24 soruyu yap bana
Soru: 112 ve 79’u böldüğünde 2 kalanı veren en büyük doğal sayı kaçtır?
Answer:
Bu tip problemler, “bölme işleminde kalan” ve “bölenin ortak özellikleri” kavramlarını kullanarak çözülür. Amacımız, her iki sayıyı böldüğünde kalan 2 verdiği için, aynı anda hem (112 - 2) hem de (79 - 2) sayılarına tam bölünebilen en büyük doğal sayıyı bulmaktır.
İçindekiler
- Problemin Yorumu
- Çözüm Stratejisi: Neden (n) değil de (a-2) ve (b-2)?
- Adım Adım Çözüm
- Yanılgılardan Kaçınma (Common Mistakes)
- Sonuç ve Özet Tablosu
- Conclusion & Key Takeaways
1. Problemin Yorumu
“Soru: 112 ve 79’u böldüğünde 2 kalanı veren en büyük doğal sayı kaçtır?” demek:
- Bir doğal sayı (d) var,
- Hem (112) sayısını (d)’ye böldüğümüzde kalan 2,
- Hem de (79) sayısını (d)’ye böldüğümüzde kalan 2 olmalı.
Yani matematiksel olarak:
- (112 \bmod d = 2)
- (79 \bmod d = 2)
Bölme kalanı ilişkisi gereği bu eşitlikleri şöyle yeniden yazabiliriz:
[
d ;\big|;(112 - 2)=110
\quad\text{ve}\quad
d ;\big|;(79 - 2)=77
]
Buradan, (d)’nin hem 110’u hem de 77’yi tam bölmesi gerektiğini görüyoruz. En büyük ortak böleni (EBOB) yani (\gcd(110,77))’yi bulmak yeterli.
2. Çözüm Stratejisi: Neden (a-2) ve (b-2)?
Bir sayıyı (d)’ye böldüğümüzde kalan (r) ise,
[
a \bmod d = r
\quad\Longleftrightarrow\quad
d ;\big|;(a - r).
]
Bu temel kural sayesinde, kalan şartını “tam bölünebilme” şartına dönüştürürüz. Özetle:
- Her iki sayıdan da kalanı çıkar,
- Ortak bölenleri bul (EBOB),
- En büyünü seç.
3. Adım Adım Çözüm
-
Kalanı çıkarma:
- (112 - 2 = 110)
- (79 - 2 = 77)
-
EBOB (en büyük ortak bölen) hesabı:
[
\gcd(110,77)
]
– Euclid algoritmasıyla:
[
\begin{aligned}
110 &= 77 \times 1 + 33,\
77 &= 33 \times 2 + 11,\
33 &= 11 \times 3 + 0.
\end{aligned}
]
Bu dizide son kalansız bölümün böleni olan 11,
(\gcd(110,77)=11) demektir. -
Cevap:
Hem 110’u hem de 77’yi bölen en büyük doğal sayı 11’dir.
4. Yanılgılardan Kaçınma (Common Mistakes)
- Kalanı unutarak EBOB almak: Bazen öğrenciler doğrudan (\gcd(112,79)) hesaplar; bu yanlış sonuç verir.
- Eksi işareti atlama: (a - r) yaparken “eksi” işaretini unutmak (örneğin (112 - 2) yerine yanlışlıkla (112 + 2) yazmak).
- Euclid adımlarını karıştırma: Bölme işlemi sırasında bölüm ve kalanı karıştırmamak için dikkatli olun.
5. Sonuç ve Özet Tablosu
| Adım | İşlem | Sonuç |
|---|---|---|
| Kalan çıkarma | (112-2), (79-2) | 110, 77 |
| EBOB (gcd) | (\gcd(110,77)) | 11 |
| En büyük doğal bölen (cevap) | – | 11 |
Conclusion & Key Takeaways
Bu probleme temel kavram, “bölme işleminde kalanı çıkardıktan sonra tam bölünebilme” kuralıdır. Euclid algoritması ile EBOB bulma adımlarını dikkatli takip etmek başarıyı garantiler.
Key Takeaways
• Kalanı çıkardıktan sonra EBOB hesapla.
• Euclid algoritması adımlarını hatasız uygula.
• En büyük bölen, ortak bölünebilme koşulundan gelir: (\gcd(112-2,;79-2)=11).
Referans:
• Elementary Number Theory by Kenneth H. Rosen, Section on GCD and Division Algorithm.
