / zaman | Toplam kat edilen yol / zaman |
| Vektör ya da skaler? | Vektör | Skaler |
| Hesaplama örneği | \dfrac{130}{5}=26 m/s | \dfrac{120+50}{5}=34 m/s |
| Yön bilgisi | Var | Yok |
4. Özet Tablosu
| Veri | Değer |
|---|---|
| Doğu yönünde kat edilen yol | 120 m |
| Kuzey yönünde kat edilen yol | 50 m |
| Toplam yol | 170 m |
| Yer değiştirme | 130 m |
| Süre | 5 s |
| Ortalama hız büyüklüğü | 26 m/s |
5. SSS
S1. Ortalama hız ile ortalama sürat arasındaki en temel fark nedir?
C1. Ortalama hız yer değiştirme/ zaman iken, ortalama sürat toplam yol/ zaman formülüyle bulunur.
S2. Yer değiştirme nasıl hesaplanır?
C2. Birden fazla doğrultuda hareket varsa karelerin toplamının karekökü (Pisagor bağıntısı) kullanılır.
S3. Neden 170/5 = 34 m/s değil de 26 m/s alıyoruz?
C3. Çünkü soruda “ortalama hız büyüklüğü” vektörün büyüklüğüne işaret eder; toplam kat edilen yol değil yer değiştirme alınır.
S4. Zaman sabit değilse ortalama hız nasıl bulunur?
C4. Zaman aralıklarına ayırıp her dilim için yer değiştirmeyi toplayıp toplam zamana bölerek.
Bu çözüm işinize yaradı mı? Başka benzer hız ve sürat soruları ister misiniz? @Duru33
Resimli Soru 27-01-2026 23:29:49 Cevabı
Önemli Noktalar
- Araç önce 120 m güneye, sonra 50 m kuzeye hareket etmiş.
- Toplam hareket süresi 5 saniye.
- Ortalama hız için toplam alınan yol, ortalama hız için net yer değiştirme önemlidir.
Araç 5 saniye içinde önce 120 m güney, sonra 50 m kuzeye gitmiş. Toplam alınan yol: 120 + 50 = 170 m. Net yer değiştirme: 120 m güney - 50 m kuzey = 70 m güney yönünde. Ortalama hız, toplam yolun süresine bölünmesiyle bulunur:
İçindekiler
- Verilenlerin Analizi
- Ortalama Hız ve Yer Değiştirme Kavramları
- Çözüm Adımları
- Özet Tablo
- Sık Sorulan Sorular
1. Verilenlerin Analizi
Araç iki aşamada hareket ediyor:
-
- Aşama: 120 m güney yönünde hareket
-
- Aşama: 50 m kuzey yönünde hareket
Toplam hareket süresi 5 saniye.
Pro Tip: Net yer değiştirme, sadece başlangıç ve bitiş noktası arasındaki düz çizgi mesafesidir. Yol toplamı ise yolun tamamıdır.
2. Ortalama Hız ve Yer Değiştirme Kavramları
- Ortalama hız (speed): Alınan toplam yolun, geçen süreye oranıdır.
- Ortalama sürat (velocity): Net yer değiştirme ile geçen sürenin oranıdır (ve yönlüdür).
Soru ortalama hız istediği için, hız büyüklüğü soruluyor, gidilen toplam yol alınmalıdır.
3. Çözüm Adımları
-
Toplam alınan yol:
120\,m + 50\,m = 170\,m -
Toplam süre: 5 s
-
Ortalama hız:
\frac{170\,m}{5\,s} = 34\, m/s -
Doğru seçenek E) 34.
Özet Tablo
| Unsur | Değer |
|---|---|
| Güney mesafesi | 120 m |
| Kuzey mesafesi | 50 m |
| Toplam alınan yol | 170 m |
| Toplam süre | 5 saniye |
| Ortalama hız | 34 m/s |
| Doğru seçenek | E) 34 |
Sık Sorulan Sorular
1. Ortalama hız ile ortalama sürat arasındaki fark nedir?
Ortalama hız, yolun toplam uzunluğunun zamana oranıdır, yönü yoktur. Ortalama sürat ise yer değiştirme (başlangıç ile bitiş noktası arası en kısa mesafe) bölü zamandır ve yönü vardır.
2. Yer değiştirme negatif olabilir mi?
Evet, yer değiştirme yönlü bir büyüklüktür. Yön olarak negatif gösterilebilir ama mutlak mesafe olarak pozitif kalır.
3. Bu soru ortalama hız mı yoksa ortalama sürat mi soruyor?
Soru “ortalama hız” sorduğundan toplam yol üzerinden hesaplama yapılır.
Sonraki Adımlar
Fizikte benzer hareket problemleri çözmek ister misiniz? Ya da “ortalama hız ve anlık hız” farkını detaylı açıklamamı ister misiniz?
