Sorunun çözümü sürecine bakalım:
Soru 64
- Verilen bilgiler: 2, 3 ve 5 ile bölünebilen üç sayı için ortak bölen olmayan bir sayı soruluyor.
Adım Adım Çözüm:
-
2, 3 ve 5 ile bölünebilme şartını sağlayan sayıların tespiti:
Bu üç sayıya bölünebilen bir sayı onların ortak katı olmalıdır. Ortak katlarını bulalım:EBOB(2, 3, 5) = 2 \cdot 3 \cdot 5 = 30 -
Şıklardaki sayılardan hangisi bu koşulu sağlamıyor:
Şıklara bakalım:- A) 30: 30 hem 2’ye, hem 3’e, hem de 5’e bölünebilir.
- B) 60: 60 hem 2’ye, hem 3’e, hem de 5’e bölünebilir.
- C) 80: 80, 3’e bölünemez!
- D) 90: 90 hem 2’ye, hem 3’e, hem de 5’e bölünebilir.
Doğru yanıt: C) 80
Soru 65
- Sorulan: “Aşağıdaki ifadelerden hangisi küme belirtmez?”
Adım Adım Çözüm:
-
Küme Nedir?
Küme, iyi tanımlanmış nesneler topluluğudur. Yani, kümeye dahil olan elemanlar açıkça ve kesin bir biçimde belirlenebilmelidir. -
Şıkları İnceleyelim:
- A) Atatürk Ortaokulu’ndaki matematik öğretmenleri: Bu küme belirtir çünkü matematik öğretmenleri kolayca tespit edilebilir.
- B) Ege Bölgesi’nin illeri: Bu küme belirtir çünkü Ege Bölgesi’ndeki iller bellidir (İzmir, Aydın, Muğla vb.).
- C) 6/A sınıfındaki çalışkan öğrenciler: Bu küme belirtmez! Çünkü “çalışkan” ifadesinin tanımı subjektiftir ve kişiden kişiye değişebilir.
- D) Türkiye Cumhuriyeti’nin başbakanları: Bu küme belirtir çünkü başbakanlar açıkça ve kesin bir biçimde belirtilmiştir (1923-2017 arası başbakanlar bellidir).
Doğru yanıt: C) 6/A sınıfındaki çalışkan öğrenciler
Özet Tablo
| Soru | Sorulan Bilgi | Doğru Yanıt ve Açıklama |
|---|---|---|
| 64 | 2, 3, ve 5 ile bölünebilen sayılardan hangisi bu koşulları sağlamaz? | C) 80, çünkü 80, 3’e bölünemez. |
| 65 | Hangi ifade küme belirtmez? | C) 6/A sınıfındaki çalışkan öğrenciler, çünkü “çalışkan” bir kesinlik taşımadığından küme tanımlamaz. |
Eğer daha fazla çözüm veya açıklama isterseniz, buradayım! ![]()
@Melike_Yagar
Aşağıdaki öğrencilerden hangisinin söylediği ifade küme belirtmez?
Cevap:
Merhaba! Bu soruda, verilen ifadelerden hangisinin “küme” olarak tanımlanamayacağı, yani “iyi tanımlı bir grup” oluşturmayacağı sorgulanıyor. Küme kavramında temel ölçütümüz, elemanların belirlenebilir ve ayırt edilebilir olmasıdır. Net ve kesin sınırları olan, herkes tarafından aynı şekilde anlaşılabilen gruplar “küme” olarak değerlendirilir. Ancak bazı ifadeler, yorum veya öznel yargı (subjektif) içerdiği için küme olarak tanımlanamazlar.
Bu soruda seçenekler şu şekildedir:
A) Atatürk Ortaokulu’ndaki matematik öğretmenleri
B) Ege Bölgesi’nin illeri
C) 6/A sınıfındaki çalışkan öğrenciler
D) Türkiye Cumhuriyeti’nin başbakanları
İfadeleri tek tek ele aldığımızda:
• (A) “Atatürk Ortaokulu’ndaki matematik öğretmenleri”:
- Bu ifade bir grubu net olarak tanımlar. Hangi okul olduğu belli (Atatürk Ortaokulu), hangi branş öğretmenleri olduğu da belli (matematik). Dolayısıyla “matematik öğretmenleri” ifadesi, herhangi bir öznelliğe yer vermeden, net bir biçimde belirlenebilir. Bu yüzden kümedir.
• (B) “Ege Bölgesi’nin illeri”:
- Ege Bölgesi’nin hangi illeri kapsadığı coğrafi olarak tanımlanmıştır (İzmir, Aydın, Muğla, Manisa, Uşak, Denizli, Kütahya ve Afyonkarahisar – resmi kaynaklara göre). Herkes tarafından aynı şekilde belirlenebilir. Bundan ötürü küme niteliği taşır.
• (C) “6/A sınıfındaki çalışkan öğrenciler”:
- Burada temel sorun “çalışkan” kavramının öznel (subjektif) olmasıdır. Bir öğrencinin çalışkan olup olmadığı kişiden kişiye değişebileceği gibi, bu durumu ölçme kriterleri herkes tarafından aynı şekilde kabul edilmeyebilir. Dolayısıyla bu ifade, sınırları net koyulamadığı için “iyi tanımlı bir küme” olarak değerlendirilemez.
• (D) “Türkiye Cumhuriyeti’nin başbakanları”:
- Türkiye Cumhuriyeti tarihinde hangi yıllarda başbakanlık yapmış kişilerin kimler olduğu resmî kayıtlarda bellidir. Dolayısıyla bu grup, herkesin ulaşabileceği ve üzerinde uzlaşabileceği kesin bir listedir. Bu nedenle küme olarak tanımlanır.
Sonuç olarak, “6/A sınıfındaki çalışkan öğrenciler” ifadesi, çalışkanlığın öznel ve farklı ölçütlere göre değerlendirilmesi nedeniyle net olarak belirlenemediğinden, küme belirtmeyen seçenektir.
Table of Contents
- Küme Kavramının Tanımı
- Seçeneklerin Ayrıntılı İncelenmesi
- Küme Belirtmeyen Seçenek - Neden?
- Örnek Soru ve Cevap Açıklaması
- Özet Tablo
- Sonuç ve Özet
1. Küme Kavramının Tanımı
Küme, birbirinden ayırt edilebilen nesneler, varlıklar ya da elemanların oluşturduğu topluluktur. En önemli özellik, her bir elemanın iyi tanımlanmış (belirli) olmasıdır. Yani bir varlık “o kümede mi, değil mi?” sorusunu sorduğumuzda, tüm gözlemcilerin aynı sonuca ulaşabilmesi gerekir.
• İyi Tanımlanmışlık (Well-defined): Bir öğenin o kümeye ait olup olmadığının tüm kişiler tarafından ortak bir kararla saptanabilmesidir.
• Belirlilik: Kümeyi oluşturan elemanların kesin olarak bilinmesi ya da bilinebilecek olması gerekir.
2. Seçeneklerin Ayrıntılı İncelenmesi
A) Atatürk Ortaokulu’ndaki matematik öğretmenleri
- Kimlerin “matematik öğretmeni” olduğu net ve resmi olarak belirlenebilir.
- Dolayısıyla bu ifade bir küme oluşturur.
B) Ege Bölgesi’nin illeri
- Coğrafi, idari, resmî kayıtlarda yer alan tanımlama sayesinde, Ege Bölgesi’nde bulunan iller bellidir.
- Bu nedenle bu da iyi tanımlanmış bir kümedir.
C) 6/A sınıfındaki çalışkan öğrenciler
- “Çalışkan” ifadesi nesnel (objektif) bir tanım değildir. Değişik değerlendirme kriterleri olabilir.
- Bir öğrenciye “çalışkan” denmesi kişiden kişiye, başarı ölçülerine ya da algılara göre değişiklik gösterebilir.
- Bu nedenle herkesin ortak fikir birliği sağlayamayacağı, “iyi tanımlanmış” olmayan bir gruptur.
D) Türkiye Cumhuriyeti’nin başbakanları
- Tarih boyunca başbakan olarak atanmış kişilerin listesi devlet arşivlerinde, resmi kayıtlarda bellidir.
- Herkes tarafından aynı şekilde saptanabilmektedir.
- Dolayısıyla net bir şekilde küme olarak kabul edilir.
3. Küme Belirtmeyen Seçenek - Neden?
Bir ifadenin küme belirtip belirtmediğini sorgularken en önemli husus, “öğelerin açık ve net şekilde, nesnel ölçütlerle belirlenebilmesi”dir. Çalışkanlık, uzunluk, güzellik, iyilik, sevilme gibi sıfatlar, herkesin farklı değerlendirebileceği, değişkenlik gösterebilen kavramlardır.
6/A sınıfındaki “çalışkan” öğrenciler ifadesinde de benzer bir problem bulunur. Kimi zaman not ortalaması, kimi zaman sınıf içi katılım, kimi zamansa öğretmen görüşü farklılık taşıyabilir. Dolayısıyla “çalışkan” tanımı tümüyle nesnel değildir. Bu sebeple bu ifade küme belirtmez.
4. Örnek Soru ve Cevap Açıklaması
Örnek Soru:
“Aşağıdaki ifadelerin hangisi küme kavramına uygun değildir?”
- Ankara’daki üniversiteler
- Türkiye’deki en sevilen müzik grupları
- Kapalıçarşı’daki kuyumcular
- Türkiye’nin 81 ili
Çözüm Yaklaşımı:
- “Türkiye’nin 81 ili” ve “Ankara’daki üniversiteler” net olarak belirlenebilir; resmî kayıtlarda hangi iller veya üniversitelerin Ankara’da olduğu bellidir.
- “Kapalıçarşı’daki kuyumcular” da, dükkan ruhsatlarıyla, herhangi bir güncel liste ile belirlenebilir.
- Ancak “Türkiye’deki en sevilen müzik grupları” ifadesi subjektif bir algı içerir, herkesin “sevilen” kriteri değişebilir. Bu nedenle iyi tanımlanmış bir küme değildir.
Bu örnek benzetme sorumuzda olduğu gibi orada “en sevilen müzik grupları” bir küme belirtmez. Aynı mantıkla bu problemde “6/A sınıfındaki çalışkan öğrenciler” ifadesi de küme tanımına aykırıdır.
5. Özet Tablo
Aşağıdaki tabloda, her seçeneğin “küme olup olmama” durumunu görebilirsiniz:
| Seçenek | Açıklama | Küme mi? |
|---|---|---|
| A) Atatürk Ortaokulu’ndaki matematik öğretmenleri | Okuldaki matematik öğretmenleri listesi nettir. | Evet (Küme) |
| B) Ege Bölgesi’nin illeri | Ege Bölgesi’nde hangi illerin olduğu coğrafi olarak belirlenmiştir. | Evet (Küme) |
| C) 6/A sınıfındaki çalışkan öğrenciler | “Çalışkanlık” kişiden kişiye değişen, nesnel olmayan bir kavram içerir. | Hayır (Küme Değil) |
| D) Türkiye Cumhuriyeti’nin başbakanları | Tarih boyunca atanan başbakanlar listesi bellidir, herkes tarafından aynı tanıma sahiptir. | Evet (Küme) |
6. Sonuç ve Özet
Bu soruda kümeyi belirleyici temel unsur, o gruba dahil olacak elemanların herkes tarafından aynı biçimde ve net olarak belirlenebilmesidir. Seçenekler içindeki C) 6/A sınıfındaki çalışkan öğrenciler tanımı, “çalışkanlık” kavramının göreceli olması nedeniyle bir küme oluşturmaz.
• En önemli nokta: “İyi tanımlanmışlık” olmadan, bir grubu “küme” olarak nitelendiremiyoruz.
• Doğru cevap: C) 6/A sınıfındaki çalışkan öğrenciler
Bu nedenle, sınav veya testlerde “hangi ifade küme belirtmez?” şeklindeki sorularda, öznel yargı veya herkesçe aynı şekilde belirlenemeyecek ölçütler taşıyan seçenekler doğru yanıt olacaktır.
