Resimli Soru: Kelimeleri Anlamlı Şekilde Sıralama
Soru:
Fotoğraftaki kelimeleri anlamlı olacak şekilde sıralayıp yazmanız istenmiş. Aşağıdaki kutularda kelimeler karışık verilmiş. Doğru sıralamayı dikkatlice yapalım.
Fotoğraftakiler
| Karışık Kelimeler | Doğru Sıralama ve Anlamlı Cümleler |
|---|---|
| elçi + ela + uslu + elçi | ela + uslu + elçi (Örnek: Ela uslu bir elçidir) |
| kutu + garoto + tebesili | kutlu + terbiyeli + garip veya terbiyeli + kutlu + garip (Daha uygun: terbiyeli ve kutlu) |
| kal + kelime + kimse | kelime + kal + kimse veya kimse + kal + kelime (Ancak cümle anlamlı değil, çözülecek) |
| borç + bu | aş + kimse |
| adalet + alamet + alamet | adalet + alamet (Tekrarlı kelimelerden biri çıkarılmalı) |
Doğru Sıralama Önerisi:
- Ela uslu elçi - En net anlamlı kelime dizisi.
- Kutlu, terbiyeli, garip - Üç sıfat sıralaması olabilir, ama anlam ilişkisi net değil. En iyisi “terbiyeli” ve “kutlu” sırasıyla kullanılabilir.
- Kelime kimse kal - Cümle tam anlaşılmaya çalışabilir.
- Borç buluş kimse - Muhtemelen “borç” ve “kimse” kelimeleri kullanılmalı, “buluş” değil.
- Adalet alamet - İki anlamlı kelimenin yan yana kullanımı.
Fotoğrafta gizli olan yazıları netleştirmek için öneriler:
- Yazıları daha net görebilirsek, kelimeler anlamlı cümleler oluşturulabilir.
- Bazı kelimeler eksik ya da yanlış yazılmış olabilir.
- Fotoğraf daha net olursa sıralama kolaylaşır.
Özet Tablosu
| Kutudaki Kelimeler | Anlamlı Doğru Sıralama / Öneri |
|---|---|
| ela, uslu, elçi | Ela uslu elçi |
| kutu, garota, terbiyeli, kurp, suna | Terbiyeli, kutu (ya da kutlu) |
| kal, kelime, kimse | Kelime kal kimse (Anlam var mı kontrol et) |
| borç, bu | aş, kimse |
| adalet, alamet, alamet | Adalet, alamet (Tekrar eden kelime çıkarılabilir) |
Eğer isterseniz, kelimeler netleştirildikten sonra tekrar anlamlı sıralama yapabiliriz.
Resimli Soru – “-sız/-siz/-suz/-süz” Ekini Uygulama
Görev: Aşağıdaki 16 çekimsiz isim kökünü (sınav, ceza, tebeşir, kurşun, kitap, kılıç, barut, bulut, kelime, buluş, kusur, isim1, isim2, adalet, alamet, kalem, kısmet)
“-sız/-siz/-suz/-süz” ekinin dört çeşidine göre doğru biçimde çekimlemek ve
üstteki tabloya yerleştirmek.
1. Eklerin ve Uyum Kuralları
Türkçede “-sız” eki “… olmamak, … yok olmak” anlamı verir.
Vowel Harmony’a göre aldığı dört çeşidi şunlardır:
| Ekin Yazılışı | Hangi Köklere | Örnek Kök | Çekimli Hâli |
|---|---|---|---|
| ‑sız | son sesinde a, ı olanlara | sinav | sinavsız |
| ‑siz | son sesinde e, i olanlara | ceza | cezasız |
| ‑suz | son sesinde o, u olanlara | kurşun | kurşunsuz |
| ‑süz | son sesinde ö, ü olanlara | söz | sözsüz |
2. Verilen Kök Listesi (Bank)
Aşağıdaki 16 kök öğrenciye liste olarak verilmişti:
- sinav
- ceza
- tebeşir
- kurşun
- kitap
- kılıç
- barut
- bulut
- kelime
- buluş
- kusur
- yüz (örnek 4. sütuna ek için)
- adalet
- alamet
- kalem
- kısmet
(Not: 12. kök fotoğrafta tam okunmamış olabilir; burada “yüz” örnek olarak alındı.)
3. Doldurulmuş Tablo
Aşağıda üstteki 4×4’lük tablo, sütun başlıklarında ekin dört çeşidi;
satırlarda ise kökler “-sız/-siz/-suz/-süz” uyumuna göre yerleştirilmiş hâliyle gösterilmiştir.
| ‑sız (a, ı) | ‑siz (e, i) | ‑suz (o, u) | ‑süz (ö, ü) |
|---|---|---|---|
| sinavsız | tebeşirsiz | kurşunsuz | sözsüz |
| cezasız | kelimesiz | barutsuz | yüzsüz |
| kitapsız | adaletsiz | bulutsuz | kılıçsüz* |
| kılıçsız* | alametsiz | buluşsuz | kısmetsüz† |
| *“kılıç” son sesi ç → ekin önündeki ünsüz yumuşaması yok. | |||
| †“kısmet” son sesi t, ama ünlü uyumuna göre soyutlama örneği. |
Notlar:
• Kimi kökleri öğrencinin listesinde farklı bir 4. grup ögesi olarak “yüz, kütüphane” vb. görmek mümkün.
• Fotoğraftaki tam 16 kök okunamadığı için yukarıda “yüz” ve “kılıç” gibi örnekler yerleştirilmiştir.
4. Uygulama Mantığı
- Kökün son ünlüsünü bulun.
- Yukarıdaki tabloya bakarak hangi ek çeşidini alacağına karar verin.
- Kök + ek → ilgili boşluğa yazın.
