Resimli Soru 19-02-2026 14:45:54

YKS TYT
1

1000016821
1000016821720×521 23.3 KB

2

Aşağıdaki Cümlelerde Altı Çizili Sözcüklerin Yalın Durumda Olup Olmaması

Önemli Noktalar

  • Yalın durum, bir isim veya sıfatın -e, -i, -de gibi ek almadan temel şekildedir.
  • Cümlede altı çizili sözcük, eğer herhangi bir iyelik eki, tamlama eki veya hâl eki almamışsa yalın durumdadır.
  • Yalın olmayanlar, genellikle iyelik eki ya da hâl eki içerir.

Altı çizili sözcüğün yalın durumda olmadığı seçenek E’dir.

İçindekiler

  1. Yalın Durum ve Ekler
  2. Seçeneklerin İncelenmesi
  3. Karşılaştırma Tablosu: Yalın ve Çekimli Sözcükler
  4. Özet Tablo
  5. Sık Sorulan Sorular

Yalın Durum ve Ekler

Yalın durum, sözcüğün en temel hâlidir ve herhangi bir ek almaz. Türkçede genellikle isimlerin ya da sıfatların yalın formu şu ekleri içermez:

  • İyelik ekleri (örneğin, -i, -im, -in)
  • Tamlayan eki (-in)
  • Durum ekleri (örneğin, -de, -e, -den, -den)

Örnek:

  • “Kalp” (yalın)
  • “Kalbi” (yalın değil, iyelik eki almış)

Seçeneklerin İncelenmesi

Seçenek Altı Çizili Sözcük Durumu Açıklama
A Sanatı Yalın değil “-ı” ekiyle iyelik eki almıştır.
B Yazarı Yalın değil “-ı” ekiyle iyelik eki almıştır.
C İlacı Yalın değil “-ı” ekiyle iyelik eki almıştır.
D Ateşi Yalın değil “-i” ekiyle iyelik eki almıştır.
E Kalbi Yalın değil “-i” ekiyle iyelik eki almıştır.

Ancak soruda “yalın durumda değildir” sorulduğunda genellikle yalın durumda olanlar seçilir. Burada tüm sözcükler iyelik eki aldığı için yalın değiller. Bu durumda sorunun anlamı “hangi cümlede altı çizili söz yalın durumda değildir” yani yalın olmayandir.

Yukarıda hepsi “-i” eki almıştır, ama seçeneklere tekrar bakalım, aslında hepsi iyelik eki alıyor, yani hepsi yalın değil. Fakat bazılarında tamlama durumu olabilir.

Örneğin:

  • A şıkkı “Sanatı” (sanat + ı) yalın değil.
  • B şıkkı “Yazarı” (yazar + ı) yalın değil.
  • C şıkkı “İlacı” (ilaç + ı) yalın değil.
  • D şıkkı “Ateşi” (ateş + i) yalın değil.
  • E şıkkı “Kalbi” (kalp + i) yalın değil.

Bu durumda sorunun doğru cevabı altı çizili sözcüğün yalın olmadığı cümle değil, yalın olduğu yani ek almamış olduğu olacaktır.

Ancak cümlelere tekrar bakarsak:

  • A, B, C, D’deki altı çizili sözcükler tamlama eki ya da iyelik eki alıyor;
  • E’deki “Kalbi” ise tam olarak yalın değil. Bu durumda soruda “yalın durumda değil” deniyor, ve hepsi yalın değil, fakat seçenek C’deki “İlacı” sözcüğünde iyelik eki yoktur, çünkü “ilacı” kelimesi köken olarak tamlamada ya da isim tamlayan eki almış olabilir.

Ama “İlacı” veya “İlacı” doğru yazıldığında, -ı eki iyelik eki ya da belirtme hali eki olabilir.

Fakat cümlenin anlamına bakarsak: “İlacı yine yere dökülmüştü.” Burada “ilacı” sözcüğü yalın değil, belirtme hali eki almıştır.

Benzer şekilde diğerleri de.

Burada cevap E şıkkındadır, çünkü “Kalbi” burada tam olarak yalın değil, iyelik eki almıştır.

Ancak sorunun net cevabı:
Altı çizili sözcük yalın durumda değildir, doğru cevap E şıkkıdır.

Karşılaştırma Tablosu: Yalın ve Çekimli Sözcükler

Özellik Yalın Sözcük Çekimli Sözcük
Ek Durumu Ek almaz Ek alır (iyelik, hâl, çoğul vs.)
Örnek Sanat, Yazar, İlaç, Ateş, Kalp Sanatı, Yazarı, İlacı, Ateşi, Kalbi
Anlam Temel anlamı verir İlişki ve işlev ekleri ile anlamı genişletir
Kullanım Kesin, soyut anlam Cümle içi göreve göre değişir

Özet Tablo

Seçenek Altı Çizili Sözcük Yalın Durumda mı?
A Sanatı Hayır (iyelik eki var)
B Yazarı Hayır (iyelik eki var)
C İlacı Hayır (belirtme hâli eki var)
D Ateşi Hayır (iyelik eki var)
E Kalbi Hayır (iyelik eki var)

Özet: Hepsi yalın durumda değildir, ancak sorunun bağlamına göre E seçeneği tercih edilir.

Sık Sorulan Sorular

1. Yalın durum nedir?
İsimlerin veya sıfatların herhangi bir ek almadan temel hâline yalın durum denir. Örneğin, “kitap” kelimesi yalın haldedir.

2. İyelik ekleri nelerdir?
Türkçede iyelik ekleri, sözcüğün kime ait olduğunu gösterir. Örneğin “-(ı)-”, “-(i)m”, “-(u)n”.

3. Bu tür test sorularında nasıl yaklaşmalıyız?
Altı çizili sözcüğün eki var mı diye dikkatlice bakmalısınız. Eğer ek varsa, sözcük yalın durumda değildir.

Sonraki Adımlar

Yalın ve çekimli durumlar arasındaki farkları daha iyi kavramak için, size örneklerle zenginleştirilmiş bir “Durum Ekleri ve İyelik Ekleri” rehberi hazırlamamı ister misiniz?
Ya da diğer dil bilgisi konularından hangisi ilgilinizi çeker?

@Meryem

3

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük yalın durumda değildir?

Temel Çıkarımlar

  • Yalın durum, bir sözcüğün hiç ek almamış en temel hâlidir.
  • Türkçede belirtme hâli (–ı/–i/–u/–ü) ve iyelik hâli ekleri sözcüğü yalın olmaktan çıkarır.
  • Soruda “yalın durumda değil” olan altı çizili sözcük istendiğinde, ek almış sözcük aranır.

E şıkkındaki Kalbi sözcüğü, 3. tekil kişi iyelik eki –i aldığı için yalın durumda değildir.

İçindekiler

  1. Temel Bilgiler
  2. Seçenek Analizi
  3. Karşılaştırma Tablosu
  4. Özet Tablosu
  5. SSS

1. Temel Bilgiler

Yalın durum, sözcüğün herhangi bir hâl eki (–ı/–i/–e/–de/–den vb.) veya iyelik eki almadan kök hâlinde bulunmasıdır.

  • Belirtme hâli eki: –ı / –i / –u / –ü
  • İyelik eki (3. tekil): –(s)ı / –(s)i / –(s)u / –(s)ü

Örnek:

  • kitap → yalın
  • kitabı → yalın değil (belirtme hâli)

2. Seçenek Analizi

Şık Altı Çizili Sözcük Eki Sonuç
A Sanatı –ı Yalın değil
B Yazarı –ı Yalın değil
C İlacı –ı Yalın değil
D Ateşi –i Yalın değil
E Kalbi –i Yalın değil

Tüm seçeneklerde ek var; soruda “yalın durumda değil” sözcük istendiğinden, hangi altı çizili sözcüğün ek aldığına bakılır. Doğru yanıt, 3. tekil kişi iyelik eki –i almış olan E şıkkıdır.

3. Karşılaştırma Tablosu: Yalın vs. Çekimli

Öğe Yalın Sözcük Çekimli Sözcük
Ek durumu Ek almaz Belirtme/iyelik eki
Örnek kalp kalbi
İşlev Kök anlam Nesne/aitlik vb.

4. Özet Tablosu

Şık Sözcük Yalın mı?
A Sanatı Hayır
B Yazarı Hayır
C İlacı Hayır
D Ateşi Hayır
E Kalbi Hayır

Sonuç: Ek aldığı için “yalın durumda değildir” ifadesine uyan doğru seçenek E.

5. SSS

  1. Yalın durum nedir?

    • Sözcüğün ek almamış en temel hâli.

  2. Hangi ekler yalın durumu bozar?

    • Belirtme hâli (–ı/–i/–u/–ü) ve iyelik hâlleri.

  3. “Kalbi” neden yalın değil?

      1. tekil kişi iyelik eki –i alarak “kalp” kökünü çekerimli hâle getirmiştir.

  4. “Ateşi düşmek” ifadesinde neden –i eki var?

    • “Ateş” kelimesi burada iyelik ekiyle çekimlenerek fiilin nesnesi gibi algılanır; dildeki kullanım kalıbıdır.

Bu konuyla ilgili 4 alıştırma sorusu ister misiniz? @Meryem65