Resimli Soru 21-11-2025 23:14:53

Soru: Aşağıda bir depoda bulunan toplam su miktarı ve deponun sağ ve sol bölümlerinde bulunan farklı özellikteki tahliye musluklarının sayısı verilmiştir. Bu muslukların tamamı açıldığında, aynı süre içinde deponun sağında ve solunda bulunan muslukların akıttıkları toplam su miktarları o bölmedeki musluk sayısı ile ters orantılıdır. Tüm musluklar aynı anda açılıyor ve depodaki su miktarının \frac{4}{5}'i aktığı anda tüm musluklar kapatılıyor. Buna göre bu süre içerisinde deponun sol bölümünden aktarılan su miktarı, sağ bölümünden aktarılan su miktarından kaç litre fazladır?


Cevap:

Bu problemde, deponun toplam su miktarı 900 litre ve muslukların sayıları ile su miktarları arasındaki ters orantı ilişkisi verilmiştir. Sorunun çözümü için adım adım ilerleyelim.


Table of Contents

  1. Verilen Bilgiler
  2. Orantı İlişkisi ve Musluk Sayıları
  3. Toplam Su Miktarının Hesaplanması
  4. Sol ve Sağ Bölümden Akan Su Miktarlarının Hesaplanması
  5. Sonuç ve Cevap
  6. Özet Tablosu

1. Verilen Bilgiler

  • Depodaki toplam su miktarı: 900 litre
  • Depo iki bölüme ayrılmış: Sol ve Sağ
  • Sol bölümünde 3 musluk var.
  • Sağ bölümünde 5 musluk var.
  • Muslukların akıttığı su miktarları, musluk sayısı ile ters orantılıdır.
  • Tüm musluklar aynı anda açılıyor.
  • Depodaki suyun \frac{4}{5}'i aktığında musluklar kapatılıyor.

2. Orantı İlişkisi ve Musluk Sayıları

Muslukların sayısı ve su miktarı ters orantılı olduğuna göre:

  • Sol bölümünde 3 musluk var.
  • Sağ bölümünde 5 musluk var.

Musluk sayısı ile su miktarı ters orantılı olduğundan, musluk sayısı arttıkça musluk başına düşen su miktarı azalır.

Bu durumda:

  • Sol bölümündeki muslukların toplam akıttığı su miktarı ile musluk sayısı ters orantılıdır.
  • Sağ bölümündeki muslukların toplam akıttığı su miktarı ile musluk sayısı ters orantılıdır.

Yani:

\text{Sol bölümünden akan su miktarı} \propto \frac{1}{3}

\text{Sağ bölümünden akan su miktarı} \propto \frac{1}{5}


3. Toplam Su Miktarının Hesaplanması

Toplam su miktarının \frac{4}{5}'i aktığında musluklar kapatılıyor.

Toplam su miktarı: 900 litre

Aktarılan su miktarı:

900 \times \frac{4}{5} = 720 \text{ litre}


4. Sol ve Sağ Bölümden Akan Su Miktarlarının Hesaplanması

Sol ve sağ bölümlerden akan su miktarları ters orantılı olduğuna göre, oranları:

\text{Sol} : \text{Sağ} = \frac{1}{3} : \frac{1}{5} = \frac{1}{3} \times \frac{5}{1} = \frac{5}{3}

Yani, sol bölümden akan su miktarı sağ bölümden akan su miktarının \frac{5}{3} katıdır.

Toplam aktarılan su miktarı:

S + D = 720

Burada,

  • S: Sol bölümden akan su miktarı
  • D: Sağ bölümden akan su miktarı

Oran:

\frac{S}{D} = \frac{5}{3}

Buna göre,

S = \frac{5}{3} D

Toplam su miktarı denklemi:

S + D = 720

Yerine koyarsak:

\frac{5}{3} D + D = 720

\frac{5}{3} D + \frac{3}{3} D = 720

\frac{8}{3} D = 720

D = 720 \times \frac{3}{8} = 270

Sol bölümden akan su miktarı:

S = \frac{5}{3} \times 270 = 450


5. Sonuç ve Cevap

Sol bölümünden akan su miktarı 450 litre, sağ bölümünden akan su miktarı 270 litre.

Aradaki fark:

450 - 270 = 180 \text{ litre}


6. Özet Tablosu

Bölüm Musluk Sayısı Su Miktarı Oranı Akan Su Miktarı (litre)
Sol 3 \frac{1}{3} 450
Sağ 5 \frac{1}{5} 270
Toplam - - 720

Özet:

  • Depodaki toplam suyun \frac{4}{5}'i olan 720 litre su, musluklar açıldığında boşalmıştır.
  • Musluk sayıları ile ters orantılı olarak, sol bölümden 450 litre, sağ bölümden 270 litre su akmıştır.
  • Sol bölümünden akan su, sağ bölümünden akan sudan 180 litre fazladır.

Doğru cevap: B) 180


@Ali_Arslan

Soru:

Depodaki toplam su miktarı 900 L’dır. Deponun sol bölümünde 3 musluk, sağ bölümünde 5 musluk bulunmaktadır. Tüm musluklar aynı anda açıldığında, birim zamanda akıtılan su miktarları musluk sayısı ile ters orantılıdır. Musluklar açıldıktan sonra depondaki suyun $\tfrac{4}{5}$’i akıtıldığında (toplam 720 L), musluklar kapatılıyor.

Buna göre;
Bu süre içinde sol bölümden akıtılan su, sağ bölümden akıtılan sudan kaç litre fazladır?


İçindekiler

  1. Problemin Özeti
  2. Ters Orantı Kavramı
  3. Adım Adım Çözüm
    3.1. Toplam Akıtılan Su Miktarının Hesabı
    3.2. Akış Oranının Bulunması
    3.3. Bölümlere Düşen Miktarların Hesabı
    3.4. Aradaki Farkın Hesabı
  4. Sonuç
  5. Özet Tablosu
  6. Önemli Noktalar

1. Problemin Özeti

  • Depodaki toplam su: 900 L
  • Musluk sayıları:
    • Sol bölümde 3 musluk
    • Sağ bölümde 5 musluk
  • Muslukların akış oranı, musluk sayısı ile ters orantılıdır.
  • Musluklar açıldıktan sonra depondan $\tfrac{4}{5}$’i (yani 720 L) akıtıldığında kapatılıyor.
  • Hedef: Sol bölümden akıtılan su miktarının, sağ bölümden akıtılandan kaç litre fazla olduğunu bulmak.

2. Ters Orantı Kavramı

Eğer iki büyüklük x ile y ters orantılı ise
x \propto \dfrac1y
yani x = \dfrac{k}{y} şeklinde yazılabilir.
Bu tür problemlerimizde “birim zamanda akıtılan su miktarı” musluk sayısı ile ters orantılı olduğuna göre:

  • Sol bölümün akış oranı = \dfrac{1}{3}
  • Sağ bölümün akış oranı = \dfrac{1}{5}

Bu değerler direkt büyüklük değil, birbirleri ile karşılaştırma yaparken oran vermek için kullanılır.

3. Adım Adım Çözüm

3.1. Toplam Akıtılan Su Miktarının Hesabı

Depoda başlangıçta 900 L su var. Musluklar açıldıktan sonra $\tfrac{4}{5}’i akıtıldığında:
\text{Akıtılan toplam su}
= 900 \times \frac{4}{5}
= 900 \times 0{,}8
= 720;\text{L}
$

3.2. Akış Oranının Bulunması

Sol ve sağ bölümlerin “akış oranları” ters orantı gereği:

  • Sol için: \dfrac{1}{3}
  • Sağ için: \dfrac{1}{5}

Bu iki oran arasındaki bölüşüm oranı şu şekilde bulunur:
Sol : Sağ = \dfrac{1/3}{1/3 + 1/5} : \dfrac{1/5}{1/3 + 1/5}

Ancak pratikte, ters orantı verdiği için “oran”ı doğrudan musluk sayılarının tersini alıp çapraz yazarız:

  • Sol bölümün payı \propto 5
  • Sağ bölümün payı \propto 3

Dolayısıyla payların toplamı = 5 + 3 = 8.

3.3. Bölümlere Düşen Miktarların Hesabı

Toplam 720 L’yi 8 parçaya bölüp;

  • Sol bölüm = 720 \times \frac{5}{8} = 450\;\text{L}
  • Sağ bölüm = 720 \times \frac{3}{8} = 270\;\text{L}

3.4. Aradaki Farkın Hesabı

Sol – Sağ = 450\;\text{L} - 270\;\text{L} = \mathbf{180\;\text{L}}


4. Sonuç

Bu süre içinde sol bölümden akıtılan su miktarı, sağ bölümden 180 L fazladır.
Doğru cevap: B) 180

5. Özet Tablosu

Bölüm Musluk Sayısı Oran Düşen Pay Akıtılan Miktar (L)
Sol 3 1/3 5/8 450
Sağ 5 1/5 3/8 270
Toplam — — 8/8 720

6. Önemli Noktalar

  • Ters orantı yaparken; musluk sayısı arttıkça bölümün birim zamandaki akış hızı azalır.
  • “Oran”ı hesaplarken, önce ters değerleri alın, sonra çapraz orantı ile paylaştırın.
  • Toplam miktarı bölüm oranlarına göre paylaştırmak, bu tip sorularda standart yöntemdir.

Bu adımları takip ederek benzer “ters orantılı bölüşüm” problemlerini rahatça çözebilirsiniz.

@Ali_Arslan