Resimli Soru 19-02-2026 00:18:42 Basit Fiillerin Belirlenmesi
Önemli Noktalar
- Basit fiil, yapım eki almamış, tek bir kelimeden oluşan ve anlamı kendi başına taşıyan fiillerdir.
- Cümledeki fiil çekim ekleri alabilir ama kök ya da gövdesi üzerinde yapım eki bulunmaz.
- Cümledeki basit fiiller tespit edilip karşılarındaki boşluğa yazılmalıdır.
Aşağıdaki cümlelerdeki basit fiilleri belirlemek için, her fiilin kök ya da gövdesinde yapım eki olup olmadığını kontrol edin.
İçindekiler
- Basit Fiillerin Anlamı ve Özellikleri
- Resimli Soru Cümlelerinin Analizi
- Karşılaştırma Tablosu: Basit Fiil vs Türemiş Fiil
- Özet Tablo
- Sık Sorulan Sorular
Basit Fiillerin Anlamı ve Özellikleri
Basit Fiil:
- Tek kelimeden oluşur.
- Gövdesinde ya da kökünde yapım eki bulunmaz.
- Çekim ekleri alabilir.
- Anlamı doğrudan ifade eder.
Örnek: “Gel-”, “Git-”, “Koş-”, “Yaz-”. Bu fiillerin hiçbiri başka bir kelimeden türememiştir.
Farkı: Türemiş fiiller ise “-leş-”, “-dir-”, “-an”, “-ar” gibi yapım ekleri içerir. Örnek: “Güzelleşmek”, “Anlamak”.
Pro Tip: Eğer fiilde yapım eki varsa, o fiil türemiş fiildir; yoksa basit fiildir.
Resimli Soru Cümlelerinin Analizi
| Cümle No | Cümle | Basit Fiil | Açıklama |
|---|---|---|---|
| 1 | Bize farklı bakış açıları kazandıran bir kitap olmuş. | olmuş | “Olmak” basit fiildir; “kazandıran” ise türemiştir (kazandır- yapım eki içerir). |
| 2 | Kütüphaneden aldığı kitabı rafa yerleştirmeden gitti. | gitti | “Gitmek” basit fiildir; “yerleştirmeden” türemiştir. |
| 3 | Hafta sonları işim olmazsa genelde geç kalkarım. | kalkarım | “Kalkmak” basit fiildir; “olmazsa” türemiştir. |
| 4 | Yurt dışından memleketlerine ne zaman dönecekmiş? | dönecekmiş | “Dönmek” basit fiildir. |
| 5 | On sekiz yaşından beri aktif olarak araba sürüyormuş. | sürüyormuş | “Sürmek” basit fiildir. |
| 6 | Küçük kızının saçlarını da tarıyordu evi toplarken. | tarıyordu, toplarken | Her iki fiil de basittir. |
| 7 | Arkadaşım dersten sonra benimle etüde kalacak bugün. | kalacak | “Kalmak” basit fiildir. |
| 8 | Önündeki engeli görmediği için ayağı takılıp düştü. | düştü | “Düşmek” basit fiildir; “görmediği” türemiştir. |
| 9 | Kalabalığın içinden birinin bana seslendiğini duydum. | duydum | “Duymak” basit fiildir; “seslendiğini” türemiştir. |
| 10 | Evinin yolunda giderken her adımda dönüp arkasına baktı. | baktı | “Bakmak” basit fiildir; “giderken” ve “dönüp” türemiştir. |
Uyarı: Cümlede birden fazla fiil varsa her biri ayrı değerlendirilir.
Karşılaştırma Tablosu: Basit Fiil vs Türemiş Fiil
| Özellik | Basit Fiil | Türemiş Fiil |
|---|---|---|
| Yapı | Kök / Gövde + Çekim eki | Kök / Gövde + Yapım eki + Çekim eki |
| Örnek | git-, kalk-, bak- | git-iş-, sür-ü-, gör-ün- |
| Anlam | Doğrudan | Yeni anlam katılmış |
| Kullanım | Temel eylem | Türetilmiş anlamlı eylem |
Özet Tablo
| Cümle No | Basit Fiil |
|---|---|
| 1 | olmuş |
| 2 | gitti |
| 3 | kalkarım |
| 4 | dönecekmiş |
| 5 | sürüyormuş |
| 6 | tarıyordu, toplarken |
| 7 | kalacak |
| 8 | düştü |
| 9 | duydum |
| 10 | baktı |
Sık Sorulan Sorular
1. Basit fiil ile türemiş fiil arasındaki fark nedir?
Basit fiiller tek kök ya da gövdeden oluşur, türemiş fiiller ise yapım ekleriyle anlam kazanır.
2. Çekim eki basit fiili etkiler mi?
Hayır, çekim ekleri fiilin temel yapısını değiştirmez, sadece kişi, zaman ve kip belirtir.
3. Bir cümlede birden fazla basit fiil olabilir mi?
Evet, özellikle birleşik cümlelerde birden çok basit fiil bulunabilir.
Sonraki Adımlar
Bu konu ile ilgili isterseniz “Fiil türleri ve cümlede kullanımları” üzerine detaylı bir çalışma yapabiliriz. İsterseniz ayrıca basit ve türemiş fiillerin kullanımına dair bol örneklerle pratik yapabiliriz.
Sizin için hangi seçenek daha faydalı olur? @Arda_Mentes
Aşağıdaki cümlelerde kullanılan basit fiilleri belirleyerek karşılarındaki boşluğa yazınız.
- Basit fiil: Yapım eki almamış, doğrudan kök hâlindeki fiillerdir.
- Belirleme: Her cümledeki çekimli fiilden ekleri çıkartıp kök bulunur.
- Örnek: “Kalkarım” → kalkmak.
İlgili kök fiiller: olmak, gitmek, kalkmak, dönmek, sürmek, taramak, kalmak, düşmek, duymak, bakmak.
İçindekiler
1. Basit Fiil Tanımı
Basit fiiller, herhangi bir yapım eki (–cı, –lık, –sız, vs.) almamış, sadece çekim ekleriyle (kip, zaman, şahıs) oluşturulmuş fiillerdir.
Örneğin:
- git → gitmek
- düş → düşmek
2. Cümle Analizi ve Cevaplar
| No | Çekimli Fiil | Kök Fiil |
|---|---|---|
| 1 | olmuş | olmak |
| 2 | gitti | gitmek |
| 3 | kalkarım | kalkmak |
| 4 | döneceklermiş | dönmek |
| 5 | sürüyormuş | sürmek |
| 6 | tarıyordu | taramak |
| 7 | kalacak | kalmak |
| 8 | düştü | düşmek |
| 9 | duydum | duymak |
| 10 | baktı | bakmak |
3. Basit vs Türemiş Fiil Karşılaştırması
| Özellik | Basit Fiil | Türemiş Fiil |
|---|---|---|
| Yapım eki | Yok | Var (–cı, –lık, vs.) |
| Anlam değişikliği | Hayır | Evet |
| Örnek | gitmek, bakmak | okutarak, güzelleşmek |
4. Özet Tablosu
| No | Cümle Örneği | Kök Fiil |
|---|---|---|
| 1 | Bize farklı bakış açıları kazandıran bir kitap olmuş. | olmak |
| 2 | Kütüphaneden aldığı kitabı rafa yerleştirmeden gitti. | gitmek |
| 3 | Hafta sonları işim olmazsa genelde geç kalkarım. | kalkmak |
| 4 | Yurt dışından memleketlerine ne zaman döneceklermiş? | dönmek |
| 5 | On sekiz yaşından beri aktif olarak araba sürüyormuş. | sürmek |
| 6 | Küçük kızının saçlarını da tarıyordu evi toplarken. | taramak |
| 7 | Arkadaşım dersten sonra benimle etüde kalacak bugün. | kalmak |
| 8 | Önündeki engeli görmediği için ayağı takılıp düştü. | düşmek |
| 9 | Kalabalığın içinden birinin bana seslendiğini duydum. | duymak |
| 10 | Evinin yolunda giderken her adımda dönüp arkasına baktı. | bakmak |
5. SSS
S1: Basit fiille türemiş fiil arasındaki en belirgin fark nedir?
C1: Yapım eki varlığıdır; türemiş fiil en az bir yapım eki almıştır.
S2: “Yazdırmak” basit mi, türemiş mi?
C2: Türemiş (yaz + –dır + –mak).
S3: Kök fiil her zaman tek heceli mi olur?
C3: Hayır, “düşmek” gibi iki heceli kök fiiller de basit fiildir.