Kesme İşareti Kullanımı ve Özel Adlar
Önemli Noktalar
- Kesme işareti ('), özel isimlere gelen eklerin ayrılması için kullanılır.
- Coğrafi yer adları, kişi isimleri, eser adları gibi özel isimlerde ek getirilirken kesme işareti zorunludur.
- Kesme işareti, sözcüğün kök ve gövdesini ayırır, ekler ona bitişik yazılır.
Kesme işareti, özel isimlere gelen iyelik, hal ve çoğul eklerini ayırmak için kullanılır. Örneğin, “İzmir’in” kelimesindeki ‘-in’ eki kesme işareti ile ana isimden (İzmir) ayrılır. Bu kurallara göre, soruda verilen cümlelerdeki özel isimlere gelen ekler kesme işareti ile gösterilmelidir.
İçindekiler
- Kesme İşareti Nedir?
- Özel Adlarda Kesme İşareti Kullanımı
- Sorudaki Cümlelerin Doğru Yazımı
- Özet Tablo
- Sık Sorulan Sorular
Kesme İşareti Nedir?
Kesme işareti ('), dilimizde sözcüğe ek getirilirken, sözcüğün özel ad olması durumunda, ek ile özel adı ayırmak için kullanılır.
Bu işaret, eklenecek hal eklerinin ve iyelik eklerinin özel adın kendisinden net olarak ayrılmasını sağlar.
Pro Tip:
Özel isimlere gelen ekler kesme işareti ile ayrılır, ancak sözlüklerde yer alan ya da telefonda geçen birleşik kelimelere gelen ekler kesme işareti almaz.
Özel Adlarda Kesme İşareti Kullanımı
- Şehir, ülke, mahalle, park, kitap, şiir ismi gibi özel adlarda ekler kesme işareti ile ayrılır.
- Kişi isimlerinde de aynı kural geçerlidir.
- Tarih ve sayı adlarında (gibi) ek varsa ek kesme işaretiyle ayrılır.
- Ancak özel adlar dışında kalan genel isimlere gelen eklerde kesme işareti kullanılmaz.
Örnekler:
- İzmir’in, Selin’in, 19 Mayıs’ın, Parmak Çocuk’un, Tevfik Fikret’in, Papatya Mahallesi’nin
Uyarı: Özel adlarda kullanılan kesme işareti unutulmamalıdır; yanlış yazımlarda anlam karışıklığı ve yazım hataları ortaya çıkar.
Sorudaki Cümlelerin Doğru Yazımı
| Cümle | Doğru Yazımı |
|---|---|
| Denizin annesi İzmir’e gidiyormuş. | Denizin annesi İzmir’e gidiyormuş. |
| Papatya Mahallesinde bulunan 19 Mayıs Parkına gittik. | Papatya Mahallesi’nde bulunan 19 Mayıs Parkı’na gittik. |
| Dünyanın uykusu Aydınır. | Dünya’nın uykusu Aydın’dır. |
| Tevfik Fikretin şiirlerini çok severim. | Tevfik Fikret’in şiirlerini çok severim. |
| “Parmak Çocuk” Selinin en sevdiği masalmış. | “Parmak Çocuk” Selin’in en sevdiği masalmış. |
Anahtar Nokta: Yukarıdaki cümlelerde özel adlara gelen ekler mutlaka kesme işareti ile ayrılmalıdır.
Özet Tablo
| Element | Detay |
|---|---|
| Kesme İşareti Kullanım Amacı | Özel isimler ile eklerin ayrılması |
| Kullanım Yeri | Kişi isimleri, coğrafi adlar, eser adları, tarih isimleri |
| Yanlış Örnek | Selinin, Mahallesinde, Parkına (kesme yok) |
| Doğru Örnek | Selin’in, Mahallesi’nde, Parkı’na (kesme var) |
Sık Sorulan Sorular
1. Kesme işareti hangi durumlarda kullanılmaz?
Genel isimlere gelen eki ayırmak için kullanılmaz. Örneğin: evlerimiz, kalemler, çocuklar gibi genel isimlerin eklerinde kesme işareti olmaz. Ayrıca özel ad olmayan birleşik kelimelerde kullanılmaz.
2. Sayı ve tarih adlarında kesme işareti nasıl kullanılır?
Sayılara gelen ekler kesme işareti ile ayrılır. Örneğin: 2023’te, 19 Mayıs’ın, 23 Nisan’ın gibi.
3. Kesme işareti ile apostrof arasındaki fark nedir?
Türkçede kullanılan kesme işareti ile İngilizcenin apostrofu aynı işaret olmasına rağmen, kullanımları farklıdır. Türkçede sadece özel isimlerde eklerin ayrılmasında kullanılır.
4. Birden fazla özel addan sonra gelen eklerde kesme işareti kullanılır mı?
Evet, her özel ad için ayrı ayrı kesme işareti kullanılır. Örneğin “Tevfik Fikret’in şiirleri”, her iki özel ad için birlikte bir kesme işareti kullanılır, ancak işaret özel addan sonra hemen gelir.
5. Özel adlar dışında kesme işaretiyle ayrılan ekler nelerdir?
Türkçede sadece özel adlara gelen hal ve iyelik ekleri kesme işaretiyle ayrılır. Diğer hiçbir durumda kesme işareti kullanılmaz.
Sonraki Adımlar
Bu konuda daha fazla alıştırma ve test yapmak ister misiniz? Özel adlarda kesme işareti kullanımının detaylı açıklamalı örneklerini sunabilirim.
Aşağıdaki cümlelerde kesme işareti kullanılması gereken kelimelerin altını çizip kelimeleri yazalım
Temel Çıkarımlar
- Kesme işareti, sadece özel adlara (kişi, yer, kuruluş, unvan, kitap adı vb.) gelen çekim eklerini ayırmak için kullanılır.
- Tarih ve saat gösteren ifadelerde (örneğin “19 Mayıs”) tarih kısmına kesme işareti gelmez; ek sadece “Parkı’na” gibi özel ada geliyorsa kullanılır.
- Ortak adlara ve sayılara çekim eki geldiğinde kesme işareti kullanılmaz.
Aşağıdaki cümlelerde özel adlara gelen eklerde kesme işareti kullanarak düzeltmeler şu şekildedir:
- Deniz’in annesi İzmir’e gidiyormuş.
- Papatya Mahallesi’nde bulunan 19 Mayıs Parkı’na gittik.
- Dünya’nın uydusu Ay’dır.
- Tevfik Fikret’in şiirlerini çok severim.
- Parmak Çocuk, Selin’in en sevdiği masalmış.
İçindekiler
1. Doğru Yazımlar
- Deniz’in annesi İzmir’e gidiyormuş.
- Papatya Mahallesi’nde bulunan 19 Mayıs Parkı’na gittik.
- Dünya’nın uydusu Ay’dır.
- Tevfik Fikret’in şiirlerini çok severim.
- Parmak Çocuk, Selin’in en sevdiği masalmış.
Her cümlede altı çizilmesi ve kesme işareti eklenmesi gereken kısımlar kalın yazıldı.
2. Kesme İşareti Kuralları
- Özel ada gelen tüm çekim ekleri kesme işareti ile ayrılır:
- İstanbul → İstanbul’a
- Mehmet → Mehmet’in
- Tarihlerin kendisine (19 Mayıs) kesme konmaz, yalnızca ek geldiğinde:
- 19 Mayıs → 19 Mayıs’ta
- Ortak adlara veya sayılara ek geldiğinde kesme işareti yoktur:
- ev → evde
- dört → dörde
3. Karşılaştırmalı Örnek Tablosu
| Durum | Örnek (Özel Ad) | Örnek (Ortak Ad) |
|---|---|---|
| Ek geldi + özel ad | Ankara → Ankara’da | — |
| Ek geldi + özel ad + tarih | 19 Mayıs → 19 Mayıs’ta | — |
| Ek geldi + ortak ad | — | ev → evde |
| Ek geldi + sayı | — | dört → dörde |
4. Özet Tablosu
| Cümle | Doğru Yazım |
|---|---|
| Denizin annesi İzmir’e gidiyormuş. | Deniz’in annesi İzmir’e gidiyormuş. |
| Papatya Mahallesi’nde bulunan 19 Mayıs Parkı’na… | Papatya Mahallesi’nde, 19 Mayıs Parkı’na |
| Dünyanın uydusu Ay’dır. | Dünya’nın uydusu Ay’dır. |
| Tevfik Fikretin şiirlerini çok severim. | Tevfik Fikret’in şiirlerini çok severim. |
| Parmak Çocuk Selinin en sevdiği masalmış. | Parmak Çocuk, Selin’in en sevdiği masalmış. |
5. SSS
S1: “19 Mayıs” ifadesine neden kesme gelmedi?
C1: Tarih gösteren ifadelerde kendisine değil, ek geldiğinde kesme kullanılır.
S2: “Parkı’n” mı yoksa “Parkı’na” mı?
C2: “Parkı” özel ada aittir; “-na” eki geldiğinde “Parkı’na” şeklinde yazılır.
S3: Ortak adlara hiç kesme gelmez mi?
C3: Doğrudur; “gül” → “gülde” şeklinde, kesme işareti kullanılmaz.
Bu arada 2. etkinlikte “Aşağıdaki heceleri özel adlarla eşleştirerek yazınız” demişsiniz fakat heceler görünmüyor. O kısmı da ekleyebilirseniz hemen yardımcı olayım!