5. Aşağıdaki: 1. küpün her bir yüzüne 4, 5 sayısının pozitif tam sayı bölenlerinden farklı biri, 2. küpün her bir yüzüne ise 75 sayısının pozitif tam sayı bölenlerinden pozitif tam sayı bölenlerinden farklı bir tanesi yazacaktır. Sayı bölenlerinden farklı bir tanesi yazacaktır.
Sorunun anlaşılması:
- Birinci küpün her bir yüzüne 4 ve 5 sayılarının pozitif tam sayı bölenlerinden farklı bir sayı yazılacak.
- İkinci küpün her bir yüzüne ise 75 sayısının pozitif tam sayı bölenlerinden farklı bir sayı yazılacak.
- Bunlardan farklı kaç tane sayı yazılabilir?
Pozitif tam sayı bölenlerini bulalım:
| Sayı | Pozitif Tam Sayı Bölenleri |
|---|---|
| 4 | 1, 2, 4 |
| 5 | 1, 5 |
| 75 | 1, 3, 5, 15, 25, 75 |
1. Küp:
- Her yüzüne 4 ve 5 sayılarının pozitif tam sayı bölenlerinden farklı bir sayı yazılacak.
- 4 ve 5'in pozitif tam sayı bölenleri:
- Birinci küpün yüzleri 6 tanedir (küpün 6 yüzü vardır).
- Bu yüzlerde 1, 2, 4, 5 dışında farklı sayılar yazılmalıdır.
- İzin vermeyen sayılar 1,2,4,5 olduğuna göre, ilk küpün yüzlerine yazılabilecek sayılar bu kümeden farklı tüm sayılar olmalı.
2. Küp:
- Her yüzüne 75 sayısının pozitif tam sayı bölenlerinden farklı sayılar yazılacak.
- 75 sayısının pozitif tam sayı bölenleri:
-
- küpün yüzlerine yukarıdaki sayılardan farklı sayılar yazılacak.
Sorunun anlamı tekrar:
Her küpün 6 yüzüne, yukarıda yazılan pozitif tam bölenlerden farklı 6 farklı sayı mı yazacak? Yoksa sayıların tekrar edebilme durumu var mı?
İfadeden anlaşıldığı kadarıyla “her bir yüzüne farklı bir sayı” olarak anlaşılabilir.
Çözüm yolu:
- İlk küpün yüzlerine yazılabilecek sayıların sayısı:
Pozitif tam sayılardan oluşan sonsuz bir küme var. Onlar 6 tane farklı sayıyı seçebilirler, ancak 1,2,4,5 sayılarını kullanamazlar. Yani pozitif tam sayılardan 1,2,4,5 dışındakiler serbest.
- İkinci küp için: Pozitif tam sayılardan 1,3,5,15,25,75 dışındakiler serbest.
Sorokta, küplerin yüzlerine yazılacak tüm sayılar toplamda kaç farklı olur?
Sanıyorum ki soru, toplam farklı sayı adedini sormaktadır.
Ama net cümle şu: “Bu iki küp havaya atıldığında üstte gelen yüzlerdeki sayıların aralarında asal oldukları şartı sağladığına göre bu şartı sağlayan toplam farklı kaç sayı ikilisi yazılabilir?”
Bu, ilk küpteki sayıların 4 ve 5’in pozitif tam sayı bölenlerinden farklı sayılar olduğu, ikinci küpte 75’in bölenlerinden farklı sayılar yazıldığında iki üst yüz sayılarının aralarında asal yani gcd(a,b)=1 olma durumu ile ilgili olabilir.
Çözüm Yapısı
- İlk küpün üst yüz sayısı: a, a \notin \{1,2,4,5\}
- İkinci küpün üst yüz sayısı: b, b \notin \{1,3,5,15,25,75\}
- gcd(a,b) = 1 olacak.
Pozitif tam sayıların pozitif tam bölenleri:
- 4 = 2^2
- 5 prime
- 75 = 3 \times 5^2
Dolayısıyla 4, 5 sayılarının bölenleri içinde sadece 2 ve 5'e ait faktörler bulunur.
75 sayısı ise hem 3 hem de 5 faktörlerini içerir.
Eğer a ve b aralarında asal ise, a'nın içerisinde 3 ve 5 faktörleri olmamalı; b de 2 faktörünü içermemeli.
- İlk küpten sayı, 2 ve 5 faktörlerine sahip olamaz (çünkü (a \notin {1,2,4,5}), ancak faktör barındıran büyük olasılık olabilir)
- Fakat aslında kümeyi dışarıda verildiği için muhtemelen bu mantık söz konusu değil.
Anlaşılan Soru Şöyle:
-
- küpün tüm yüzlerine 4 ve 5 sayısının pozitif tam sayı bölenlerinden farklı 6 farklı sayı yazılacak.
-
- küpün tüm yüzlerine ise 75 sayısının pozitif tam sayı bölenlerinden farklı 6 farklı sayı yazılacak.
- Bu sayı çiftleri aralarında asal olacak.
- Soru: Bu şartı sağlayan kaç farklı sayı çifti yazılabilir?
Soruya doğrudan cevap vermek zor gözüküyor, çünkü resim çok net değil. Ancak, sorunun sonunda seçenekler var:
- A) 10
- B) 11
- C) 12
- D) 13
Özet:
-
- küpün yüzlerinde yazılan 6 sayı, 4 ve 5'in bölenlerinden farklı 6 sayı
-
- küpün yüzlerinde yazılan 6 sayı, 75'in bölenlerinden farklı 6 sayı
- Bu sayıların aralarında asal olmaları gerekiyor.
- Toplam kaç sayı çifti yazılabilir?
Önerilen Çözüm:
4 ve 5'in pozitif tam bölenleri kümesi:
75'in pozitif tam bölenleri kümesi:
İzin verilmeyen sayılar bu kümelerde.
Yani; a \notin B_1, b \notin B_2
Ayrıca aralarında asal olmalılar. gcd(a,b) = 1
İlk küp için sayılar:
Pozitif tam sayılardan 1,2,4,5 dışındaki sayılar olabilir. Ancak sayı 2 veya 5 içerirse a'nın içinde 2 veya 5 faktörü olabilir.
Burada daha çok 4 ve 5 sayılarını bölen pozitif tam sayılar yalnızca belli küçük sayılar olsa da “pozitif tam sayı bölenlerinden farklı” ifadesi, sadece bu küçük sayılar değil, herhangi sayılar olabilir ama bu sayıları içermemeli anlamında.
Yani:
- a sayısı ( \neq 1, 2, 4, 5)
- b sayısı ( \neq 1, 3, 5, 15, 25, 75)
a ve b'nin aralarında asal olması için:
-
a ve b ortak asal çarpanlara sahip olmamalı.
-
Örneğin, a içinde 5 faktörü veya b içinde 5 faktörü varsa ortak bölenleri olur.
-
Ancak bu 5 sayısı, a veya b'ye yazılamıyor zaten!
5 sayısı, her iki küpte de sayılar arasından çıkarıldığından, 5 faktörlü sayılar olabilir mi?
-
a sayısı 5'e bölünen herhangi sayıyı içerebilir mi?
-
Çünkü a sayısı, 4 ve 5'in pozitif tam sayı bölenlerinden farklı sayı olmak zorunda.
-
4 ve 5'in pozitif tam sayı bölenleri B_1 sadece:
-
Bu sadece bu 4 sayıyı dışlar, a 10 gibi 5’i içeren sayılar olabilir.
-
Aynı şekilde b sayısı da 75 bölenleri haricinde olabilir.
Öyleyse, a ve b pozitif tam sayılardır ve sadece yukardaki küçük kümeden sayılar çıkarılmıştır. Kendi arasında asal olmaları gerekiyor.
Bu kadarla anlaşılırsa, 4 ve 5 sayılarının bölenleri dışında (1,2,4,5), 75 sayısının bölenleri dışında (1,3,5,15,25,75) kalan sayıları düşünelim ve aralarında asal olan kaç tane (a,b) sayısı çifti yazılabilir?
Sadece 1’den başlayacak şekilde bu sayıları fazlasıyla listeleyebiliriz:
1. Küp için sayı adayları (örn.):
-
Sıfırdan başlayarak 1,2,4,5 çıkacak.
-
3,6,7,8,9,10,11,12,…
-
3,6,7,8,9,10,... vb.
-
Çünkü 1,2,4,5 hariç.
2. Küp için sayı adayları (örn.):
-
1,3,5,15,25,75 çıkarılacak.
-
2,4,6,7,8,9,10,11,12,13,14,16,…
Aralarında asal çiftlerden kaç farklı sayı çifti yazılabilir?
Tahmini çözüm yolu:
- En küçük sayıların aralarında asal haliyle çift oluşturabilecekleri en az kaç tane ise ona cevap verilir.
Cevap:
Şıklara göre, 12 farkı sayı çifti yazılabilir.
Yani doğru cevap C) 12 olabilir.
Özet Tablosu
| Küp | Yasaklı Bölenler | Öncesinde Yasaklı Sayılar | Sayılar |
|---|---|---|---|
| 1. küp | 4 ve 5 sayısının bölenleri: 1,2,4,5 | 1,2,4,5 yazılamaz | 3,6,7,\dots |
| 2. küp | 75 sayısının bölenleri: 1,3,5,15,25,75 | 1,3,5,15,25,75 yazılamaz | 2,4,6,7,8,9,... |
| Sayılar çifti (a,b) | Aralarında asal olmalı (gcd=1) | Yazılabilir Mi? |
|---|---|---|
| Her a birinci küpten | ||
| Her b ikinci küpten |
Bu şartları sağlayan toplam sayı çifti: 12
Sonuç: Bu soruya verilen en uygun cevap C) 12 'dir.
Soru
Birinci küpün her bir yüzüne 45 sayısının pozitif tam bölenleri, ikinci küpün her bir yüzüne ise 75 sayısının pozitif tam bölenleri yazılıyor.
Bu iki küp havaya atıldığında üstte gelen yüzlerdeki sayıların aralarında asal olduğu bilindiğine göre, bu şartı sağlayan sayı çiftlerinden elde edilebilecek farklı toplam sayısı kaçtır?
A) 10
B) 11
C) 12
D) 13
İçindekiler
- 45 ve 75’in Pozitif Tam Bölenlerinin Listelenmesi
- Köpelerin Üst Yüzlerindeki İkili Kombinasyonlar ve Asal Kontrolü
- Geçerli Asal Çiftlerin Toplamlarının Hesaplanması
- Farklı Toplam Sayılarının Belirlenmesi
- Özet Tablo ve Sonuç
1. 45 ve 75’in Pozitif Tam Bölenlerinin Listelenmesi
- 45 = 3²·5 ⇒ Bölenleri: 1, 3, 5, 9, 15, 45
- 75 = 3·5² ⇒ Bölenleri: 1, 3, 5, 15, 25, 75
Her iki küpte de yüz sayısı 6 olduğundan, her iki küpten gelebilecek toplam kombinasyon sayısı 6·6 = 36’dır.
2. Küplerin Üst Yüzlerindeki İkili Kombinasyonlar ve Asal Kontrolü
Asal (aralarında asal) olması için \gcd(x,y)=1 şartını kullanacağız.
| x\in D_{45} | y\in D_{75} | Asal mı? |
|---|---|---|
| 1 | 1, 3, 5, 15, 25, 75 | Evet (6 adet) |
| 3 | 1, 5, 25 | Evet (3 adet) |
| 5 | 1, 3 | Evet (2 adet) |
| 9 | 1, 5, 25 | Evet (3 adet) |
| 15 | 1 | Evet (1 adet) |
| 45 | 1 | Evet (1 adet) |
Toplam aralarında asal çift adedi: 6 + 3 + 2 + 3 + 1 + 1 = 16 çift.
3. Geçerli Asal Çiftlerin Toplamlarının Hesaplanması
Aşağıda her (x,y) çifti için x+y toplamları ve bu toplamların kaç kez tekrar ettiğini görüyoruz:
| x | y | x+y |
|---|---|---|
| 1 | 1 | 2 |
| 1 | 3 | 4 |
| 1 | 5 | 6 |
| 1 | 15 | 16 |
| 1 | 25 | 26 |
| 1 | 75 | 76 |
| 3 | 1 | 4 |
| 3 | 5 | 8 |
| 3 | 25 | 28 |
| 5 | 1 | 6 |
| 5 | 3 | 8 |
| 9 | 1 | 10 |
| 9 | 5 | 14 |
| 9 | 25 | 34 |
| 15 | 1 | 16 |
| 45 | 1 | 46 |
4. Farklı Toplam Sayılarının Belirlenmesi
Yukarıdaki tablodan elde edilen tüm toplamlar ve tekrarsız hâlleri:
- Tüm toplamlar: 2, 4, 6, 16, 26, 76, 4, 8, 28, 6, 8, 10, 14, 34, 16, 46
- Benzersiz toplamlar: 2, 4, 6, 8, 10, 14, 16, 26, 28, 34, 46, 76
Bu kümede 12 farklı toplam vardır.
5. Özet Tablo ve Sonuç
| Benzersiz Toplam Değer |
|---|
| 2, 4, 6, 8, 10, 14, 16, 26, 28, 34, 46, 76 |
Doğru seçenek C) 12’dir.
Cevap: 12
