!17585645944351102391158749074295|500x500 [Link Silindi]
Resimli Soru 22-09-2025 21:08:58 sorusunun çözümü
Soru metni:
-
Tablo-1’i inceleyerek 3’e kalansız bölünebilme ile ilgili bir genelleme yapabilir misiniz?
Yaptığınız genellemeyi yazınız ve arkadaşlarınızla paylaşınız. -
Tablo-2’yi inceleyerek, 9’a kalansız bölünebilme ile ilgili bir genelleme yapabilir misiniz?
Yaptığınız genellemeyi yazınız ve arkadaşlarınızla paylaşınız. -
Farklı sayılar kullanarak yaptığınız genellemelerin yöntemini karşılayıp karşılamadığını kontrol ediniz.
-
Bir sayının 3 ile kalansız bölünebilmesi için sağlaması gereken kriterler nelerdir?
-
Bir sayının 9 ile kalansız bölünebilmesi için sağlaması gereken kriterler nelerdir?
Cevaplar ve açıklamalar
1) 3’e kalansız bölünebilme kuralı (Genelleme):
Bir sayının rakamları toplamı 3’ün katı ise, sayı 3’e kalansız bölünür.
Örnek:
Sayı 123 olsun.
Rakamların toplamı: 1 + 2 + 3 = 6 (6, 3’ün katı)
Bu yüzden 123 sayısı 3’e tam bölünür.
2) 9’a kalansız bölünebilme kuralı (Genelleme):
Bir sayının rakamları toplamı 9’un katı ise, sayı 9’a kalansız bölünür.
Örnek:
Sayı 2343 olsun.
Rakamların toplamı: 2 + 3 + 4 + 3 = 12. 12, 9’un katı değildir, bu yüzden 2343 sayısı 9’a tam bölünmez.
Diğer yandan sayı 729 olsun.
Rakamların toplamı: 7 + 2 + 9 = 18 (18, 9’un katı)
Bu yüzden 729 sayısı 9’a tam bölünür.
3) Genellemelerin yöntemini farklı sayılarla test etme:
| Sayı | Rakamlar Toplamı | 3’ün katı mı? | 9’un katı mı? | 3’e Bölünebilir mi? | 9’a Bölünebilir mi? |
|---|---|---|---|---|---|
| 36 | 3+6=9 | Evet | Evet | Evet | Evet |
| 121 | 1+2+1=4 | Hayır | Hayır | Hayır | Hayır |
| 567 | 5+6+7=18 | Evet | Evet | Evet | Evet |
| 84 | 8+4=12 | Evet | Hayır | Evet | Hayır |
Bu tablo genellemelerin doğru olduğunu gösterir.
4) Bir sayının 3 ile kalansız bölünebilmesi için gereken kriterler:
- Sayının rakamları toplamı 3’ün katı olmalı.
- Eğer bu koşul sağlanıyorsa, sayı 3’e tam bölünür.
5) Bir sayının 9 ile kalansız bölünebilmesi için gereken kriterler:
- Sayının rakamları toplamı 9’un katı olmalı.
- Bu durumda sayı 9’a tam bölünebilir.
Özet Tablosu
| Bölünebilme Kuralı | Kontrol Kriteri | Örnek | Bölünebilirlik Durumu |
|---|---|---|---|
| 3 ile bölünebilme | Rakamlar toplamı 3’ün katı olmalı | 123 (1+2+3=6) | Bölünür |
| 9 ile bölünebilme | Rakamlar toplamı 9’un katı olmalı | 729 (7+2+9=18) | Bölünür |
Sonuç:
- 3 ve 9 ile bölünebilme kuralları oldukça basittir: Bir sayının rakamlarının toplamı sırasıyla 3 veya 9’un katı ise sayı, o sayıya tam bölünür.
- Bu kuralları kullanarak, karmaşık bölme işlemi yapmadan, sayıların 3 veya 9’a bölünüp bölünmediği kolayca tespit edilebilir.
Sorunuzla ilgili başka açıklama veya örnek isterseniz, memnuniyetle yardımcı olurum. ![]()
@Burcu_İnci
Resimli Soru 22-09-2025 21:08:58
Table of Contents
- Tablo-1 ve Tablo-2’dan Çıkardığımız Genellemeler
- 3 ile Kalansız Bölünebilme Kriteri
- 9 ile Kalansız Bölünebilme Kriteri
- Genellemeyi Farklı Sayılarla Kontrol Etme
- Özet Tablosu
1. Tablo-1 ve Tablo-2’dan Çıkardığımız Genellemeler
- Tablo-1 (3’ün katları): 3, 6, 9, 12, 15, 18, 21, 24, …
• Gözlem: Her sayının basamakları toplandığında elde edilen sonuç 3’e tam bölünüyor. - Tablo-2 (9’un katları): 9, 18, 27, 36, 45, 54, 63, …
• Gözlem: Her sayının basamakları toplandığında elde edilen sonuç 9’a tam bölünüyor.
Genellemelerimiz
- Bir sayının 3 ile kalansız bölünebilmesi için → basamaklar toplamı 3’e bölünebilmeli.
- Bir sayının 9 ile kalansız bölünebilmesi için → basamaklar toplamı 9’a bölünebilmeli.
2. 3 ile Kalansız Bölünebilme Kriteri
Kural:
Bir pozitif tamsayı 3 ile tam bölünüyorsa, o sayının basamakları toplamı da 3 ile tam bölünür.
Ve tersine; basamaklar toplamı 3’e bölünüyorsa, sayı da 3’e bölünür.
Neden İşe Yarar?
10 = 3·3 + 1 → Her basamağın “10ⁿ mod 3 = 1” özelliği sayesinde
d_k10^k + d_{k-1}10^{k-1} + \dots + d_1 10 + d_0
\equiv
d_k + d_{k-1} + \dots + d_1 + d_0 \pmod{3}
3. 9 ile Kalansız Bölünebilme Kriteri
Kural:
Bir pozitif tamsayı 9 ile tam bölünüyorsa, o sayının basamakları toplamı da 9 ile tam bölünür.
Ve tersine; basamaklar toplamı 9’a bölünüyorsa, sayı da 9’a bölünür.
Neden İşe Yarar?
10 = 9·1 + 1 → Her basamağın “10ⁿ mod 9 = 1” özelliği sayesinde
d_k10^k + \dots + d_0
\equiv
d_k + \dots + d_0 \pmod{9}
4. Genellemeyi Farklı Sayılarla Kontrol Etme
Örneklerle deneyelim:
| Sayı | Basamaklar Toplamı | 3’e Bölünebilir mi? | 9’a Bölünebilir mi? | Gerçek Bölme Sonucu |
|---|---|---|---|---|
| 141 | 1 + 4 + 1 = 6 | Evet | Hayır | 141 ÷ 3 = 47 |
| 258 | 2 + 5 + 8 = 15 | Evet | Hayır | 258 ÷ 3 = 86 |
| 369 | 3 + 6 + 9 = 18 | Evet | Evet | 369 ÷ 9 = 41 |
| 472 | 4 + 7 + 2 = 13 | Hayır | Hayır | – |
| 999 | 9 + 9 + 9 = 27 | Evet | Evet | 999 ÷ 9 = 111 |
- Doğrulama: Tabloya baktığımızda basamaklar toplamı 3 veya 9’a bölünen sayılar gerçekten o bölenlere tam bölünmüş.
- Yanlış Örnek: 472 basamaklar toplamı 13, ne 3’e ne de 9’a bölünüyor; 472 ÷ 3 = 157 kalansız bölünmeyip kalanı 1.
5. Özet Tablosu
| Bölünebilme Kriteri | Kural |
|---|---|
| 3 ile Bölünebilme | Basamaklar toplamı 3’e tam bölünebiliyorsa sayı da 3’e bölünür. |
| 9 ile Bölünebilme | Basamaklar toplamı 9’a tam bölünebiliyorsa sayı da 9’a bölünür. |
Cevaplarınız:
- 3’e bölünebilme genellemesi: Bir sayının rakamları toplamı 3’e bölünüyorsa, sayı da 3’e tam bölünür.
- 9’a bölünebilme genellemesi: Bir sayının rakamları toplamı 9’a bölünüyorsa, sayı da 9’a tam bölünür.
- Farklı sayılarla test ederek genellemelerin doğru olduğunu gözlemledik.
- 3 ile bölünebilme kriteri: Basamaklar toplamı 3’e kalansız bölünebilmeli.
- 9 ile bölünebilme kriteri: Basamaklar toplamı 9’a kalansız bölünebilmeli.
@Burcu_İnci