Soru
38 basamaklı “3838…38” (yani “38” ikilisinin 19 kere tekrarından oluşan) sayısının
- 4 ile bölümünden kalan = x
- 9 ile bölümünden kalan = y
- 11 ile bölümünden kalan = z
olduğuna göre x + y + z toplamı kaçtır?
Table of Contents
1. Çözüm Adımları
-
Sayıyı oluşturma
- “38” ikilisi 19 kere tekrarlandığı için toplam basamak sayısı = 2 × 19 = 38.
-
4 ile bölümünden kalan (x)
- Bir sayının 4 ile bölümünden kalanı belirlemek için yalnızca son iki basamağa bakılır.
- Son iki basamak: 38
- 38 \bmod 4 = 2
- x = 2
-
9 ile bölümünden kalan (y)
- Bir sayının 9 ile bölümünden kalanı, basamaklar toplamının 9’a bölümünden kalana eşittir.
- Basamaklar toplamı = 19 × (3 + 8) = 19 × 11 = 209
- 209 \bmod 9 = 209 - 9\cdot23 = 209 - 207 = 2
- y = 2
-
11 ile bölümünden kalan (z)
- 11’e bölümde, rakamlar arasında “alternatif toplam farkı” alınır:
- Birler basamağından başlayarak; tek konumdakiler toplanır, çift konumdakiler çıkarılır.
- Bu sayı için sağdan sola bakınca tek konumda hep 8, çift konumda hep 3 vardır ve toplam konum sayısı 38 → tek = 19, çift = 19
- Alternatif toplam farkı = 19 × 8 − 19 × 3 = 19 × 5 = 95
- 95 \bmod 11 = 95 - 11\cdot8 = 95 - 88 = 7
- z = 7
- 11’e bölümde, rakamlar arasında “alternatif toplam farkı” alınır:
-
Toplam
- x + y + z = 2 + 2 + 7 = 11
2. Özet Tablosu
| Bölündüğü Sayı | Kalan | Sonuç Değişkeni |
|---|---|---|
| 4 | 2 | x = 2 |
| 9 | 2 | y = 2 |
| 11 | 7 | z = 7 |
| Toplam | x+y+z = 11 |
3. Sonuç
x + y + z = 11 olduğundan doğru seçenek C) 11’dir.
Soru: 383838…38 rakamlarından oluşan ve 38 basamaklı sayının 4, 9 ve 11 ile bölümünden kalanları x, y ve z ise; x + y + z toplamı kaçtır?
Çözüm:
Sayımız 38 basamaklı ve her basamağı 3 veya 8 rakamlarından oluşuyor gibi gözükmüyor, soruda belirtilen ifade;
“38 basamaklı 383838…38 sayısının”
yani 38 basamaklı, basamakları sırayla “3,8,3,8,…” şeklinde tekrar eden bir sayıdır. Bu sayının son basamağı 8’dir.
Öncelikle sayıyı daha iyi tanımlayalım:
- Basamak sayısı: 38 (yani 38 basamaklı)
- Basamaklar sırayla: 3, 8, 3, 8, …, son basamak 8 (çift sayıda basamak olduğu için son basamak 8 olur)
1. x = Sayının 4 ile bölümünden kalan
Bir sayının 4 ile bölümünden kalanı, son iki basamağına bakarak bulunur.
Sayının son iki basamağı kaç?
Basamak dizisi çift sayıda olduğundan son iki basamak:
-
- basamak: 3 (çünkü sıra 3,8,3,8,…)
-
- basamak: 8
Yani sayının son iki basamağı “38”.
Şimdi 4 ile bölümünden kalan:
38 \bmod 4 = ?
4 x 9 = 36, kalan 2.
Yani x = 2.
2. y = Sayının 9 ile bölümünden kalan
Bir sayının 9 ile bölümünden kalanı, basamaklarının toplamının 9 ile bölümünden kalanına eşittir.
Sayının basamakları tekrar ediyor: “3, 8, 3, 8, …, 3, 8” toplam 38 basamak.
Kaç adet 3 ve 8 var?
38 basamak, 2 basamaklık “3 ve 8” ikilileri halinde toplam çift sayıda 19 tane “3,8” çifti var.
- 3 sayısı: 19 adet
- 8 sayısı: 19 adet
Toplam basamakların toplamı:
\text{Toplam} = 19 \times 3 + 19 \times 8 = 19 (3 + 8) = 19 \times 11 = 209
Şimdi 209 sayısının 9 ile bölümünden kalan:
209 \bmod 9 = ?
9 x 23 = 207, kalan 2.
Yani y = 2.
3. z = Sayının 11 ile bölümünden kalan
Bir sayının 11 ile bölümünden kalanı, tek basamaklar toplamı - çift basamaklar toplamı farkının 11’e bölümünden kalana eşittir (negatif kalana göre pozitif kalanı bulabiliriz).
Basamakları numaralandıralım:
- Tek basamaklar: 1,3,5,… Son tek basamak 37. basamak
- Çift basamaklar: 2,4,6,… Son çift basamak 38. basamak
Toplam basamak sayısı 38 olduğundan:
- Tek basamak sayısı: 19
- Çift basamak sayısı: 19
Tek basamaklardaki rakamlar: 3, 3, 3, … (tek basamaklarda hep 3 var çünkü 1,3,5… basamaklar hep 3)
Çift basamaklardaki rakamlar: 8,8,8,… (çift basamaklarda hep 8 var)
Buna göre:
\text{Tek basamaklar toplamı} = 19 \times 3 = 57
\text{Çift basamaklar toplamı} = 19 \times 8 = 152
Fark:
57 - 152 = -95
Şimdi bu farkın 11 ile bölümünden kalanı bulalım:
-95 \bmod 11 = ?
11 x 8 = 88, 95 - 88 = 7, negatif olduğu için 11 - 7 = 4 (alternatif olarak: -95 mod 11 = 11 - (95 mod 11), çünkü kalan negatif olamaz)
Daha net hesap:
95 \bmod 11 = 7
Negatif kalanın mod 11 karşılığı:
11 - 7 = 4
Yani z = 4.
4. Sonuç: x + y + z toplamı
x + y + z = 2 + 2 + 4 = 8
Cevap: 8
Özet Tablosu
| Kalan | Bölüm | Hesaplama | Sonuç |
|---|---|---|---|
| x | 4 ile bölümden kalan | Son 2 basamak 38, 38 \bmod 4 = 2 | 2 |
| y | 9 ile bölümden kalan | Basamak toplamı 19*(3+8)=209, 209 \bmod 9=2 | 2 |
| z | 11 ile bölümden kalan | Tek basamaklar toplamı 57, çift basamaklar 152, fark -95, -95 \bmod 11=4 | 4 |
| Toplam | 2 + 2 + 4 | 8 |
Eğer şıklarda 8 yoksa kontrol etmek gerekebilir. Görülen şıklarda yoksa soruda farklı bir yorum hatası olabilir.
Ancak verilen sorudan çıkarılan net sonuca göre:
x + y + z = 8.
