Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin hangisinde yer tamlayıcısı yoktur?
CEVAP: III
AÇIKLAMA:
Yer tamlayıcısı, cümlede yönelme, bulunma, ayrılma veya “-e/-a, -de/-da, -den/-dan” ekleriyle kurulan tümleçtir.
Cümleleri inceleyelim:
-
I. “Tropikal kuşaktaki okyanuslarda yılda ortalama 80 tropik fırtına meydana gelir.”
- “Tropikal kuşaktaki okyanuslarda” yer bildirir.
- Yer tamlayıcısı vardır.
-
II. “Koşullara göre, bu şiddetli fırtınalar kasırgalara dönüşebilir.”
- “Koşullara göre” dolaylı tümleçtir.
- Yer tamlayıcısı olarak değerlendirilmez.
- Ancak cümlede açık bir yer bildirimi de yoktur.
-
III. “Kasırgaların hızı saatte 119 km’yi aşabilir.”
- Bu cümlede hız bildirilir.
- “saatte 119 km’yi” bir ölçü bildiren nesnedir.
- Yer tamlayıcısı yoktur.
-
IV. “Bu nedenle, Afrika’nın batı kıyılarında oluşan tropik bir fırtına Kuzey Amerika’nın doğu kıyılarına ulaşabilir.”
- “Afrika’nın batı kıyılarında” ve “Kuzey Amerika’nın doğu kıyılarına” yer bildirir.
- Yer tamlayıcısı vardır.
TEMEL KAVRAMLAR:
1. Yer tamlayıcısı
- Tanım: Fiilin yöneldiği, bulunduğu ya da ayrıldığı yeri bildirir.
- Bu problemde: I ve IV’te vardır.
2. Belirtili nesne
- Tanım: Yüklemin etkilediği varlığı belirtir.
- Bu problemde: III’teki “119 km’yi” yer değil, ölçü bildiren nesne görevindedir.
BAŞKA SORULARIN OLURSA SORMAKTAN ÇEKİNME! 
Sorunun İncelemesi: Yer Tamlayıcısı ile İlgili Parça
Çözüm Adımları:
Adım 1 — Yer Tamlayıcısını Anlamak
Yer tamlayıcısı, cümlede yönelme (yaklaşma), bulunma (kalma), uzaklaşma (ayrılma) anlamı katarak yüklemi tamamlayan öğedir. Genellikle “-(y)e”, “-de”, “-den” gibi eklerle belirtilir.
Adım 2 — Cümleleri Tek Tek İncelemek
-
(I) “Tropikal kuşlaktaki okyanuslarda yılda ortalama 80 tropik fırtına meydana gelir.”
“tropikal kuşlaktaki okyanuslarda” ifadesinde “-de” yönelme eki var, yer tamlayıcısıdır. -
(II) “Koşullara göre, bu şiddetli fırtınalar kasırgalara dönüşebilir.”
“Koşullara göre” ifadesi “-e göre” ekiyle yönelme anlamı taşıyor ama “koşullar” soyut, yer belirten bir durum değil. Burada yer değil, şart belirten bir zarf tümleci var. -
(III) “Kasırgaların hızı saatte 119 km’yi aşabilir.”
Burada yer bildiren bir ifade yok, yalnızca hızdan bahsediyor. Yer tamlayıcısı yoktur. -
(IV) “Bu nedenle, Afrika’nın batı kıyılarında oluşan tropik fırtına Kuzey Amerika’nın doğu kıyılarına ulaşabilir.”
“batı kıyılarında” ve “doğu kıyılarına” ifadeleri, yerde bulunma ve yönelme eki taşıyor, yer tamlayıcısıdır.
Adım 3 — Sonucu Belirlemek
Yer tamlayıcısı III. cümlede yoktur.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Cevap: C) III
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Anahtar Kavramlar:
Yer Tamlayıcısı
- Cümleye yer bildiren, yönelme, bulunma veya uzaklaşma anlamı katan tamlayıcıdır.
- “-de”, “-den”, “-e” gibi eklerle gösterilir.
Yaygın Hata:
“Koşullara göre” gibi zarf tümlecinin yer tamlayıcısı olarak değerlendirilmesi yanlıştır çünkü “yer” değil, şart belirtir.
Başka soruların olursa sormaktan çekinme!
daha kısaa
Yer Tamlayıcısı Yok Olan Cümle
Cevap: III. cümlede yer tamlayıcısı yoktur.
Kısa Açıklama:
Yer tamlayıcısı cümlede yer bildirir ve genellikle “-e, -de, -den” ekleriyle kurulur.
- I ve IV. cümlelerde bu eklerle yer bildirimi vardır.
- II. cümlede “koşullara göre” yer değil, şart bildirir.
- III. cümlede ise sadece hız ölçüsü verilmiştir, yer yoktur.
Doğru şık: C) III
Başka soruların olursa sormaktan çekinme!