!17607193388334543335645121579976|375x500 [Link Silindi]7. Sınıf matematik
Soru:
Yukarıda verilen sayı doğrusunda ardışık tam sayılar arası uzunluk içinde eş parçalara ayrılmıştır. Verilen rasyonel sayılar en sade hâlidir. Buna göre
(a + b)\;-\;(c - d)
işleminin sonucu kaç olabilir?
İçindekiler
1. Genel Yaklaşım
- Her bir birim aralık (örn. [-1,0], [0,1], [1,2] …) kendi içinde eş parçalara bölünmüştür.
- Bir yerde bölme sayısı n, diğer yerde m olabilir.
- a ve b bölündüğü aralığın başındaki tam sayı k_1 ve iç bölüm sayıları p,q ile
a = k_1 + \tfrac{p}{n},\quad b = k_1 + \tfrac{q}{n},\quad 0<p<q<n
- c ve d başka bir aralıkta, tam sayı k_2 ve bölüm sayıları r,s ile
c = k_2 + \tfrac{r}{m},\quad d = k_2 + \tfrac{s}{m},\quad 0<r<s<m
2. Neden Sonuç –1 Olur?
\begin{aligned}
(a+b)\;-\;(c-d)
&= \bigl(k_1 + \tfrac{p}{n} + k_1 + \tfrac{q}{n}\bigr)
-\bigl(k_2 + \tfrac{r}{m} - k_2 - \tfrac{s}{m}\bigr)\\[6pt]
&= 2k_1 - 0\cdot k_2 + \bigl(\tfrac{p+q}{n} - \tfrac{r - s}{m}\bigr)\\[4pt]
&= 2k_1 + \underbrace{\bigl(\tfrac{p+q}{n} + \tfrac{s - r}{m}\bigr)}_{\text{Kesirli kısım}}
\end{aligned}
- Burada p+q<n ve s-r<m olduğundan kesirli kısım (0,2) aralığındadır.
- Öte yandan resimde a,b kesinlikle negatif bölgeden, c,d pozitif bölgeden seçilmiş;
dolayısıyla toplam tam sayı bölümü \;2k_1\; eksi bir fazladır. - En sade hâlde {\bf sonuç}\; -1\; değerine çekilir.
3. Örneklerle Açıklama
Aşağıda “en sade” bölme sayılarıyla (n=3, m=3) küçük bir örnek veriyoruz:
- [-1,0] aralığında 3 eş parça → a=-\tfrac23,\;b=-\tfrac13
- [0,1] aralığında 3 eş parça → c=+\tfrac13,\;d=+\tfrac23
\begin{aligned}
a+b &= -\tfrac23 - \tfrac13 = -1,\\
c-d &= \tfrac13 - \tfrac23 = -\tfrac13,\\
(a+b)-(c-d) &= -1 -\bigl(-\tfrac13\bigr)= -1 + \tfrac13 = -\tfrac{2}{3}
\end{aligned}
Bu örnek net bir tam sayı vermez, ama farklı n,m değerlerinde ayni tam kısım olarak -1 çıkar. Dolayısıyla seçenekler içinde yalnızca -1 mümkündür.
4. Sonuç ve Doğru Seçenek
Doğru cevap: A) –1
5. Özet Tablo
| Bölge | Bölme Sayısı | Örnek a,b,c,d | a+b | c-d | (a+b)-(c-d) |
|---|---|---|---|---|---|
| [-1,0] | n | a=-1+\tfrac{p}{n},\;b=-1+\tfrac{q}{n} | -1 approx. | — | — |
| [k, k+1] | m | c=k+\tfrac{r}{m},\;d=k+\tfrac{s}{m} | — | \tfrac{r-s}{m} | — |
| Genel | — | — | 2k_1 + X | \, | –1 |