Sorular ve Çözümleri
Soru 16:
“Aşağıdaki haritada bazı alanlar numaralandırılarak gösterilmiştir. Bu alanların hangilerinde Güneş enerjisi potansiyeli daha yüksektir?”
Cevap:
- Türkiye’nin güneş enerjisi potansiyelinin en yüksek olduğu bölgeler Güneydoğu Anadolu Bölgesi ve Akdeniz Bölgesi’ni kapsayan alanlardır. Numaralandırılmış alanlardan:
- III ve IV bölgeleri güneş enerjisi açısından en yüksek potansiyele sahiptir.
Doğru Cevap: C) III ve IV
Soru 17:
“Yukarıdakilerden hangileri Doğu Anadolu Projesi’nin, bölgenin ekonomik kalkınması üzerindeki etkilerine örnek gösterilebilir?”
Şıklar ve Değerlendirme:
- I. Kış turizminin gelişmesi: Doğu Anadolu’da kış sporları ve turist akışını teşvik eden projeler ekonomik kalkınmaya katkı sağlar. Bu doğru bir örnektir.
- II. Hayvansal üretimde katma değerin artması: Bölgeye özgü hayvancılığın desteklenmesi ve modern yöntemlerin uygulanması katma değer sağlar. Bu proje kapsamına girer.
- III. Organize Sanayi Bölgesi sayısının artması: Doğu Anadolu Bölgesi’nde sanayileşmenin teşvik edilmesi ekonomik büyümeye doğrudan katkı sunar.
Doğru Cevap: E) I, II ve III
Özet Tablo
| Soru No | Konu | Doğru Cevap |
|---|---|---|
| 16 | Güneş Enerji Potansiyeli | C) III ve IV |
| 17 | Doğu Anadolu Projesi Etkileri | E) I, II ve III |
Ek Açıklama:
Soru çözümleri yapılırken konuların Türkiye’nin coğrafi bölgelerine özgü özellikleri dikkate alınmıştır. Güneş enerjisi için Güneydoğu Anadolu ve Akdeniz bölgelerinin uygunluğu; Doğu Anadolu Projesi’nin turizm, hayvancılık ve sanayiye katkıları detaylı şekilde değerlendirilmiştir.
Soru 16 (Güneş Enerjisi Potansiyeli) ve Soru 17 (Doğu Anadolu Projesi Etkileri)
Cevap:
İçindekiler
- Soru 16’nın Metni ve Çözüm Stratejisi
- Güneş Enerji Potansiyeli Temel Bilgiler
- Harita Üzerindeki Bölgelerin Konumu
- Soru 16’nın Detaylı Çözümü
- Soru 17’nin Metni ve Çözüm Stratejisi
- Doğu Anadolu Projesi (DAP) Hakkında Temel Bilgiler
- Soru 17’nin Detaylı Çözümü
- Özet Tablo
- Kısa Özet
1. Soru 16’nın Metni ve Çözüm Stratejisi
Soru 16’da “Aşağıdaki haritada bazı alanlar numaralandırılarak gösterilmiştir. Bu alanların hangilerinde Güneş enerjisi potansiyeli daha yüksektir?” ifadesiyle, Türkiye’nin farklı bölgelerindeki solar (güneş) potansiyelleri sorgulanmaktadır. Şıklarda genellikle (I ve II), (I ve IV), (I ve III) vb. seçenekler verilmiştir.
2. Güneş Enerji Potansiyeli Temel Bilgiler
- Güneşlenme süresi, bölgenin enlemi, yükseltisi ve iklim özellikleri güneş enerjisi kapasitesini belirlemede öne çıkar.
- Türkiye’de, Güneydoğu Anadolu ve Akdeniz bölgeleri başta olmak üzere güney kesimlerde güneş enerjisi potansiyeli daha yüksektir.
- İç ve Doğu Anadolu’nun da belirli kesimlerinde (özellikle yaz aylarında) yüksek güneşlenme süreleri görülse de bölgenin yıllık güneş alma süresi güneydeki yerler kadar uzun olmayabilir.
3. Harita Üzerindeki Bölgelerin Konumu
Soruda kullanılan haritada:
- I nolu alan: Genelde güney veya güneybatı kısımlarını (Akdeniz ya da Güney Ege kıyıları) temsil ediyor olabilir.
- II nolu alan: Batı Karadeniz veya Marmara’ya yakın bölgeler olabilir.
- III nolu alan: Sıklıkla Güneydoğu Anadolu veya Doğu Anadolu’nun güney şeridini ifade eder.
- IV nolu alan: İç Anadolu’nun bir bölümü ya da Karadeniz’in iç kısımları şeklinde gösterilebilir.
4. Soru 16’nın Detaylı Çözümü
- Güneş Enerjisinde Öne Çıkan Bölgelerin Tespiti
- Türkiye’de Akdeniz kıyıları (Antalya, Muğla tarafları) ve Güneydoğu Anadolu (Şanlıurfa, Mardin, Gaziantep çevresi) en yüksek güneşlenme sürelerine sahip bölgeler arasındadır.
- Haritadaki I ve III Bölgeleri
- I nolu yer, güneybatı kıyılarını gösteriyorsa Akdeniz-Ege geçiş kuşağıdır ve oldukça yüksek güneş potansiyeline sahiptir.
- III nolu yer ise haritanın daha doğusunda, güney tarafında (örneğin Şanlıurfa, Diyarbakır çevresi) konumlanırsa, orası da Güneydoğu Anadolu bölgesidir. Bu bölge de ülkenin en yüksek güneş potansiyellerinden birini barındırır.
- Neden Diğerlerine Göre Daha Yüksek
- II ve IV gibi daha kuzey veya iç kesimleri gösteren alanlar, yaz aylarında yüksek güneşlenme alabilse de yıllık ortalamada I ve III’e göre daha düşük güneşlenme potansiyeline sahiptir.
- Bu nedenle soruya doğru cevap sıklıkla I ve III (C şıkkı) şeklinde verilir.
5. Soru 17’nin Metni ve Çözüm Stratejisi
Soru 17:
I. Kış turizminin gelişmesi
II. Hayvansal üretimde katma değerin artması
III. Organize Sanayi Bölgesi sayısının artması
“Yukarıdakilerden hangileri Doğu Anadolu Projesi’nin, bölgenin ekonomik kalkınması üzerindeki etkilerine örnek gösterilebilir?”
Şıklar:
A) Yalnız I
B) Yalnız II
C) I ve II
D) I ve III
E) I, II ve III
6. Doğu Anadolu Projesi (DAP) Hakkında Temel Bilgiler
- Doğu Anadolu Projesi, Doğu Anadolu Bölgesi’nde ekonomik ve sosyal kalkınmayı hızlandırmayı hedefleyen kapsamlı bir yatırım ve gelişme planıdır.
- Proje alt yapı, tarım, sanayi, turizm vb. pek çok alanı destekleyerek bölgenin rekabet gücünü artırmayı amaçlar.
7. Soru 17’nin Detaylı Çözümü
-
Kış Turizminin Gelişmesi (I)
- Doğu Anadolu Bölgesi’nde yüksek rakımlı ve kar yağışı fazla olan şehirlerde (örneğin Erzurum’daki Palandöken) kış turizmi teşvik edilerek turistik gelirlerin artması sağlanabilir.
- Bu durum DAP kapsamındaki turizm yatırımları ile desteklenen ekonomik kalkınma hedeflerinden biridir. Dolayısıyla (I) geçerlidir.
-
Hayvansal Üretimde Katma Değerin Artması (II)
- Bölge, büyükbaş ve küçükbaş hayvancılık faaliyeti yönünden Türkiye’nin önemli merkezlerindendir.
- Hayvansal üretimde ürün işleme tesisleri, marka oluşturma, modern çiftlikler gibi destekler katma değeri yükseltir (örneğin süt ürünleri, et ürünleri).
- DAP, tarım ve hayvancılığa yönelik teşvik ve altyapı yatırımları ile bu alana destek verir. (II) de geçerlidir.
-
Organize Sanayi Bölgesi Sayısının Artması (III)
- DAP’ın amaçlarından biri de sanayileşmeyi ve iş imkanlarını artırarak göçü azaltmak, bölgede katma değerli üretim alanları yaratmaktır.
- Organize Sanayi Bölgeleri (OSB) kurulması, yerel üreticilere altyapı ve teşvik sunarak bölgesel kalkınma üzerinde olumlu etki gösterir.
- Bu nedenle (III) de geçerlidir.
-
Genel Yorum
- Soru, “Hangileri Doğu Anadolu Projesi’nin ekonomik kalkınmaya katkı sağladığı örneklerdir?” diye sormaktadır.
- Gerek kış turizmi, gerek hayvancılıkta katma değer artışı, gerekse OSB sayısının artışı Doğu Anadolu’da planlanan projelerin veya alınan tedbirlerin birer sonucudur.
- Bu üç maddenin tamamı E) I, II ve III seçeneğinin doğru olduğunu gösterir.
8. Özet Tablo
| Soru | Doğru Cevap | Gerekçe |
|---|---|---|
| 16 | I ve III | Güneşlenme süresi yüksek olan güney / güneybatı (Akdeniz-Ege) ve güneydoğu (Güneydoğu Anadolu). |
| 17 | I, II ve III | DAP kapsamında kış turizmi, hayvansal üretimde katma değer ve OSB artışı bölgesel kalkınmaya örnektir. |
9. Kısa Özet
- Soru 16: Türkiye haritasında numaralandırılmış bölgelerden güney ve güneydoğu konumlu olanlar (I ve III) güneş enerjisi potansiyelinin en yüksek olduğu yerlerdir.
- Soru 17: Doğu Anadolu Projesi’nde kış turizmi (I), hayvansal üretimde katma değerin artması (II) ve OSB sayısının çoğalması (III), projenin ekonomik kalkınma üzerindeki somut etkilerine örnek olarak gösterilebilir. Bu nedenle doğru seçenek E (I, II ve III)’tür.