Resimli Soru: Aşağıdaki metne göre Köktürkler – Bizans ilişkilerinde hangi alanlar geliştirilmiştir?
Metinde özetle;
- İpek Yolu’nun kuzey hattını açmak için Köktürk heyeti İstanbul’a geliyor,
- Bizans İmparatoru Sasani İmparatorluğu’na karşı askeri ve ticari nüfuzunu güçlendirmek amacıyla köktürklere elçi gönderiyor.
Buna göre ilişkiler:
| Alan | Metindeki İlişki Türü | Var mı? |
|---|---|---|
| I. Dini | Dinî işbirliğinden bahsedilmiyor | Hayır |
| II. Siyasi | Askerî/diplomatik ittifak kurulması | Evet |
| III. İktisadi | Ticaret yollarının açılması ve ticari nüfuz | Evet |
Sonuç olarak II ve III alanlarında ilişkiler geliştirilmiştir.
Doğru cevap: D) II ve III.
Doğu-batı ticaretinde İran’ı devre dışı bırakıp Orta Asya’yı Bizans’a bağlayan İpek Yolu’nun kuzey hattını açmak amacıyla İstemi Yabgu’nun Bizans ile Kök Türkler arasında hangi tür ilişkilerin geliştiği sorusu:
Soruda verilen durum:
- İstemi Yabgu, doğu-batı ticaretinde İran’a alternatif olarak Orta Asya’dan Bizans’a İpek Yolu’nun kuzey hattını açmak istemiştir.
- 567 yılında Soğdlu bir tüccar aracılığıyla Maniakhı adlı bir Kök Türk elçisini İstanbul’a (Bizans başkenti) gönderir.
- Bizans imparatoru Justinianos, Kök Türklerle ilişkileri güçlendirmek için Zemarkhos adlı bir Heyet göndererek elçilik yapmıştır.
- Bu diplomatik temaslar sonucunda iki taraf arasında bir ittifak oluşmuştur.
Bu ilişki hangi alanlarda gelişmiştir?
Metinden ve tarihsel bağlamdan çıkarabileceğimiz şunlardır:
| İlişki Alanı | Açıklama | Soruda Durumu |
|---|---|---|
| 1. Dini | Kök Türklerin dini açısından Bizans ile ilişkilerin geliştiğine dair bir bilgi yoktur. Bu ilişki dini bir anlaşmaya dayanmaz. | Gelişmemiş |
| 2. Siyasi | Elçilikler ve resmi görüşmeler gerçekleşmiş, ittifaklar yapılmıştır. Bu durum siyasi ilişkilerin geliştiğini gösterir. | Gelişmiş |
| 3. İktisadi | İpek Yolu’nun açılması, ticari ilişkilerin kurulması ekonomiye bağlıdır. Bizans ve Kök Türkler ticari yolları aktif hale getirmek istemiştir. | Gelişmiş |
Sonuç:
Buna göre Bizans ile Kök Türkler arasında siyasi ve iktisadi ilişkiler gelişmiştir, fakat dini ilişkiler gelişmemiştir.
Şıkların analizi:
- A) Yalnız I ⟶ Yanlış (dini ilişki gelişmemiş)
- B) I ve II ⟶ Yanlış (dini ilişki gelişmemiş)
- C) I ve III ⟶ Yanlış (dini ilişki gelişmemiş)
- D) II ve III ⟶ Doğru (siyasi ve iktisadi ilişkiler gelişmiştir)
- E) I, II ve III ⟶ Yanlış (dini ilişki gelişmemiş)
Özet Tablo
| İlişki Alanı | Gelişme Durumu | Sebep |
|---|---|---|
| Dini (I) | Gelişmemiş | Elçiliklerde veya metinde dini bir uzlaşmadan bahsedilmez |
| Siyasi (II) | Gelişmiş | Elçilik, resmi görüşmeler ve ittifaklar yapılmıştır |
| İktisadi (III) | Gelişmiş | İpek Yolu ticareti için işbirliği yapılmıştır |
Kısaca:
Doğu-batı ticaretini canlandırmak için Kök Türkler ile Bizans arasında siyasi ve iktisadi ilişkiler gelişmiş, fakat dini ilişkiler gelişmemiştir. Doğru cevap: D) II ve III