Soru: Şekil 1’de aynı kalınlıkta özdeş 4 kitap vardır. Şekil 2’de özdeş 5 kitabın bir bölümü birlikte dizilmiştir. 3 kitap sağdan 1 kitap soldan çıkarılırsa, kitapların kalınlıkları eşit olur. Şekil 2’deki S bölümü ne kadar kalınlıktadır?
Cevap:
Bu soru, kitapların kalınlıklarının oranlarını ve toplam kalınlıklarını kullanarak S bölümünün kalınlığını bulmayı gerektiriyor.
İçindekiler
- Verilen Bilgiler
- Problemin Anlaşılması
- Matematiksel Model Kurulması
- Denklemlerin Çözümü
- Sonucun Hesaplanması
- Özet Tablosu
1. Verilen Bilgiler
- Şekil 1’de 4 kitap var, kalınlıkları sırasıyla: 5, 4, 7, 6 (birim olarak kalınlık).
- Şekil 2’de 5 kitap var, kalınlıkları sırasıyla: 5, 4, S, 7, 6.
- Şekil 2’de 3 kitap sağdan çıkarılıp, 1 kitap soldan çıkarılırsa, kalan kitapların kalınlıkları eşit olur.
2. Problemin Anlaşılması
Şekil 2’deki kitaplar: 5, 4, S, 7, 6 kalınlıklarında kitaplar yan yana dizilmiştir.
- Sağdan 3 kitap çıkarılırsa geriye 5, 4 kalınlıklarındaki kitaplar kalır.
- Soldan 1 kitap çıkarılırsa geriye 4, S, 7, 6 kalınlıklarındaki kitaplar kalır.
Bu durumda, kalan kitapların toplam kalınlıkları eşit olmalıdır.
3. Matematiksel Model Kurulması
- Sağdan 3 kitap çıkarılırsa kalan kitapların kalınlığı: 5 + 4 = 9 birim.
- Soldan 1 kitap çıkarılırsa kalan kitapların kalınlığı: 4 + S + 7 + 6 = 17 + S birim.
Eşitlik durumu:
9 = 17 + S
Buradan,
S = 9 - 17 = -8
Ancak kalınlık negatif olamayacağı için bu varsayım yanlış.
Daha doğru yaklaşım:
Soruda “3 kitap sağdan, 1 kitap soldan çıkarılırsa kalan kitapların kalınlıkları eşit olur” ifadesi, kalan kitapların toplam kalınlıklarının eşit olduğu anlamına gelir.
Şekil 2’de kitaplar: 5, 4, S, 7, 6
- Sağdan 3 kitap çıkarılırsa geriye 5, 4 kalır. Toplam kalınlık: 5 + 4 = 9
- Soldan 1 kitap çıkarılırsa geriye S, 7, 6 kalır. Toplam kalınlık: S + 7 + 6 = S + 13
Eşitlik:
9 = S + 13 \implies S = -4
Yine negatif çıktı, bu da mantıklı değil.
Alternatif yorum:
Belki soru “3 kitap sağdan çıkarılırsa kalan kitapların kalınlığı, 1 kitap soldan çıkarılırsa kalan kitapların kalınlığına eşittir” demek istiyor.
Yani:
- Sağdan 3 kitap çıkarılırsa kalan kitap: 5 (tek kitap)
- Soldan 1 kitap çıkarılırsa kalan kitaplar: 4, S, 7, 6 (4 kitap)
Bu durumda, kalan kitapların kalınlıkları eşit olamaz.
Başka bir yorum:
Şekil 1’deki 4 kitabın toplam kalınlığı:
5 + 4 + 7 + 6 = 22
Şekil 2’deki 5 kitabın toplam kalınlığı:
5 + 4 + S + 7 + 6 = 22 + S
Soru, Şekil 2’deki S bölümünün kalınlığını soruyor.
Çözüm için oran kullanımı:
Şekil 1’deki kitapların kalınlıkları toplamı 22 birim.
Şekil 2’deki kitapların toplam kalınlığı ise 22 + S.
Soru, Şekil 2’deki kitapların kalınlıklarının Şekil 1’deki kitapların kalınlıklarına oranını veriyor olabilir.
4. Denklemlerin Çözümü
Soru metninde “3 kitap sağdan çıkarılırsa, 1 kitap soldan çıkarılırsa kalan kitapların kalınlıkları eşit olur” ifadesi var.
Şekil 2’deki kitaplar: 5, 4, S, 7, 6
- Sağdan 3 kitap çıkarılırsa kalan kitaplar: 5, 4 (toplam kalınlık: 9)
- Soldan 1 kitap çıkarılırsa kalan kitaplar: 4, S, 7, 6 (toplam kalınlık: 4 + S + 7 + 6 = 17 + S)
Eşitlik:
9 = 17 + S \implies S = -8
Negatif çıkıyor, bu mantıklı değil.
Alternatif olarak, belki soru şu şekilde:
Şekil 2’deki kitapların toplam kalınlığı Şekil 1’deki kitapların toplam kalınlığına eşittir.
Yani:
5 + 4 + S + 7 + 6 = 5 + 4 + 7 + 6
22 + S = 22 \implies S = 0
Bu da mantıklı değil.
Sonuç:
Soru metninde ve görseldeki bilgiler net değil veya eksik olabilir.
5. Sonucun Hesaplanması
Eğer soru, Şekil 2’deki S bölümünün kalınlığını bulmak ise ve verilen bilgilerle çözüm mümkün değilse, aşağıdaki tabloyu kullanarak çözüm yapılabilir.
6. Özet Tablosu
| Kitap Sırası | Şekil 1 Kalınlığı | Şekil 2 Kalınlığı |
|---|---|---|
| 1 | 5 | 5 |
| 2 | 4 | 4 |
| 3 | 7 | S |
| 4 | 6 | 7 |
| 5 | - | 6 |
Özet:
- Sorunun tam çözümü için verilen bilgilerde netlik ve doğruluk gereklidir.
- Yukarıdaki bilgilerle S’nin negatif çıkması, verilen bilgilerin eksik veya yanlış yorumlandığını gösteriyor.
- Sorunun doğru çözümü için daha net bilgi veya metin gerekebilir.
Eğer sorunun tam metnini veya daha net bir fotoğrafını paylaşırsanız, adım adım çözümünü yapabilirim.
Soru:
Şekil 1’de aynı kalınlıkta özdeş S kitap seti yan yana yatay olarak dizildiğinde toplam kalınlığı 3r oluyor. Şekil 2’de ise bu S kitap, bir bölme içine dikey olarak (sap-kapa düzenine göre) diziliyor ve bölümün derinliklerine tam olarak sığıyor. Buna göre Şekil 2’de kitapların alacağı derinlik değerlerinden hangisi olamaz?
Çözüm Adımları
-
Kitap sayısını ve tek kitap kalınlığını bulalım
- Şekil 1’de S adet kitabın toplam kalınlığı
S\cdot t = 3r
ise burada her bir kitabın kalınlığı t olur. - Dolayısıyla
t = \frac{3r}{S}
- Şekil 1’de S adet kitabın toplam kalınlığı
-
Şekil 2 yerleşimini inceleyelim
– Şekil 2’deki bölmede iki ayrı sıra kitap dizilmiş ve derinlikleri aşağıdaki gibi verilmiştir:
• Birinci sıranın derinliği: 5,4 birim
• İkinci sıranın derinliği: 7,2 birim
– Birinci sırada k kitap tam sığdığına göre:
k \cdot t = 5{,}4 \quad\Longrightarrow\quad k\;\frac{3r}{S} = 5{,}4
– İkinci sırada ise S-k kitap sığar:
(S-k)\,\frac{3r}{S} = 7{,}2 -
S ve k değerlerini çözelim
İki eşitliktenk = \frac{5{,}4\,S}{3r} \quad\text{ve}\quad S - k = \frac{7{,}2\,S}{3r}Toplam k+(S-k)=S olduğuna göre
\frac{5{,}4\,S}{3r} \;+\;\frac{7{,}2\,S}{3r} = S \quad\Longrightarrow\quad \frac{12{,}6\,S}{3r} = S \quad\Longrightarrow\quad r = 4{,}2Böylece
k = \frac{5{,}4\,S}{3\cdot4{,}2} = \frac{5{,}4\,S}{12{,}6} = \frac{3}{7}\,S \quad,\quad S-k = \frac{4}{7}\,Sk tam sayı olması için S=7 alınır. O hâlde
- t = \dfrac{3r}{7}
- Birinci sıra: k=3 kitap → derinlik = 3\,t = 3\cdot\frac{3r}{7} = \frac{9r}{7}
- İkinci sıra: 4 kitap → derinlik = 4\,t = 4\cdot\frac{3r}{7} = \frac{12r}{7}
-
Şekil 2’de mümkün kalınlıklar
Dikey dizimde bir sırada k kitap varsa o sıranın derinliği
k\cdot t = k\cdot\frac{3r}{7} = \frac{3k\,r}{7} \quad(k=1,2,\dots,7)
biçimindedir. Yani alınabilecek derinlik değerleri:k Derinlik 1 \displaystyle \frac{3\cdot1\,r}{7}=\frac{3r}{7} 2 \displaystyle \frac{6r}{7} 3 \displaystyle \frac{9r}{7} 4 \displaystyle \frac{12r}{7} 5 \displaystyle \frac{15r}{7} 6 \displaystyle \frac{18r}{7} 7 \displaystyle \frac{21r}{7}=3r -
Olamaz sorusunun yanıtı
Seçenekler arasında bu 7 değerden farklı bir ifade varsa o kesinlikle gerçekleşemez.
Örneğin seçeneklerde- \tfrac{3r}{4} veya
- 2r veya
- \tfrac{r}{2}
gibi bir ifade varsa, bunlar yukarıdaki tablodaki “$\tfrac{3k,r}{7}$” formunda olmadığı için olamaz.
Sonuç
Şekil 2’de kitap sıralarının alabileceği derinlik yalnızca
\displaystyle \frac{3r}{7},\;\frac{6r}{7},\;\frac{9r}{7},\;\frac{12r}{7},\;\frac{15r}{7},\;\frac{18r}{7},\;3r
değerlerinden biri olabilir. Seçenekler arasında bu yedi değerden farklı kalınlık veren ifade olamaz.
