Ökaryotik Hücrelerde Bulunan DNA ve RNA Molekülleriyle İlgili Yanlış Şık Hangisidir?
Çözüm Adımları:
Adım 1 — A şıkkını inceleyelim:
- “DNA molekülü iki polinükleotit zincirinden oluşur ve bu iplikler birbirine antiparalel uzanır.”
- Bu doğru bir bilgidir. DNA çift sarmal yapıda ve antiparalel zincirlerdedir.
Adım 2 — B şıkkını inceleyelim:
- “RNA moleküllerinin protein sentezinde işlev gören tiplerinin yanı sıra, enzim işlevi gören çeşidi de vardır.”
- Ribozimler (enzim görevi gören RNA) vardır, bu yüzden bu ifade doğrudur.
Adım 3 — C şıkkını inceleyelim:
- “Prokaryot veya ökaryot hücrelerde protein sentezinde işlev gören tüm RNA çeşitleri transkripsiyon ile DNA üzerinden sentezlenir.”
- Bu ifade yanlıştır. Çünkü tRNA ve rRNA gibi bazı RNA tipi moleküller ökaryotik hücrelerde DNA’dan transkripsiyon ile sentezlenirken, bazı düzenlemeleri ve olgunlaşmaları sonrası işlev görürler. Ancak özellikle prokaryotlarda da aynı şekilde DNA’dan sentezlenirler.
- Bu şık, en olası yanlış şık olarak işaretlenmiştir.
Adım 4 — D şıkkını inceleyelim:
- “Sentezleri sırasında DNA’nın kalıp zincirindeki belirli bir pirimidin bazının karşısına pürin bazlarından herhangi biri getirilir.”
- Bu ifade yanlıştır çünkü baz eşleşmesi kuralları vardır: Pirimidin (T veya C) karşısına sadece eşleşen pürin (A veya G) gelir, rastgele pürin bazları gelmez.
- Ancak soru “yanlıştır” diye şık arıyor, ve bu da yanlış bildirim içeriyor. Ama burada D’nin işaretlenmedigini sormakta fayda var.
Adım 5 — E şıkkını inceleyelim:
- “Nükleotitler, DNA ve RNA moleküllerinin yapısal birimleridir.”
- Bu doğru bir ifadedir.
Özet:
- A, B ve E şıkları doğrudur.
- D şıkkı baz çiftleşmesi açısından yanlıştır çünkü pirimidin karşısına her pürin gelebilir ifadesi yanlıştır.
- C şıkkı ise “protein sentezinde işlev gören tüm RNA çeşitleri DNA üzerinden transkripsiyon ile sentezlenir” demektedir, bu ifade ökaryotlarda pre-RNA sonrası bazı işleme mekanizmalarına da uğradığından basitçe tamamen doğru sayılmaz.
Ancak biyoloji müfredatında ve YKS sorularında D şıkkı genellikle yanlış olarak değerlendirilir. Yani, şıklarda hangisi yanlış diye sorarken D şıkkı en net yanlış ifadedir.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Cevap: D şıkkı (Sentez sırasında baz eşleşme kurallarına göre belirli bir pirimidin karşısına sadece eşleşen pürin gelir, rastgele herhangi biri değil) yanlıştır.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Not: DNA baz eşleşme kuralları gereği; adenin (A) sadece timin (T) ile, guanin (G) ise sadece sitozin (C) ile eşleşir.
Başka soruların olursa sormaktan çekinme! 
Bu konu ile ilgili başka bir örnek ister misin?
Ökaryotik bir hücrede bulunan DNA ve RNA molekülleriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — A Seçeneğini İncele
Açıklama: DNA iki polinükleotid zincirinden oluşur ve zincirler antiparalel yönlenir; bu, klasik çift sarmal yapının temelidir.
Adım 2 — B Seçeneğini İncele
Açıklama: RNA türleri arasında protein sentezinde görevli (mRNA, tRNA, rRNA) olanlar vardır; ayrıca bazı RNA’ların (ör. ribozimler, rRNA’nın peptidil transferaz aktivitesi) katalitik/enzimatik işlevi vardır.
Adım 3 — C Seçeneğini İncele
Açıklama: Prokaryot ve ökaryot hücrelerde protein sentezinde görev yapan ana RNA türleri (mRNA, tRNA, rRNA) DNA’dan transkripsiyonla üretilir; farklı RNA polimerazlar ve işlem basamakları olsa da köken DNA’dır.
Adım 4 — D Seçeneğini İncele
Açıklama: DNA şablon zincirindeki bir pirimidin bazına karşılık gelen baz, rastgele bir pürin değil, spesifik bir pürindir (ör. DNA’da T ↔ A, C ↔ G). Baz eşleşmesi kuralları özgül eşleşmeyi gerektirir.
Adım 5 — E Seçeneğini İncele
Açıklama: Nükleotitler DNA ve RNA’nın yapısal (monomer) birimleridir; her nükleotit bir şeker, bir fosfat ve bir azotlu baz içerir.
Adım 6 — Seçenek Karşılaştırması
A. DNA molekülü iki polinükleotit zincirinden oluşur ve bu iplikler birbirine antiparalel uzanır. — DOĞRU (çift sarmal ve antiparalellik).
B. RNA moleküllerinin protein sentezinde işlev gören tiplerinin yanı sıra, enzim işlevi gören çeşidi de vardır. — DOĞRU (ribozimler vb.).
C. Prokaryot veya ökaryot hücrelerde protein sentezinde işlev gören tüm RNA çeşitleri transkripsiyon ile DNA üzerinden sentezlenir. — DOĞRU (mRNA, tRNA, rRNA DNA’dan transkribe edilir).
D. Sentezleri sırasında DNA’nın kalıp zincirindeki belirli bir pirimidin bazının karşısına pürin bazlarından herhangi biri getirilir. — YANLIŞ (baz eşleşmesi özgül olup rastgele pürin gelmez; T-A ve C-G eşleşmesi gibi).
E. Nükleotitler, DNA ve RNA moleküllerinin yapısal birimleridir. — DOĞRU (nükleotit tanımı).
Adım 7 — Son Doğrulama
D seçeneği, baz eşleşmesinin özgüllüğünü yanlış ifade ettiği için soru kökündeki “hangisi yanlıştır?” sorusuna uygundur.
CEVAP: D. Sentezleri sırasında DNA’nın kalıp zincirindeki belirli bir pirimidin bazının karşısına pürin bazlarından herhangi biri getirilir.
Başka soruların olursa sormaktan çekinme!