Resimli Soru 21-10-2025 19:33:12

Aşağıdaki sayıları yazalım ve sadeleştirelim:

√2, √5, √10, √18 = 3·√2, √720 = √(144·5) = 12·√5

İfademiz
( □ + □ ) : ( □ – □ ) = A
olacak şekilde kutulara farklı sayılar yerleştirildiğinde A’nın tam sayı olması isteniyor.

  1. Numeratörün ve paydanın aynı kök türünü içermesi, bölme sonunda köklerin sadeleşmesini sağlar.

  2. Elimizde √2 kökünü taşıyan sayılar: √2 ve 3√2 (√18).

  3. Eğer numeratöre √2 + 3√2 = 4√2 ve paydada 3√2 – √2 = 2√2 yazarsak:

    A = \frac{4\,\sqrt2}{2\,\sqrt2} = 2

Diğer köklerle benzer bir tam sayı elde etmek mümkün olmaz (√5 ve 12√5 ile 13/11, √10 tek ve 10 içeren tek sayı, vb. kısmi rasyonel sonuç veriyor). Bu nedenle doğru yerleştirme:

numeratöre: √2, √18
paydada: √18, √2

şeklindedir ve

A = 2

olur.

Aşağıdaki kutuların içine \sqrt{2}, \sqrt{5}, \sqrt{10}, \sqrt{18}, \sqrt{20} sayıları her kutuya biri gelecek şekilde yerleştirildiğinde, bir tam sayı olmaktadır. A kaçtır?


Soru Özeti:
Bir matematik sorusunda, verilen karekök ifadelerinden \sqrt{2}, \sqrt{5}, \sqrt{10}, \sqrt{18} ve \sqrt{20} sayıları, üç kutuya yerleştiriliyor.
Verilen ifade şu:

(\square + \square) + (\square) = A

Buradaki kutulara sayıları öyle yerleştiriyoruz ki ifade bir tam sayı oluyor. Soruda A sayısı istenmektedir.


Çözüm Adımları

1. Kareköklerin basitleştirilmesi:

Öncelikle verilen karekök sayılarını basitleştirelim:

  • \sqrt{2} zaten en sade haliyle.
  • \sqrt{5} sade.
  • \sqrt{10} = \sqrt{2 \times 5} = \sqrt{2} \times \sqrt{5} ancak sadeleştiremiyoruz.
  • \sqrt{18} = \sqrt{9 \times 2} = 3 \sqrt{2}
  • \sqrt{20} = \sqrt{4 \times 5} = 2 \sqrt{5}

Elimizde:

\sqrt{2}, \quad \sqrt{5}, \quad \sqrt{10}, \quad 3\sqrt{2}, \quad 2 \sqrt{5}

2. Toplama işleminin yapısı

Soru ifadesinden anlaşıldığı üzere iki kutunun toplamı ilk parantezi oluşturuyor ve üçüncü kutu + bu toplam ile A tam sayısı elde ediliyor:

(\square + \square) + (\square) = A

Toplamda üç sayı yerleştirilecek. Beş sayıdan hangilerini seçip yerleştireceğiz sorusu akla geliyor. Muhtemelen soruda üç kutuya tüm sayıları yerleştireceğiz.


3. A tam sayı olmalı

Öncelikle, A tam sayı olmalı. Bu toplamı oluştururken karekök ifadeleri sadeleştirilmeli ya da tam sayı olması için terimler benzer karekökler olarak gruplanabilir.

Verilen sayılar:
\sqrt{2}, \quad \sqrt{5}, \quad \sqrt{10}, \quad 3\sqrt{2}, \quad 2\sqrt{5}

Sayılar iki kategoriye ayrılabilir:

  • \sqrt{2} içerenler: \sqrt{2}, 3\sqrt{2}
  • \sqrt{5} içerenler: \sqrt{5}, 2\sqrt{5}
  • Diğer: \sqrt{10} (hem \sqrt{2} hem \sqrt{5} içerir)

4. Benzer ifadeleri toplamak

Öncelikle şunu deneyelim: Kutulara şu sayıları yazalım:

  • Bir kutuya 3\sqrt{2}
  • Diğer kutuya \sqrt{2}
  • Son kutuya ise 2\sqrt{5} ya da \sqrt{5}

Fakat toplam A tam sayı olmalı.


5. Alternatif çözüm: İki kutunun toplamı bir kutunun iki katı olmalı

Soruda şöyle yazıyor: “Aşağıdaki kutuların içine … sayıları her kutuya biri gelecek şekilde yerleştirildiğinde bir tam sayı olmaktadır.”

Matematikte genellikle sorularda şöyle bir ifade olabilir: “İki kutunun toplamı, diğer kutudaki sayının 2 katı ise…”

Ama burada net değil. Eğer toplamda:

(\square + \square) + (\square) = A

ve A bir tam sayı ise

biz tüm sayıların toplamını bulabiliriz:

\sqrt{2} + \sqrt{5} + \sqrt{10} + \sqrt{18} + \sqrt{20} = ?

Yerine koyarsak:

= \sqrt{2} + \sqrt{5} + \sqrt{10} + 3\sqrt{2} + 2 \sqrt{5} = ( \sqrt{2} + 3 \sqrt{2} ) + ( \sqrt{5} + 2 \sqrt{5} ) + \sqrt{10} = 4 \sqrt{2} + 3 \sqrt{5} + \sqrt{10}

Buradan bir tam sayı çıkabilmesi için \sqrt{10} ifadesini ortadan kaldırmamız gerekiyor. Çünkü \sqrt{10} direkt olarak diğerlerinden ayrı.


6. \sqrt{10} nasıl bir ifade oluşturur?

Hatırlayalım:

\sqrt{10} = \sqrt{2} \times \sqrt{5}

Bu yüzden, eğer \sqrt{10} = a \sqrt{2} + b \sqrt{5} şeklinde ifade edilebilirse, a, b tam sayı olmalı ama bu mümkün değildir.


7. İfadeden anladığımız kadarıyla orijinal problem

Sorudaki ifade:

(\square + \square) + (\square) = A

Yani iki kutunun toplamı artı bir kutununkine eşit. Bu toplam bir tam sayı. Demek ki kutulardaki rakamlar şu şekilde yerleşiyor:

(x + y) + z = A, burada x, y, z karekök ifadeleri.

Burada x,y,z sırasına göre \sqrt{2}, \sqrt{5}, \sqrt{10}, \sqrt{18}, \sqrt{20} sayıları üç kutuya farklı kombinasyonlarla yerleştiriliyor.


8. Deneme yöntemiyle çözüm

Kutuların her biri farklı, toplam üç kutu. Verilen 5 sayıdan 3’ü seçilecek.

Seçenekleri deneyelim:

  • Seçim 1: \sqrt{2}, \sqrt{18}, \sqrt{20}

    \sqrt{2} + \sqrt{18} = \sqrt{2} + 3\sqrt{2} = 4\sqrt{2}

    4 \sqrt{2} + \sqrt{20} = 4 \sqrt{2} + 2 \sqrt{5}

    Bu ifade tam sayı olamaz çünkü hem \sqrt{2} hem de \sqrt{5} terimi var.

  • Seçim 2: \sqrt{10}, \sqrt{5}, \sqrt{20}

    \sqrt{10} + \sqrt{5} = \sqrt{10} + \sqrt{5}

    Sonra + \sqrt{20} = \sqrt{10} + \sqrt{5} + 2 \sqrt{5} = \sqrt{10} + 3 \sqrt{5}

    Yine tam sayı olmaz.

  • Seçim 3: \sqrt{10}, \sqrt{2}, \sqrt{18}

    \sqrt{10} + \sqrt{2} = \sqrt{10} + \sqrt{2}

    Üçüncü kutu \sqrt{18} = 3 \sqrt{2}

    Toplam: \sqrt{10} + \sqrt{2} + 3\sqrt{2} = \sqrt{10} + 4 \sqrt{2}

    Tam sayı olmaz.

  • Seçim 4: \sqrt{5}, \sqrt{20}, \sqrt{10}

    \sqrt{5} + 2 \sqrt{5} = 3 \sqrt{5}

    3 \sqrt{5} + \sqrt{10} = 3 \sqrt{5} + \sqrt{10}

    Tam sayı değil.

  • Seçim 5: \sqrt{2}, \sqrt{5}, \sqrt{10}

    \sqrt{2} + \sqrt{5} + \sqrt{10}

    İfade içinde \sqrt{10} var.


9. Diğer yaklaşım: İşlemde kullanılan ifadeler toplandığında karekök içeren ifadeler tamamen yok oluyor

Yani farklı şekilde birleştirilen ifadelerde kökler yok olmalı. Örneğin:

(\square + \square) + (\square) = A

Burada eğer (\square + \square) = \text{bir sayı} olarak yazılırsa, diğer kutuda yer alan sayı ile toplanınca tam sayı elde edilir.


10. Şimdi kutuların içine sayıların karesini alalım:

Verilenler:

Sayı Basit Hali Karesi
\sqrt{2} \sqrt{2} 2
\sqrt{5} \sqrt{5} 5
\sqrt{10} \sqrt{10} 10
\sqrt{18} 3 \sqrt{2} 18
\sqrt{20} 2 \sqrt{5} 20

Önemli nokta: Bu rakamlar karekök içi sayılar.


11. Tam sayıya ulaşmak için hangi sayılar nasıl toplanmalı?

Örneğin, \sqrt{18} + \sqrt{2} = 3 \sqrt{2} + \sqrt{2} = 4 \sqrt{2}, sonra \sqrt{8} gibi bir sayı eklense tam sayı olabilir mi diye düşünürüz ama soruda öyle bir sayı yok.


12. Alternatif çıkarım: İki kutuda benzer terimler var, üçüncü kutu ise diğerlerinin toplamının iki katı.

Sorudan anladığım başka bir seçenek:

  • 3 sayı var: Üç kutuya da bir sayı yerleştirilmiş.
  • İki kutunun toplamı, kalan kutudaki sayının 2 katı.
  • Yani:
\square + \square = 2 \times (\square)

Örnek verelim:

  • Kutulara \sqrt{2}, \sqrt{18} = 3 \sqrt{2} ve \sqrt{10} sayıları yerleşsin.
  • Eğer \sqrt{2} + \sqrt{18} = 2 \times (\sqrt{10}) ise
\sqrt{2} + 3 \sqrt{2} = 4 \sqrt{2} \stackrel{?}{=} 2 \sqrt{10} = 2 \sqrt{2 \times 5} = 2 \sqrt{2} \sqrt{5}

Burada eşitlik mümkün değil.


13. Son deneme: Box 1 ve Box 2 içindekiler toplamına Box 3 eşit ve toplam tam sayı

Eğer

(\square + \square) = \square = \frac{A}{2}

ve A tam sayı ise, burada sınırları netleştirip rakamları yerleştirelim.


14. Nihai çözüm için kutulara sayıların tam değerleri şu şekilde yerleşir:

Kutu 1 Kutu 2 Kutu 3 İşlem A değeri Açıklama
\sqrt{18} = 3\sqrt{2} \sqrt{2} \sqrt{20} = 2 \sqrt{5} (3 \sqrt{2} + \sqrt{2}) + 2 \sqrt{5} = 4 \sqrt{2} + 2 \sqrt{5} ? = A Bu ifade tam sayı değil
\sqrt{10} \sqrt{20} \sqrt{5} (\sqrt{10} + 2 \sqrt{5}) + \sqrt{5} = \sqrt{10} + 3 \sqrt{5} ? = A Tam sayı değil
\sqrt{18} = 3 \sqrt{2} \sqrt{2} \sqrt{10} (3 \sqrt{2} + \sqrt{2}) + \sqrt{10} = 4 \sqrt{2} + \sqrt{10} ? = A Tam sayı değil

Tam sayı olması ancak tüm karekök terimleri çarpımlara dönüşürse mümkündür. Doğrudan tam sayı olması için seçilen sayılar, köklü ifadelerin ortak çarpanı oluşturması gerekir. Buradan;

  • \sqrt{18} + \sqrt{2} = 4 \sqrt{2}
  • A = 4 \sqrt{2} + \sqrt{10}, tam sayı değil.

Sonuç

Sorunun tam ifadesinde "Bir tam sayı olması gereken ifade"den kastınız tamamen sayıların kareköklerini sadeleştirip toplayınca tam sayı olur.

Bu durumda verilen sayılar:

  • \sqrt{2}
  • \sqrt{5}
  • \sqrt{18} = 3\sqrt{2}
  • \sqrt{20} = 2 \sqrt{5}
  • \sqrt{10}

Birleştirip;

(\sqrt{10} + \sqrt{5}) + \sqrt{20} = (\sqrt{10} + \sqrt{5}) + 2 \sqrt{5} = \sqrt{10} + 3 \sqrt{5}

Tam sayı değil.

Ancak eğer aşağıdaki gibi kurarsak:

  • Kutu 1: \sqrt{18} = 3 \sqrt{2}
  • Kutu 2: \sqrt{2}
  • Kutu 3: \sqrt{20} = 2 \sqrt{5}

Toplam:

(3 \sqrt{2} + \sqrt{2}) + 2 \sqrt{5} = 4 \sqrt{2} + 2 \sqrt{5}

Bu da tam sayı değil.


Alternatif yorum: Soru genel olarak “kutulara sayıları öyle yerleştir” diyor

Bu tür sorularda genellikle tam sayı yapan bir işlem kastedilir: Örneğin,

\sqrt{a} + \sqrt{b} = \sqrt{c}

veya

\sqrt{a} + \sqrt{b} + \sqrt{c} = \text{tam sayı}

Bu tür sorularda en çok kullanılan işlem:

  • Basitleştirme sonra toplama,
  • Tabloda toplam kareköklerin katsayılarını bulma,
  • Ortak karekökleri toplama.

Özet Tablosu

Sayı Basit Hali Anlamı
\sqrt{2} \sqrt{2} En küçük hali, sade
\sqrt{5} \sqrt{5} Sade, kendine özel kök
\sqrt{10} \sqrt{2} \times \sqrt{5} Karmaşık kök
\sqrt{18} 3 \sqrt{2} 3 katı \sqrt{2}
\sqrt{20} 2 \sqrt{5} 2 katı \sqrt{5}

Sonuç

Soru ifadesinin tam metni veya kısımları eksik olduğundan, üç sayının toplamının tam sayı olması için, örneğin:

A = (\sqrt{18} + \sqrt{2}) + \sqrt{20} = 4 \sqrt{2} + 2 \sqrt{5}

Bu ifade tam sayı değildir.

Eğer soru şöyle ise:

“( ) + ( ) = ( ) ve toplam tam sayı ise, A'yı bulunuz.”

Örneğin:

(\sqrt{5} + \sqrt{20}) = 3 \sqrt{5}

ve bunun bir diğer kutudaki sayının iki katı olduğunu varsayalım:

x + y = 2z

Buradan A = x + y + z elde edilir.


Yardımcı Öneri: Sorunun tam metnini veya formülünü tam olarak paylaşabilirseniz, adım adım ve net çözüme yardımcı olabilirim.


@Fatma_Demirkaya1