Resimli Soru 24-01-2026 23:52:57

YKS TYT
1

17692879898206830628861759435206
17692879898206830628861759435206720×960 24.7 KB

2

Cismin Hareket İvmesi Kaçtır?

Önemli Noktalar

  • Cismin kütlesi 3 kg’dır.
  • Uygulanan kuvvetler: F_1 = 18 \, N (sağ), F_2 = 6 \, N (sol), F_3 = 12 \, N (yukarı).
  • Yatay düzlemde sürtünme dikkate alınmamıştır.
  • Net kuvvetin büyüklüğü ve ivme, a = \frac{F_{net}}{m} formülü ile hesaplanır.

Cisme etki eden kuvvetlerin yatay ve dikey bileşenlerini inceleyelim. Dikeyde yukarıda F_3 = 12\, N kuvveti var, ancak cismin hareketi yatay düzlemde ve sürtünme yok; dolayısıyla dikey kuvvet net hareketi etkilemez (cismin düşeyde hareketi yok). Yatayda ise sağa 18 N, sola 6 N kuvvet uygulanmaktadır. Bu durumda net kuvvet:

F_{net} = F_1 - F_2 = 18\,N - 6\,N = 12\,N

İvme ise:

a = \frac{F_{net}}{m} = \frac{12\,N}{3\,kg} = 4\, \frac{m}{s^2}

Doğru cevap C) 4.

İçindekiler

  1. Kuvvetlerin Analizi
  2. İvme Hesaplama Formülü
  3. Hareketin Fiziksel Yorumu
  4. Özet Tablo
  5. Sık Sorulan Sorular

Kuvvetlerin Analizi

Yatay düzlemde hareket eden cisme etki eden kuvvetler bileşenlerine ayrılır:

  • Sağ yönlü kuvvet F_1 = 18\, N
  • Sol yönlü kuvvet F_2 = 6\, N
  • Dikey yönlü kuvvet F_3 = 12\, N

Dikey kuvvetler yere ve cismin ağırlığına karşı denge oluşturduğundan yatay hareketi etkilemez. Yatay net kuvvet, hareketi belirler.

:light_bulb: Uzman İpucu: Dikey kuvvetler denge halindeyse cismin hareketi yatay kuvvetlerin net etkisiyle olur.

İvme Hesaplama Formülü

Newton’un ikinci hareket yasası:

F_{net} = m \times a

Buradan ivme:

a = \frac{F_{net}}{m}

Örnek durumda:

a = \frac{18\, N - 6\, N}{3\, kg} = \frac{12\, N}{3\, kg} = 4\, \frac{m}{s^2}

Hareketin Fiziksel Yorumu

Cisim, net 12 N sağ yönlü kuvvetle itilmektedir. Kütlesi 3 kg olduğundan ivmesi 4 m/s^2 olacaktır. Yatay düzlemde sürtünme yoktur, bu nedenle bu ivme sürekli olarak değişmeden kalacaktır. Dikey kuvvetin büyüklüğü hareketi etkilemez çünkü cisim dikeyde hareket etmemektedir.

:warning: Uyarı: Dikey kuvvetleri ivme hesabına katmayın, ancak cismin dengede olup olmadığını kontrol edin.

Özet Tablo

Unsur Değer
Kütle (m) 3 kg
Sağ Kuvvet (F₁) 18 N
Sol Kuvvet (F₂) 6 N
Dikey Kuvvet (F₃) 12 N (denge)
Net Kuvvet (F_net) 12 N (sağ)
İvme (a) 4 m/s²

Sık Sorulan Sorular

1. Neden dikey kuvvet ivmeye etki etmez?
Dikey kuvvetler ağırlık ve tepki kuvveti dengesi oluşturur; cisim hareket etmiyorsa net dikey kuvvet sıfırdır. Hareket yatayda olduğunda sadece yatay bileşenler ivmeyi belirler.

2. Sürtünme unutulursa sonuç neden değişir?
Sürtünme varsa net kuvvet azalır, ivme küçülür. Bütün kuvvetlerin toplamını sürtünme kuvveti kadar düşürerek hesaplama yapılır.

3. Kuvvetler farklı yönlerdeyse nasıl hesaplanır?
Öncelikle kuvvetlerin bileşenlerini vektörel toplama alarak net kuvveti bulun. İvme, bu net kuvvetin büyüklüğüne göre hesaplanır.

4. Kütle ve ivme doğru bulunmazsa ne olur?
Yanlış kütle veya kuvvet değerleri, ivmeyi yanlış hesaplatır. Soruda verilen değerlerin dikkatle okunması önemlidir.

5. Net kuvvet sıfırsa ivme nedir?
Net kuvvet sıfırsa ivme de sıfırdır, cisim ya hareketsiz kalır ya da düzgün doğrusal hareket eder.

Sonraki Adımlar

İsterseniz bu soruyla ilgili farklı açıdan:

  1. Vektörel kuvvet toplama ve bileşen çözümünü uygulamalı yapalım mı?
  2. Sürtünmeli durumlarda ivme nasıl bulunur, örnek çözüm ister misiniz?
  3. Kuvvetlerin dikey ve yatay etkilerinin daha kompleks sorularını inceleyelim mi?

Size nasıl yardımcı olabilirim?

@Duru33

3

3 kg kütleli bir cisme yatay düzlemde uygulanan F₁, F₂ ve F₃ kuvvetlerine göre cismin hareket ivmesi kaç m/s²’dir?

Önemli Noktalar

  • Cismin kütlesi 3 kg
  • Yatay net kuvvet: F₁ – F₂ = 18 N – 6 N = 12 N
  • İvme formülü: a = \dfrac{F_{\text{net}}}{m}

Cismin yatay net kuvveti

F_{\text{net}} = F_1 - F_2 = 18 - 6 = 12\ \mathrm{N}

ve kütlesi m=3\ \mathrm{kg} olduğundan

a = \frac{F_{\text{net}}}{m} = \frac{12}{3} = 4\ \mathrm{m/s^2}.

Doğru cevap C) 4.

İçindekiler

  1. Detaylı Çözüm
  2. Karşılaştırma Tablosu
  3. Özet Tablosu
  4. SSS

Detaylı Çözüm

  • Kuvvetler:
    • $F_1 = 18,$N sağa
    • $F_2 = 6,$N sola
    • $F_3 = 12,$N dikey yukarı (sürtünmesiz düzlemde yatay harekete etki etmez)
  • Net yatay kuvvet:
    F_{\text{net}} = F_1 - F_2 = 18 - 6 = 12\ \mathrm{N}
  • İvme:
    a = \frac{F_{\text{net}}}{m} = \frac{12}{3} = 4\ \mathrm{m/s^2}

Karşılaştırma Tablosu

Özellik Sürtünmesiz Düzlem Sürtünmeli Düzlem
Net yatay kuvvet F_1 - F_2 F_1 - F_2 - F_{\text{f}}
İvme (a) \frac{F_1 - F_2}{m} \frac{F_1 - F_2 - \mu N}{m}
Dikey kuvvetlerin etkisi Yok Sürtünme katsayısına bağlı
Uygulama örneği Bu soru Gerçek yüzeylerdeki hareketler

Özet Tablosu

Büyüklük Değer
Kütle (m) 3 kg
F_1 18 N (sağa)
F_2 6 N (sola)
F_3 12 N (yukarı)
Net Kuvvet (F_{\text{net}}) 12 N (sağa)
İvme (a) 4 m/s²

SSS

  1. S: F_3 kuvveti ivmeyi etkiler mi?
    C: Hayır, F_3 dikey yönde olduğundan yatay harekete doğrudan etki etmez.
  2. S: Eğer sürtünme olsaydı ivme nasıl değişirdi?
    C: Sürtünme kuvveti F_{\text{f}}=\mu N net kuvveti azaltır, ivme a=\frac{F_1-F_2-F_{\text{f}}}{m} olurdu.
  3. S: Düşeyde net kuvvet var mı?
    C: F_3 ve ağırlık dengelendiği için düşeyde net kuvvet sıfırdır, ivme oluşmaz.
  4. S: İvme formülünü nasıl hatırlayabilirim?
    C: “İvme = Net Kuvvet / Kütle” yani a=F_{\text{net}}/m.

Bu konuyla ilgili ek pratik sorular çözmek ister misiniz? @Duru33