Cevap:
Sorunun Analizi
Konu: Hıyanet-i Vataniye Kanunu
- Hıyanet-i Vataniye Kanunu, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından 29 Nisan 1920 tarihinde kabul edilen bir yasadır.
- Bu kanun, askerlikten firar edenler, düşman lehine iş birliği yapanlar, halkı ayaklanmaya teşvik edenler ve bu tür isyana katılanların cezalandırılmasını hedeflemiştir.
Kanunun çıkış amacı, özellikle Kurtuluş Savaşı döneminde kamu düzeni ve milli mücadeleyi baltalayan unsurlarla mücadele etmek olmuştur.
Sorunun Çözümü
Soru şu: Hıyanet-i Vataniye Kanunu’nun hangi olayları engellemeyi hedeflemediği söylenebilir?
Şıkların Değerlendirilmesi:
-
A) Ahmet Anzavur Ayaklanması:
Ahmet Anzavur, Anadolu’da milli mücadeleye karşı çıkan ve düzeni bozmak için ayaklanma başlatan bir kişidir. Hıyanet-i Vataniye Kanunu, bu tür isyanları ve halkı bölmeye yönelik girişimleri hedeflemiştir. Uygulama alanına girer. -
B) Kuva-yı İnzibatiye’nin Faaliyetleri:
Kuva-yı İnzibatiye, İstanbul hükümetine bağlı olarak kurulan, milli mücadeleyi önlemeyi hedefleyen bir oluşumdur. Hıyanet-i Vataniye Kanunu, bu tür faaliyetleri de engellemeye yönelik çıkarılmıştır. Uygulama alanına girer. -
C) Sultan Ahmet Mitingi:
Sultan Ahmet Mitingi, İstanbul’da düzenlenen ve halkı Milli Mücadeleyi desteklemeye çağıran bir mitingdir. Bu, milli bir destek etkinliği olduğundan, Hıyanet-i Vataniye Kanunu ile herhangi bir ilgisi yoktur. Kanunun uygulama alanına girmez. -
D) Şeyhülislam Dürrizade Abdullah Efendi’nin Fetvası:
Şeyhülislam Dürrizade, Sultan’ın otoritesini korumak adına Milli Mücadele aleyhine fetva yayımlamıştı. Bu fetva, Anadolu’daki isyanları tetiklediği için Hıyanet-i Vataniye Kanunu’nun hedef alanına girer. Uygulama alanına girer. -
E) Çapanoğulları Ayaklanması:
Çapanoğluları, Yozgat bölgesinde milli mücadeleye karşı isyan başlatan bir aileydi. Hıyanet-i Vataniye Kanunu, bu tür isyanların bastırılmasını amaçladığı için bu olay da kanunun kapsamındadır. Uygulama alanına girer.
Doğru Cevap: C) Sultan Ahmet Mitingi
Özet Tablo
| Olay | Hıyanet-i Vataniye Kanunu’yla İlişkisi |
|---|---|
| Ahmet Anzavur Ayaklanması | Kanunun kapsamına girer. |
| Kuva-yı İnzibatiye’nin Faaliyetleri | Kanunun kapsamına girer. |
| Sultan Ahmet Mitingi | Kanunun kapsamına girmez. |
| Şeyhülislam Dürrizade’nin Fetvası | Kanunun kapsamına girer. |
| Çapanoğulları Ayaklanması | Kanunun kapsamına girer. |
Sonuç: Hıyanet-i Vataniye Kanunu, milli mücadeleyi baltalamaya yönelik ayaklanmalar ve iş birliği faaliyetlerini engellemeyi hedefler. Sultan Ahmet Mitingi, milli mücadeleye destek amaçlı olduğundan bu kanunun kapsamına girmez.
Resimli Soru 24-05-2025 19:52:13
BMM’nin açılmasını takip eden günlerde askerlikten firar edenler, düşman lehine propaganda ve casusluk yapanlar