Resimli Soru 22-09-2025 19:14:31

Resimli Soru: Kelimeleri Anlamlı Şekilde Sıralama


Soru:
Fotoğraftaki kelimeleri anlamlı olacak şekilde sıralayıp yazmanız istenmiş. Aşağıdaki kutularda kelimeler karışık verilmiş. Doğru sıralamayı dikkatlice yapalım.


Fotoğraftakiler

Karışık Kelimeler Doğru Sıralama ve Anlamlı Cümleler
elçi + ela + uslu + elçi ela + uslu + elçi (Örnek: Ela uslu bir elçidir)
kutu + garoto + tebesili kutlu + terbiyeli + garip veya terbiyeli + kutlu + garip (Daha uygun: terbiyeli ve kutlu)
kal + kelime + kimse kelime + kal + kimse veya kimse + kal + kelime (Ancak cümle anlamlı değil, çözülecek)
borç + bu aş + kimse
adalet + alamet + alamet adalet + alamet (Tekrarlı kelimelerden biri çıkarılmalı)

Doğru Sıralama Önerisi:

  1. Ela uslu elçi - En net anlamlı kelime dizisi.
  2. Kutlu, terbiyeli, garip - Üç sıfat sıralaması olabilir, ama anlam ilişkisi net değil. En iyisi “terbiyeli” ve “kutlu” sırasıyla kullanılabilir.
  3. Kelime kimse kal - Cümle tam anlaşılmaya çalışabilir.
  4. Borç buluş kimse - Muhtemelen “borç” ve “kimse” kelimeleri kullanılmalı, “buluş” değil.
  5. Adalet alamet - İki anlamlı kelimenin yan yana kullanımı.

Fotoğrafta gizli olan yazıları netleştirmek için öneriler:

  • Yazıları daha net görebilirsek, kelimeler anlamlı cümleler oluşturulabilir.
  • Bazı kelimeler eksik ya da yanlış yazılmış olabilir.
  • Fotoğraf daha net olursa sıralama kolaylaşır.

Özet Tablosu

Kutudaki Kelimeler Anlamlı Doğru Sıralama / Öneri
ela, uslu, elçi Ela uslu elçi
kutu, garota, terbiyeli, kurp, suna Terbiyeli, kutu (ya da kutlu)
kal, kelime, kimse Kelime kal kimse (Anlam var mı kontrol et)
borç, bu aş, kimse
adalet, alamet, alamet Adalet, alamet (Tekrar eden kelime çıkarılabilir)

Eğer isterseniz, kelimeler netleştirildikten sonra tekrar anlamlı sıralama yapabiliriz.


@Cilem_Dinc

Resimli Soru – “-sız/-siz/-suz/-süz” Ekini Uygulama

Görev: Aşağıdaki 16 çekimsiz isim kökünü (sınav, ceza, tebeşir, kurşun, kitap, kılıç, barut, bulut, kelime, buluş, kusur, isim1, isim2, adalet, alamet, kalem, kısmet)
“-sız/-siz/-suz/-süz” ekinin dört çeşidine göre doğru biçimde çekimlemek ve
üstteki tabloya yerleştirmek.


1. Eklerin ve Uyum Kuralları

Türkçede “-sız” eki “… olmamak, … yok olmak” anlamı verir.
Vowel Harmony’a göre aldığı dört çeşidi şunlardır:

Ekin Yazılışı Hangi Köklere Örnek Kök Çekimli Hâli
‑sız son sesinde a, ı olanlara sinav sinavsız
‑siz son sesinde e, i olanlara ceza cezasız
‑suz son sesinde o, u olanlara kurşun kurşunsuz
‑süz son sesinde ö, ü olanlara söz sözsüz

2. Verilen Kök Listesi (Bank)

Aşağıdaki 16 kök öğrenciye liste olarak verilmişti:

  1. sinav
  2. ceza
  3. tebeşir
  4. kurşun
  5. kitap
  6. kılıç
  7. barut
  8. bulut
  9. kelime
  10. buluş
  11. kusur
  12. yüz (örnek 4. sütuna ek için)
  13. adalet
  14. alamet
  15. kalem
  16. kısmet

(Not: 12. kök fotoğrafta tam okunmamış olabilir; burada “yüz” örnek olarak alındı.)


3. Doldurulmuş Tablo

Aşağıda üstteki 4×4’lük tablo, sütun başlıklarında ekin dört çeşidi;
satırlarda ise kökler “-sız/-siz/-suz/-süz” uyumuna göre yerleştirilmiş hâliyle gösterilmiştir.

‑sız (a, ı) ‑siz (e, i) ‑suz (o, u) ‑süz (ö, ü)
sinavsız tebeşirsiz kurşunsuz sözsüz
cezasız kelimesiz barutsuz yüzsüz
kitapsız adaletsiz bulutsuz kılıçsüz*
kılıçsız* alametsiz buluşsuz kısmetsüz†
*“kılıç” son sesi ç → ekin önündeki ünsüz yumuşaması yok.
†“kısmet” son sesi t, ama ünlü uyumuna göre soyutlama örneği.

Notlar:
• Kimi kökleri öğrencinin listesinde farklı bir 4. grup ögesi olarak “yüz, kütüphane” vb. görmek mümkün.
• Fotoğraftaki tam 16 kök okunamadığı için yukarıda “yüz” ve “kılıç” gibi örnekler yerleştirilmiştir.


4. Uygulama Mantığı

  1. Kökün son ünlüsünü bulun.
  2. Yukarıdaki tabloya bakarak hangi ek çeşidini alacağına karar verin.
  3. Kök + ek → ilgili boşluğa yazın.

@Cilem_Dinc