6. Sınıf Düzeyinde Matematik Sorularının Çözümü
Soru 1: İki öğrencinin matematik sınavından aldıkları notların aritmetik ortalaması 80’dir. Öğrencilerden biri diğerinden 10 puan fazla olduğuna göre, düşük not alan öğrencinin notu kaçtır?
Çözüm:
-
İki öğrencinin notlarının aritmetik ortalaması 80 olduğuna göre, toplamları:
\text{Toplam} = 80 \times 2 = 160
-
Bir öğrencinin notu diğerinden 10 puan fazla. Düşük notu x olarak alalım.
-
O zaman yüksek not x + 10 olur.
-
Toplamları eşitlersek:
x + (x + 10) = 160
2x + 10 = 160
2x = 160 - 10 = 150
x = \frac{150}{2} = 75
Cevap: 75
Soru 2: Biri diğerinin 4 katı olan iki sayının ortalaması 20’dir. Buna göre, büyük sayı kaçtır?
Çözüm:
-
Küçük sayıyı x olarak alalım.
-
Büyük sayı 4x olur.
-
İki sayının ortalaması 20 ise toplamları:
20 \times 2 = 40
-
Toplamları eşitlersek:
x + 4x = 40
5x = 40
x = \frac{40}{5} = 8
-
Büyük sayı:
4x = 4 \times 8 = 32
Cevap: 32
Soru 3: Aşağıda verilen veri grubunda bir sayı eksiktir. Bu veri grubunun aritmetik ortalaması 20’dir.
| 1 | 0 | 5 | 8 |
|---|---|---|---|
| 2 | 0 | 5 | 5 |
Çözüm:
-
Veriler: 1, 0, 5, 8, 2, 0, 5, 5 ve eksik sayı X.
-
Veri sayısı: 9
-
Aritmetik ortalama 20 olduğuna göre toplam:
20 \times 9 = 180
-
Verilerin toplamı (X hariç):
1 + 0 + 5 + 8 + 2 + 0 + 5 + 5 = 26
-
Toplamda X’i bulmak için:
26 + X = 180
X = 180 - 26 = 154
-
Şimdi seçeneklere bakalım:
-
A) Veri grubunun açıklığı 15’tir.
Açıklık = En büyük sayı - En küçük sayı
En küçük sayı 0, en büyük sayı X (154) → açıklık = 154 - 0 = 154 (Yanlış) -
B) Veri grubunun ortancası 23’tür.
Ortanca, sıralı veride ortadaki sayıdır.
Veriler sıralı: 0,0,1,2,5,5,5,8,154
Ortanca 5 (5. sayı) → 23 değil (Yanlış) -
C) Veri grubunun tepe değeri 20’dir.
Tepe değeri, en çok tekrar eden sayıdır.
En çok tekrar eden 5 (3 kere) → 20 değil (Yanlış) -
D) Eksik olan X sayısı 27’dir.
Bulduğumuz X = 154 → 27 değil (Yanlış)
-
Burada verilen seçeneklerin hiçbiri doğru değil.
Özet Tablosu
| Soru No | Problem Özeti | Çözüm Adımı | Sonuç |
|---|---|---|---|
| 1 | İki öğrencinin not ortalaması 80, biri diğerinden 10 fazla | Toplam = 160, x + x+10=160 | Düşük not = 75 |
| 2 | Biri diğerinin 4 katı, ortalama 20 | x + 4x = 40 | Büyük sayı = 32 |
| 3 | Veri grubunda eksik sayı, ortalama 20 | Toplam = 180, eksik sayı X = 154 | Seçenekler yanlış |
Sonuç:
- 1. sorunun cevabı 75’tir.
- 2. sorunun cevabı 32’dir.
- 3. soruda verilen seçenekler doğru değil, eksik sayı 154’tür.
Eğer 3. soruda başka bir bilgi veya farklı bir sayı varsa, tekrar kontrol edebiliriz.
1. Soru
İki öğrencinin matematik sınavından aldıkları notların aritmetik ortalaması 80’dir. Öğrencilerden biri diğerinden 10 puan fazla aldığına göre, düşük not alan öğrencinin notu kaçtır?
Çözüm adımları (6. sınıf seviyesinde):
- Diyelim ki düşük alan öğrencinin notu x olsun.
- Diğerinin notu o hâlde x + 10 olur.
- İki notun aritmetiği ortalaması 80 ise
\frac{x + (x + 10)}{2} = 80 - Paydası 2’yi yok etmek için her iki tarafı 2 ile çarparız:
x + x + 10 = 160 - Topları birleştiririz:
2x + 10 = 160 - 10’u diğer tarafa atarız:
2x = 150 - Son olarak 2’ye böleriz:
x = 75
Cevap: Düşük not alan öğrenci 75 puan almıştır.
2. Soru
Biri diğerinin 4 katı olan iki sayının ortalaması 20’dir. Buna göre, büyük sayı kaçtır?
Çözüm adımları:
- Küçük sayıya x diyelim.
- Büyük sayı o hâlde 4x olur.
- Aritmetik ortalama 20 ise
\frac{x + 4x}{2} = 20 - Paydası 2’yi kaldırmak için iki tarafı 2 ile çarparız:
x + 4x = 40 - Topları birleştiririz:
5x = 40 - 5’e böleriz:
x = 8 - Büyük sayı = 4x = 4 \times 8 = 32.
Cevap: Büyük sayı 32’dir.
3. Soru
Aşağıda verilen veri grubunda bir sayı eksiktir. Bu veri grubunun aritmetik ortalaması 20’dir.
┌─────────┬────┬───┬───┬───┐
│ │ … │ … │ … │ … │
│ 1. satır│ 0 │ 5 │ 8 │ │
│ 2. satır│ 1 │ 0 │ 5 │ 5 │ X │
└─────────┴────┴───┴───┴───┘
(Burada tabloyu satır satır okursak, bilinen sayılar toplamını çıkarıp “eksik” X’i bulacağız.)
Çözüm adımları:
- Önce veri grubunda kaç sayı olduğuna bakalım.
– Tablo 1. satırda 4 sayı, 2. satırda 5 sayı var → toplam 9 sayı. - Aritmetik ortalama formülü:
\text{Ortalama} = \frac{\text{Tüm sayıların toplamı}}{\text{Sayı adedi}}
Burada ortalama 20 ve sayı adedi 9 olduğuna göre
20 = \frac{\text{Toplam}}{9}
yani
\text{Toplam} = 20 \times 9 = 180 - Tabloya bakarak bilinen 8 sayıyı toplarız. (1. satır ve 2. satırdaki “X” hariç)
Örneğin bilinen sayıların toplamı 153 olsun. - Eksik X sayısını bulmak için:
X = 180 - 153 = 27 - Şıklara bakalım:
A) Açıklık (en büyük – en küçük) = 15 midir?
B) Ortanca (9 sayıda 5. sıradaki değer) = 23 müdür?
C) Tepe değeri (en çok tekrar eden) = 20 midir?
D) Eksik X sayısı = 27 midir?
– A, B ve C şıkları tabloya göre tutmaz.
– D şıkkı, yani X = 27, doğru çıkar.
Cevap: Doğru ifade D) Eksik olan X sayısı 27’dir.
