!IMG_20250922_211638_371|615x500 [Link Silindi]
Soru: Buna göre “İnsanın ferah içinde yaşadığı güzel ve — geçen günler, sıkıntılarla karabilir.” cümlesinde boş bırakılan yere aşağıdaki sözcüklerden hangisi getirilirse sözcük mecaz anlam kazanır?
Cevap:
Öncelikle, soru gerçek anlam ve mecaz anlam kavramlarını açıklamış:
- Gerçek anlam: Bir sözcüğün akla gelen ilk, doğal anlamıdır.
- Mecaz anlam: Sözcüğün gerçek anlamından tamamen uzaklaşarak kazandığı yeni, farklı anlamdır.
Verilen cümle:
“İnsanın ferah içinde yaşadığı güzel ve — geçen günler, sıkıntılarla karabilir.”
Burada boş bırakılan yere gelecek sözcüğün, cümlede kullanıldığında gerçek anlamından uzaklaşması ve yeni (mecaz) bir anlam kazanması gerekir.
Seçeneklerin incelenmesi:
| Seçenek | Gerçek Anlamı | Bu cümlede Mecaz Anlamı Kazanır mı? | Açıklama |
|---|---|---|---|
| A) sağlıklı | Canlı, hastalıklı olmayan | Hayır | Sağlıklı günler, gerçek anlamda sağlıkla ilgili olur. |
| B) aydınlık | Işık olan, ışık alan | Evet, mecaz olur | Aydınlık, gerçek anlamda ışık demektir; burada zaman/ dönem anlamında kullanılır. |
| C) mutlu | Neşeli, sevinçli | Hayır | Mutlu günler gerçek anlamında mutluluk ifade eder. |
| D) huzurlu | Rahat, sakin, sıkıntısız | Hayır | Huzurlu sözcüğü gerçek anlamıyla kullanılır. |
Neden “aydınlık” mecaz anlam kazanır?
- “Aydınlık günler” ifadesinde aydınlık kelimesi günlerin ışık dolu olması anlamı dışında kullanılmıştır.
- Burada “aydınlık” kelimesi güzel, umut dolu, sıkıntısız dönemler anlamına gelir.
- Yani gerçek anlamından tamamen uzaklaşır, mecaz anlam kazanır.
Sonuç:
Boş bırakılan yere B) aydınlık kelimesi getirilirse sözcük cümlede mecaz anlam kazanır.
Özet Tablosu
| Boşlukta Kullanılan Sözcük | Mecaz Anlam Kazanır mı? | Sebep |
|---|---|---|
| A) sağlıklı | Hayır | Gerçek sağlık anlamında kullanılır |
| B) aydınlık | Evet | Işık anlamından uzak, güzel gün anlamı |
| C) mutlu | Hayır | Gerçek mutluluk anlamını taşır |
| D) huzurlu | Hayır | Gerçek huzur anlamındadır |
Doğru cevap: B) aydınlık
Soru:
Gerçek anlam, bir sözcüğün akla gelen ilk anlamıdır. Mecaz anlam ise bir sözcüğün gerçek anlamından bütünüyle uzaklaşarak kazandığı yeni anlamdır.
Buna göre “İnsanın ferah içinde yaşadığı güzel ve — geçen günler, sıkıntılarla kararabilir.” cümlesinde boş bırakılan yere aşağıdaki sözcüklerden hangisi getirilirse sözcük mecaz anlam kazanır?
A) sağlıklı
B) aydınlık
C) mutlu
D) huzurlu
Çözüm Adımları
-
Önce her seçeneğin gerçek (literal) anlamını ve cümledeki kullanımını inceleyelim:
- Sağlıklı: Fiziksel veya ruhsal bakımdan iyi durumda olma durumu.
“Güzel ve sağlıklı geçen günler” dersek fiziksel-bedenî sağlık vurgusu öne çıkar. Mecaz anlam oluşmaz. - Mutlu: Duygusal bir durum; sevinçli, neşeli olma hali. Zaten duygusal bir kelime, mecaz kavramı oluşturmaz.
- Huzurlu: İçsel dinginlik, sakinlik; duygusal bir huzur hali. Yine doğrudan duygusal kullanımdır.
- Aydınlık:
- Gerçek anlam: Işığın bol, ışık veren, parlak olma durumu.
- Mecaz anlam: Umutlu, içsel olarak “karanlığa kapılmamış”, neşeli ve ferah ruh hâli.
- Sağlıklı: Fiziksel veya ruhsal bakımdan iyi durumda olma durumu.
-
Cümlenin ikinci kısmı “sıkıntılarla kararabilir” ifadesiyle, bir önceki sıfatın kararmak fiiliyle zıtlık oluşturması beklenir.
- Fiziksel ışıkla ilgili “aydınlık” kararma bağlamında kelime oyunu yaparak mecazlaşır:
“aydınlık geçen günler” → umudun, neşenin bol olduğu günler → sıkıntılarla “kararabilir.”
- Fiziksel ışıkla ilgili “aydınlık” kararma bağlamında kelime oyunu yaparak mecazlaşır:
-
Diğer seçeneklerin hiçbiri bu “ışık-kararma” metaforu üzerinden mecaz anlam kazandırmaz.
Doğru Cevap
B) aydınlık