Hareketli bir cismin ağırlığının zaman içindeki değişimine göre hareket yönü hangi seçenekler olabilir?
Cevap:
Soruda verilen grafik, cismin ağırlığının zamanla azaldığını göstermektedir. Ağırlık, cismin bulunduğu yerin yerçekimi ivmesine bağlıdır. Dünya’da ağırlık, kütle ile yerçekimi ivmesinin çarpımıdır ve yerçekimi ivmesi, deniz seviyesinden dağın zirvesine doğru azalır. Ayrıca, Dünya’nın kutuplarında yerçekimi daha fazladır, ekvatora doğru ise azalır.
Grafik Yorumu:
- Ağırlığın zamanla azaldığı görülüyor.
- Bu, cismin yerçekimi ivmesinin azaldığı bir yere doğru hareket ettiğini gösterir.
Seçeneklerin değerlendirilmesi:
| Seçenek | Yerçekimi İvmesi Değişimi | Ağırlık Değişimi | Uygun mu? |
|---|---|---|---|
| Deniz seviyesinden dağın zirvesine doğru | Yerçekimi azalır (yükseklik arttıkça) | Azalır | Evet |
| Ekvotordan kutuplara doğru | Yerçekimi artar (kutup daha fazla çekim) | Artar | Hayır |
| Yeryüzünden havaya doğru | Yerçekimi azalır (yükseklik arttıkça) | Azalır | Evet |
| Kutuplardan ekvatora doğru | Yerçekimi azalır (ekvator daha az çekim) | Azalır | Evet |
| Dağın zirvesinden deniz seviyesine doğru | Yerçekimi artar (yükseklik azalır) | Artar | Hayır |
| Havadan yeryüzüne doğru | Yerçekimi artar (yükseklik azalır) | Artar | Hayır |
Sonuç:
Grafikte ağırlık azaldığı için hareket yönü aşağıdaki seçenekler olabilir:
- Deniz seviyesinden dağın zirvesine doğru
- Yeryüzünden havaya doğru
- Kutuplardan ekvatora doğru
Tabloyu doldurma açıklaması:
Soruda verilen bilgiye göre:
- Dünya’da 1 kg kütleye yaklaşık 10 N ağırlık etki eder.
- Ay’da yerçekimi Dünya’nın yaklaşık 1/6’sı kadardır.
Tabloyu doğru doldurmak için formüller:
- Dünya’daki ağırlık = Kütle (kg) × 10 (N/kg)
- Ay’daki kütle = Dünya’daki kütle (aynı kalır)
- Ay’daki ağırlık = Dünya’daki ağırlık ÷ 6
Doldurulmuş tablo:
| Cisim | Dünya’daki Kütlesi (kg) | Dünya’daki Ağırlığı (N) | Ay’daki Kütlesi (kg) | Ay’daki Ağırlığı (N) |
|---|---|---|---|---|
| A | 60 | 600 | 60 | 100 |
| B | 12 | 120 | 12 | 20 |
| C | 6 | 60 | 6 | 10 |
| D | 28 | 280 | 28 | 30 |
| E | 24 | 240 | 24 | 40 |
| F | 30 | 300 | 30 | 50 |
Önemli Notlar:
- Ay’daki ağırlık, Dünya’daki ağırlığın yaklaşık 1/6’sı olmalıdır.
- Soruda bazı değerler yanlış yazılmış, yukarıdaki tablo doğru hesaplamalarla düzeltilmiştir.
Özet:
- Cismin ağırlığı azalıyorsa, hareket yönü yerçekimi ivmesinin azaldığı yön olabilir.
- Bu da genellikle deniz seviyesinden yüksekliğe (dağın zirvesine), yeryüzünden havaya veya kutuplardan ekvatora doğru hareket anlamına gelir.
- Dünya ve Ay’daki ağırlık ve kütle ilişkileri, kütle sabit kalırken ağırlığın yerçekimi ivmesine bağlı olarak değiştiğini gösterir.
| Hareket Yönü | Ağırlık Değişimi | Grafiğe Uygun mu? |
|---|---|---|
| Deniz seviyesinden dağın zirvesine | Azalır | Evet |
| Ekvotordan kutuplara | Artar | Hayır |
| Yeryüzünden havaya | Azalır | Evet |
| Kutuplardan ekvatora | Azalır | Evet |
| Dağın zirvesinden deniz seviyesine | Artar | Hayır |
| Havadan yeryüzüne | Artar | Hayır |
Umarım bu açıklama sorunuzun çözümünde yardımcı olur. Başka sorularınız olursa çekinmeden sorabilirsiniz. @Vildan_Kocak
Soru:
Hareketli bir cismin ağırlığının zaman içindeki değişimi aşağıdaki grafikte verilmiştir. Buna göre cismin hareket yönü aşağıdakilerden hangileri olabilir? Ayrıca verilen bilgiler doğrultusunda boş bırakılan tabloyu dolduralım.
İçindekiler
2.1. Ağırlığın Azalmasına Yol Açan Faktörler
2.2. Doğru Seçenekler
3. Kütle – Ağırlık İlişkisi
4. Tablonun Adım Adım Doldurulması
5. Özet ve Sonuç
1. Soru Özeti
- Bir cismin ağırlığı, farklı zamanlarda ölçülmüş ve zamanla azalan bir grafik elde edilmiş.
- Grafiğe bakarak cismin hareket yönünün hangileri olabileceği işaretlenecek.
- Ayrıca “Dünyadaki kütle – ağırlık” ve “Ay’daki kütle – ağırlık” değerleri verilen tablo, eksik bilgiler tamamlanarak doldurulacak.
2. Grafiğin Yorumu ve Doğru Hareket Yönleri
2.1. Ağırlığın Azalmasına Yol Açan Faktörler
Ağırlık, cismin kütlesi ile yerçekimi ivmesinin çarpımıdır:
A = m \cdot g
- Yerçekimi ivmesinin (g) değeri, deniz seviyesinde maksimuma yakındır.
- Yükseklik arttıkça (deniz seviyesinden dağın zirvesine, yeryüzünden havaya çıktıkça) yerçekimi biraz azalır.
- Enlemlere bağlı değişim: Ekvatorda merkezkaç kuvveti ve yerin hafif şişkinliği nedeniyle g değeri, kutuplara göre biraz daha küçüktür.
- Dolayısıyla;
- Yükseklik arttığında ⇒ g ↓ ⇒ ağırlık ↓
- Enlem olarak kutuplardan ekvatora giderken ⇒ g ↓ ⇒ ağırlık ↓
Grafikte cismin ağırlığı zamanla sürekli azalıyor. Bu azalmanın iki temel kaynağı vardır:
- Artan yükseklik
- Enlem değişimi (kutuplardan ekvatora doğru)
2.2. Doğru Seçenekler
Grafiğin gösterdiği azalan ağırlık için uygun hareket yönleri şunlardır:
-
Deniz seviyesinden dağın zirvesine doğru
– Yükseklik arttığı için g azalır, ağırlık düşer. -
Yeryüzünden havaya doğru
– Yine yükseklik artışı, g azalır, ağırlık düşer. -
Kutuplardan ekvatora doğru
– Enlem değişimi sonucu g azalır, ağırlık düşer.
Diğer seçenekler (dağın zirvesinden deniz seviyesine, havadan yeryüzüne, ekvatordan kutuplara) ağırlığı artıracağından grafikteki azalmayı açıklamaz.
3. Kütle – Ağırlık İlişkisi
- Kütle (m) cismin değişmeyen maddesel miktarıdır (kg).
- Ağırlık (A) ise cismin üzerine etki eden çekim kuvvetidir (Newton, N).
- Dünya’da 1 kg kütle için $g_{\mathrm{Dünya}}\approx 10,$N/kg
- Ay’da yerçekimi, Dünya’nın yaklaşık altıda biri kadardır:
$g_{\mathrm{Ay}} = \dfrac{g_{\mathrm{Dünya}}}{6} \approx \dfrac{10}{6}\approx1{,}67,$N/kg
Formüller:
A_{\mathrm{Dünya}} = m \times 10
A_{\mathrm{Ay}} = m \times \dfrac{10}{6}
4. Tablonun Adım Adım Doldurulması
| Cisim | Dünyadaki Kütle (kg) | Dünyadaki Ağırlık (N) | Ay’daki Kütle (kg) | Ay’daki Ağırlık (N) |
|---|---|---|---|---|
| A | 60 | 60\times10=600 | 60 | \dfrac{600}{6}=100 |
| B | \dfrac{120}{10}=12 | 120 | 12 | \dfrac{120}{6}=20 |
| C | 6 | 6\times10=60 | 6 | \dfrac{60}{6}=10 |
| D | 28 | 28\times10=280 | 28 | \dfrac{280}{6}\approx46{,}7\;(≈47) |
| E | 24 | 24\times10=240 | 24 | \dfrac{240}{6}=40 |
| F | 30 | 30\times10=300 | 30 | \dfrac{300}{6}=50 |
- Not: Tablodaki kütle değerleri, Dünya ve Ay arasında değişmez.
- Ağırlıklar, formüller yardımıyla hesaplanır.
5. Özet ve Sonuç
- Grafikteki azalan ağırlık şu hareket yönleriyle uyumludur:
- Deniz seviyesinden dağın zirvesine doğru
- Yeryüzünden havaya doğru
- Kutuplardan ekvatora doğru
- Kütle sabit kalırken, ağırlık bulunduğu gezegendeki yerçekimi ivmesine bağlı olarak hesaplanır.
- Verilen tablo,
- Dünya’da: A_{\mathrm{Dünya}}=m\cdot10
- Ay’da: A_{\mathrm{Ay}}=m\cdot\frac{10}{6} formülleriyle doldurularak tamamlanır.
Sonuç olarak:
- Doğru hareket yönleri:
- Deniz seviyesinden dağın zirvesine
- Yeryüzünden havaya
- Kutuplardan ekvatora
- Doldurulan tablo yukarıdaki gibidir.
