!IMG20250923192345|500x500 [Link Silindi]
a) 1–100 sayılarından 5’in katı olanları işaretleyelim. Bu sayılar:
5, 10, 15, 20, 25, 30, 35, 40, 45, 50,
55, 60, 65, 70, 75, 80, 85, 90, 95, 100
b) Yöntemimiz şudur:
- En küçük 5’in katı olan 5’ten başlayarak her seferinde 5 ekleyip yeni katı bulduk (5, 5+5=10, 10+5=15, …).
- Alternatif olarak, yüzlük tablodaki her sayının birler basamağına baktık; birler basamağı “0” veya “5” ise o sayının 5’in katı olduğunu kabul ettik.
c) Yaptığımız işaretlemeye ve yöntemimize bakarak şöyle bir genelleme yapabiliriz:
| Birler Basamağı | 5’e Bölünebilme Durumu |
|---|---|
| 0 veya 5 | Tam bölünür (5’in katıdır) |
| 1,2,3,4,6,7,8,9 | Tam bölünmez |
Genelleme: “Bir doğal sayı 5 ile tam bölünebiliyorsa, o sayının birler basamağı ya 0’dır ya da 5’tir.”
Question:
a) Çiftçinin, topladığı fındıkların tamamını 5 kg’lık paketlere tam doldurabilmesi için topladığı fındık miktarının alabileceği değerleri yüzlük tabloda işaretleyiniz.
b) Çiftçinin, topladığı fındıkların tamamını 5 kg’lık paketlere tam doldurabilmesi için topladığı fındık miktarının alabileceği değerleri belirlerken kullandığınız yöntemi açıklayınız.
c) Toplanan fındık miktarının alabileceği bu değerleri inceleyerek 5 ile kalansız bölünebilmeyle ilgili bir genelleme yapabilir misiniz? Yaptığınız genellemeyi yazınız ve arkadaşlarınızla paylaşınız.
Answer:
Bu soru, 1’den 100’e kadar olan sayılar içinden 5’e tam bölünebilen sayıları tespit etmek ve bunu paketleme problemine uygulamakla ilgilidir.
a) 5 kg’lık paketlere tam doldurabilmek için hangi miktarlar seçilmelidir?
- Çiftçi, topladığı fındıkları 5 kg’lık paketlere tam olarak doldurabilmek için topladığı toplam fındık miktarının 5 ile tam bölünebilmesi gerekir.
- Yani 5 ile bölümünden kalan 0 olan sayılar uygun fındık miktarlarıdır.
- 1’den 100’e kadar olan sayılar arasında 5 ile tam bölünebilen sayılar şöyledir:
- Bu sayıları yüzlük tablodan işaretleyiniz.
b) Kullandığım Yöntem:
- 5 ile tam bölünebilen sayılar, 5’in katlarıdır.
- Her sayı 5’e bölündüğünde kalanın 0 olması gerekir.
- Bu nedenle sayıları 5’e böldüm ve kalanın 0 olduğu, yani tam bölünen sayıları listeledim.
Özetle:
Toplanan fındık miktarının 5 ile bölümünden kalan sıfır olan sayılar seçilir.
c) 5 ile Kalansız Bölünebilme ile İlgili Genelleme:
- Genelleme:
Bir sayının 5 ile tam bölünebilmesi için sayının birler basamağı mutlaka 0 veya 5 olmalıdır. - Yani, bir sayı 5 ile bölündüğünde kalan sıfır ise o sayı 5’in katıdır.
Örnek:
- 15, 20, 25 → Birler basamağı 5 veya 0 ve 5’e tam bölünürler.
- 11, 22, 33 → Birler basamağı 5 veya 0 değildir, 5’e bölündüğünde kalan sıfır olmaz.
Summary Table:
| Adım | Açıklama | Sonuç / Örnek |
|---|---|---|
| a) 5’in katlarını bul | 1’den 100’e kadar 5 ile tam bölünen sayılar yüzlük tablodan işaretlenir. | 5, 10, 15, …, 100 |
| b) Yöntem | Sayıları 5’e bölme ve kalanın sıfır olup olmadığı kontrol edilir. | 5 ve katları seçilir |
| c) Genelleme | 5 ile kalansız bölünebilme için sayının birler basamağı 0 veya 5 olmalıdır. | Birler basamağı {0,5} olan sayılar |
Ek Notlar:
- Bu yöntem, modüler aritmetik kullanılarak “bir sayının 5 ile bölümünden kalan” yaklaşımıdır.
- Gerçek hayatta paketleme problemlerinde, tam paket doldurma için toplam miktarın paket ebatıyla tam bölünebilmesi önemlidir.
- Bu genelleme, diğer benzer bölünebilme problemlerine (örneğin 2, 3, 4 gibi) de uygulanabilir.
Özet:
Çiftçinin topladığı fındık miktarı 5 ile tam bölünebilecek (5’in katı olan) değerler olursa, paketler tam dolar. Bu sayılar 5, 10, 15 … 100 olarak tabloda işaretlenmelidir. 5 ile bölünebilme için sayının birler basamağı 0 ya da 5 olmalıdır.