!IMG_20250922_211147_301|500x500 [Link Silindi]
Soru:
Bilim, sanat, spor, meslek gibi çeşitli dallarda belli bir kavramı karşılayan sözcüklere terim denir. Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde terim anlamlı bir sözcük yoktur?
A) Ekler, yapım ve çekim ekleri diye ikiye ayrılır.
B) Tahtaya üçgen çizerek iç açılarını topladı.
C) Orta Çağ İstanbul’un fethiyle son buldu.
D) Orta yaşlı uzunca boylu bir adam içeri girdi.
Cevap:
Öncelikle terim kavramını açıklayalım:
Terim, bilim, sanat, spor veya meslek gibi alanlarda kullanılan, o alanla ilgili özel anlam taşıyan sözcüklere denir. Örneğin, matematikte “üçgen”, dil bilgisi alanında “çekim eki”, tarih alanında “Orta Çağ” birer terimdir.
Şimdi cümleleri inceleyelim:
-
A) Ekler, yapım ve çekim ekleri diye ikiye ayrılır.
“Ek”, “yapım eki”, “çekim eki” gibi dil bilgisine ait terimler içerir. Terim vardır. -
B) Tahtaya üçgen çizerek iç açılarını topladı.
“Üçgen”, “iç açı” gibi matematik terimleri kullanılmıştır. Terim vardır. -
C) Orta Çağ İstanbul’un fethiyle son buldu.
“Orta Çağ” bir tarih terimidir. Terim vardır. -
D) Orta yaşlı uzunca boylu bir adam içeri girdi.
Burada “orta yaşlı” gibi günlük yaştan bahsedilmiş, alanıyla ilgili özel bir terim yoktur. Terim anlamlı bir sözcük yoktur.
Özet:
| Şık | Cümlede Terim Var mı? | Açıklama |
|---|---|---|
| A | Evet | Dil bilgisi terimleri |
| B | Evet | Matematik terimleri |
| C | Evet | Tarih terimi |
| D | Hayır | Günlük, genel ifade, terim yok |
Doğru cevap: D şıkkıdır.
Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde terim anlamlı bir sözcük yoktur?
Answer: D) Orta yaşlı uzunca boylu bir adam içeri girdi.
İçindekiler
- Terim Kavramı Nedir?
- Cümlelerin Analizi
2.1. Seçenek A
2.2. Seçenek B
2.3. Seçenek C
2.4. Seçenek D - Doğru Cevabın Açıklaması
- Özet Tablosu
- Sonuç ve Özet
1. Terim Kavramı Nedir?
- Terim, bilim, sanat, spor, meslek gibi belirli bir alanda tek bir kavramı karşılamak üzere oluşturulmuş alan özel sözcüklerdir.
- Terimler, günlük dildeki karşıtlarına göre daha dar, kesin ve ortak bir anlam taşır.
- Örnek terimler:
- Matematik: “üçgen”, “iç açı”, “toplam”
- Dilbilgisi: “ek”, “çekim eki”, “yapım eki”
- Tarih: “Orta Çağ”, “fetiş”, “devrim”
2. Cümlelerin Analizi
Aşağıda her seçenekteki terim kullanımını inceleyelim:
2.1. Seçenek A
- Cümle: “Ekler, yapım ve çekim ekleri diye ikiye ayrılır.”
- İnceleme: “ek”, “yapım eki” ve “çekim eki” dilbilgisinin açıkça kabul edilen terimleridir.
- Sonuç: Terim var.
2.2. Seçenek B
- Cümle: “Tahtaya üçgen çizerek iç açılarının toplamını topladı.”
- İnceleme:
- “üçgen” → geometrik bir şekli karşılayan matematik terimi
- “iç açı” → üçgenin köşe açılarından biri, matematik terimi
- “toplam” → sayısal işlemleri tanımlayan matematik terimi
- Sonuç: Terim var.
2.3. Seçenek C
- Cümle: “Orta Çağ İstanbul’un fethiyle son buldu.”
- İnceleme:
- “Orta Çağ” → tarih biliminde yerleşik bir dönem terimi
- “fetih” → tarih ve siyaset bilimi literatüründe olay terimi
- Sonuç: Terim var.
2.4. Seçenek D
- Cümle: “Orta yaşlı uzunca boylu bir adam içeri girdi.”
- İnceleme:
- “orta yaşlı” ve “uzunca boylu” ifadesindeki “orta”, “yaşlı”, “uzunca”, “boylu” sadece sıfat olarak kullanılıyor, alan özel bir kavram (terim) tanımlanmıyor.
- Sonuç: Terim yok.
3. Doğru Cevabın Açıklaması
Seçenek D’de geçen sözcükler günlük dilde nispet ve betimleme amacı taşır. “Orta yaşlı” ve “uzunca boylu” tanımları, belirli bir bilimsel ya da mesleki alana ait kesin anlamlı terimler değildir. Bu yüzden D seçeneğinde terim anlamlı bir sözcük bulunmaz, doğru cevap D’dir.
4. Özet Tablosu
| Seçenek | Cümle | Terim Var mı? |
|---|---|---|
| A | Ekler, yapım ve çekim ekleri diye ikiye ayrılır. | Evet |
| B | Tahtaya üçgen çizerek iç açılarının toplamını topladı. | Evet |
| C | Orta Çağ İstanbul’un fethiyle son buldu. | Evet |
| D | Orta yaşlı uzunca boylu bir adam içeri girdi. | Hayır |
5. Sonuç ve Özet
- Terim; bilim, sanat, spor, meslek gibi alanlara özgü, kesin ve ortak alan özel kavram sözcükleridir.
- A, B ve C seçeneklerinde matematik, dilbilgisi ve tarih terimleri kullanılmıştır.
- D seçeneğinde ise günlük betimlemelerden ibaret sıfatlar yer aldığı için terim anlamlı sözcük yoktur.
- Bu nedenle doğru cevap: D.