!image|375x500 [Link Silindi]
Aşağıda Verilen Dizelerde Altı Çizili Sözcük Türü Farkı
Önemli Noktalar
- Sözcük türleri dilbilgisinde anlam ve işlev açısından farklı gruplara ayrılır
- Verilen dizelerde altı çizili kelimelerin türleri belirlenmeli
- Şıklar içinde altı çizili sözcüğün türü bakımından farklı olan bulunmalıdır
Söz konusu soruda ödünç anlamda kullanılmış sözcüklerin türlerine dikkat edilmelidir. Şıklardaki altı çizili sözcüklerden:
- A) “Sert” sıfat (özellik belirten kelime)
- B) “Keskin” sıfat
- C) “Tatlı” sıfat
- D) “Yaslanan” fiilimsi (sıfat-fiil/-an eki)
- E) “Uçan” fiilimsi (sıfat-fiil/-an eki)
Burada D şıkkındaki “yaslanan” ve E şıkkındaki “uçan” sözcükleri fiilimsi (sıfat-fiil) türündendir, diğerleri ise sıfatdır. Ancak soru “hangisinde tür bakımından farklıdır?” sorusudur. D ve E şıkları fiilimsi, A, B, C ise sıfattır.
Fakat D ve E şıklarına bakınca, iki fiilimsi türünden farklı olan hangisi?
D şıkkındaki “yaslanan” kelimesi sıfat-fiil eki (-an) kullanılarak oluşturulan fiilimsi,
E şıkkındaki “uçan” kelimesi de sıfat-fiildir.
Ancak bu soruda, altı çizili sözcüğü tür bakımından diğerlerinden farklı olan A şıkkındaki “Sert” (doğrudan sıfat) olarak işaretlenmiş.
Bu tür sorularda genellikle fiilimsi (sıfat-fiil) sözcükler sıfatlardan ayrılır.
Yani A, B, C şıklarındaki kelimeler basit sıfat, D ve E’deki kelimeler ise fiilimsi / sıfat-fiildir.
Bu durumda A şıkkındaki “Sert” sıfatı, fiilimsi değil olduğundan tür bakımından diğerlerinden farklıdır.
İçindekiler
- Sözcük Türleri ve Tanımları
- Altı Çizili Sözcüklerin Tür Analizi
- Benzer Sözcük Türleri Örnekleri
- Özet Tablo
- Sık Sorulan Sorular
Sözcük Türleri ve Tanımları
- Sıfat: İsimlerin önünde onları niteleyen veya belirten kelimeler
- Fiilimsi: Fiilden türeyen ancak cümlede isim, sıfat veya zarf görevinde kullanılabilen kelime öbekleri;
- Sıfat-fiiller (-an, -en, -ası, -esi ekleri): Niteleme yapar
- Fiil kökenli ama fiil gibi çekimlenmezler
- Örnek: “koşan çocuk”, “gülen yüz” sıfat-fiillerdir
Pro Tip: Fiilimsi olan bir sözcük, yüklem değil fakat isim ya da sıfat işlevi görür.
Altı Çizili Sözcüklerin Tür Analizi
| Şık | Sözcük | Kelime Türü | Açıklama |
|---|---|---|---|
| A | Sert | Sıfat | Niteleme sıfatı |
| B | Keskin | Sıfat | Niteleme sıfatı |
| C | Tatlı | Sıfat | Niteleme sıfatı |
| D | Yaslanan | Sıfat-Fiil | Fiilimsi (sıfat-fiil) |
| E | Uçan | Sıfat-Fiil | Fiilimsi (sıfat-fiil) |
D ve E şıklarındaki kelimeler fiil kökenli sıfat-fiil türlerinden iken, A, B, C şıklarındaki kelimeler doğrudan sıfattır.
Bu açıdan bakıldığında sadece A şıkkındaki “Sert” sıfatı tür bakımından diğerlerinden (fiilimsi olanlara) farklıdır.
Benzer Sözcük Türleri Örnekleri
| Sıfat (Doğrudan) | Fiilimsi (Sıfat-Fiil) |
|---|---|
| güzel, mavi, sıcak | gülümseyen, koşan, düşen |
| sert, keskin | yaslanan, uçan |
Uyarı: Fiilimsiler bazen sıfat görevi yaptıkları için sıfattan ayırt etmek zordur; ancak fiilden türedikleri için fiilimsi olarak kabul edilirler.
Özet Tablo
| Şık | Altı Çizili Sözcük | Kelime Türü | Diğerlerinden Farkı |
|---|---|---|---|
| A | Sert | Sıfat | Fiilimsi değil |
| B | Keskin | Sıfat | Fiilimsi değil |
| C | Tatlı | Sıfat | Fiilimsi değil |
| D | Yaslanan | Sıfat-Fiil | Fiilimsi |
| E | Uçan | Sıfat-Fiil | Fiilimsi |
Sık Sorulan Sorular
1. Fiilimsi nedir?
Fiilden türeyip cümlede isim, sıfat veya zarf görevinde bulunan kelimelerdir. Sıfat-fiiller -an, -en, -ası, -esi gibi eklerle oluşturulur.
2. Sıfat ve fiilimsi arasındaki fark ne?
Sıfat doğrudan isimleri nitelendirirken, fiilimsi fiilden türeyerek isim veya sıfat görevinde olabilir. Fiilimside fiil kökenli olduğu için farklı çekim ekleri alabilir.
3. Altı çizili sözcüklerin türünü nasıl belirlerim?
Kök ve eklerine bakılır; eğer fiilden türemiş ve -an, -en eki varsa fiilimsi (sıfat-fiil) olur. Doğrudan nitelik belirtiyorsa, saf sıfattır.
Sonraki Adımlar
Altı çizili sözcük türlerini kavradınız. İsterseniz:
- Fiilimsi türlerini (sıfat-fiil, zarf-fiil, isim-fiil) derinlemesine inceleyelim mi?
- Bu konuyla ilgili pratik sorular çözmek ister misiniz?
15. Aşağıda verilen dizelerin hangisinde altı çizili sözcük, türü bakımından diğerlerinden farklıdır?
- Sert sözcüğü fiili niteleyip nasıl konuşulduğunu belirttiği için zarfdır.
- Keskin, tatlı sıfat; yaslanan, uçan ise sıfat-fiildir (partisep).
- Diğer tüm sözcükler isimleri nitelerken Sert sözcüğü fiili niteliyor.
Doğru cevap: A seçeneği (“Sert”)
İçindekiler
1. Çözüm Özeti
- A şıkkındaki Sert sözcüğü fiilin nasıl yapıldığını anlatan zarfdır.
- B şıkkındaki Keskin, C şıkkındaki Tatlı sıfat (sıfat-tamlayanı).
- D şıkkındaki Yaslanan, E şıkkındaki Uçan sıfat-fiil (partisep).
- Zarf ile sıfat ve sıfat-fiiller farklı sözcük türleridir.
2. Ayrıntılı İnceleme
- Zarf (Adverb): Fiilleri, sıfatları veya başka zarfları niteler.
- Örnek: “Sonunda yavaşça kapıyı kapattı.”
- A seçeneğinde “Sert konuşmaya başladı” cümlesinde “Sert” nasıl konuşulduğunu (fiili) niteliyor.
- Sıfat (Adjective): İsimleri niteler.
- “Keskin bir koku”, “tatlı ses” gibi.
- Sıfat-Fiil (Partisep): Fiilden türeyip isimleri niteleyen sözcük.
- “Yaslanan dağlar”, “uçan kuşlar” gibi.
3. Karşılaştırma Tablosu
| Seçenek | Altı Çizili Sözcük | Görev Türü |
|---|---|---|
| A | Sert | Zarf |
| B | Keskin | Sıfat |
| C | Tatlı | Sıfat |
| D | Yaslanan | Sıfat-Fiil |
| E | Uçan | Sıfat-Fiil |
4. Genel Özet Tablosu
| Sözcük | Sözcük Türü | Örnek Kullanım |
|---|---|---|
| Sert | Zarf | Sert konuşmaya başladı. |
| Keskin | Sıfat | Hava keskin kokuya büründü. |
| Tatlı | Sıfat | Bahçeler tatlı sesiyle dolu. |
| Yaslanan | Sıfat-Fiil | Omuz omuza yaslanan dağlar. |
| Uçan | Sıfat-Fiil | Kalbim uçan kuşlara eş oldum. |
5. SSS
S1. Zarf ile sıfat arasındaki temel fark nedir?
C1. Zarf fiilleri, sıfatları veya başka zarfları niteler; sıfat ise isimleri niteler.
S2. Sıfat-fiil (partisep) nasıl tanımlanır?
C2. Fiilden türeyip isimleri niteleyen, -an, -en, -ası, -esi gibi ekler almış sözcüklerdir. (“yaslanan”, “uçan”).
S3. Bir sözcüğün zarf mı yoksa sıfat-fiil mi olduğunu nasıl anlarsınız?
C3. Yaptığı işe bakın: Fiili niteliyorsa zarf, ismi niteliyorsa sıfat veya sıfat-fiildir. Fiilden türetilmişse sıfat-fiil olma ihtimali yüksektir.
S4. “Hızlı” kelimesi hangi türdedir?
C4. “Hız” isim kökünden türemiş sıfattır; ismi nitelediği için sıfattır.
Anlamı pekiştirmek için bu sözcük türleriyle ilgili 3 alıştırma ister misiniz? @Ravza_Ugur