Resimli Soru 15-08-2025 12:58:33

Resimli sorudaki kesir işlemlerini nasıl yaparız?

Cevap:

Verilen fotoğrafta 8. sınıf matematik hızlandırma programından “Rasyonel Sayılar” konusu ile ilgili çeşitli işlemler yer almakta. Fotoğrafta rasyonel sayılarla toplama, çıkarma ve çarpma işlemleri örneklerle anlatılmış. Aşağıda fotoğraftaki işlemlerin nasıl yapılacağına dair detaylı açıklamalar ve adımlar yer almaktadır.


İçindekiler


1. Rasyonel Sayılar ve Temel Kurallar

  • Rasyonel sayı: Payı ve paydası tam sayı olan kesirlerdir (payda sıfır olamaz). Örnek: \frac{3}{4}, -\frac{1}{5}, 2 (tam sayı olarak \frac{2}{1}), vb.
  • Karşılaştırma: Pozitif sayılar negatife göre büyüktür. Paydası eşit olan rasyonel sayılarda payı büyük olan daha büyüktür.
  • Pay ve paydaları farklı olan kesirleri karşılaştırmak için paydalar eşitlenir.
  • Payda eşitleme: Ortak payda bulup kesirler aynı paydada ifade edilir.
  • Rasyonel sayılarla toplama ve çıkarma yapılırken paydalar eşit olmalıdır.

2. Rasyonel Sayılarla Toplama İşlemi

  • Paydalar eşit değilse paydalar eşitlenir.
  • Paylar toplanır, payda aynen yazılır.
  • Eğer tam sayılar ve kesirli sayılar varsa önce kesirli kısımlar toplanır, tam kısmına eklenir.

Örnek formül:

\frac{a}{b} + \frac{c}{d} = \frac{ad + cb}{bd}

Eğer tam sayılı kesirler ise önce tam kısımlar toplanır, kesir kısımları toplanır.


3. Rasyonel Sayılarla Çıkarma İşlemi

  • Toplamaya benzer şekilde yapılır ancak paylardan çıkarma yapılır.
  • Paydalar eşit değilse önce eşitlenir.

Örnek:

\frac{a}{b} - \frac{c}{d} = \frac{ad - cb}{bd}

4. Rasyonel Sayılarla Çarpma İşlemi

  • Paylar kendi aralarında çarpılır.
  • Paydalar kendi aralarında çarpılır.
  • Gerekiyorsa sadeleştirme yapılır.

Formül:

\frac{a}{b} \times \frac{c}{d} = \frac{a \times c}{b \times d}

5. Verilen Soruların Adım Adım Çözümleri

Soru 1:

\frac{3}{6} \quad \text{ve} \quad \frac{-1}{12} \quad \text{karşılaştırılması}

Çözüm:

  • Paydaları eşitleyelim. Ortak payda 12 olabilir.
\frac{3}{6} = \frac{3 \times 2}{6 \times 2} = \frac{6}{12}
  • Diğer kesir zaten \frac{-1}{12}.

  • Karşılaştırma:

\frac{6}{12} > \frac{-1}{12}

Çünkü payı daha büyük olan kesir daha büyüktür.


Soru 2:

9 - 2 \times \frac{1}{4}

Çözüm:

  • İşlem önceliğine göre çarpma önce yapılır.
2 \times \frac{1}{4} = \frac{2}{4} = \frac{1}{2}
  • Şimdi çıkarma:
9 - \frac{1}{2} = \frac{18}{2} - \frac{1}{2} = \frac{17}{2} = 8 \frac{1}{2}

Soru 3:

\left(\frac{5}{2} \div 15 \right) \times (-2)

Çözüm:

  • Öncelikle bölme işlemini yapalım.
\frac{5}{2} \div 15 = \frac{5}{2} \times \frac{1}{15} = \frac{5}{2 \times 15} = \frac{5}{30} = \frac{1}{6}
  • Şimdi çarpma:
\frac{1}{6} \times (-2) = - \frac{2}{6} = - \frac{1}{3}

Soru 4:

\left(1 \frac{2}{3}\right) \times \left(4 \frac{3}{4}\right)

Çözüm:

  • Karışık sayıları bileşik kesire çevirelim.
1 \frac{2}{3} = \frac{3 \times 1 + 2}{3} = \frac{5}{3}
4 \frac{3}{4} = \frac{4 \times 4 + 3}{4} = \frac{19}{4}
  • Çarpma işlemi:
\frac{5}{3} \times \frac{19}{4} = \frac{5 \times 19}{3 \times 4} = \frac{95}{12}
  • İsterseniz yine karışık sayı olarak yazabilirsiniz:
\frac{95}{12} = 7 \frac{11}{12}

Önemli Notlar ve İpuçları

Konu İşlem Adımları Örnek
Toplama Paydalar eşitlenir, paylar toplanır \frac{2}{3} + \frac{1}{6} = \frac{4}{6} + \frac{1}{6} = \frac{5}{6}
Çıkarma Paydalar eşitlenir, paylar çıkarılır \frac{3}{4} - \frac{1}{8} = \frac{6}{8} - \frac{1}{8} = \frac{5}{8}
Çarpma Paylar ve paydalar çarpılır \frac{2}{5} \times \frac{3}{7} = \frac{6}{35}
Bölme İlk kesir çarpı, ikinci kesirin tersi \frac{2}{3} \div \frac{4}{5} = \frac{2}{3} \times \frac{5}{4} = \frac{10}{12} = \frac{5}{6}

Özet

  • Rasyonel sayılarla işlemlerde temel adımlar: paydaları eşitle, payları işle.
  • Çarpma ve bölme işlemleri direkt pay ve payda ile yapılır.
  • Karışık sayılar önce bileşik kesire çevrilir.
  • Pay ve payda sadeleştirilebilir.
  • İşlem önceliğine dikkat edilir: çarpma ve bölme önce yapılır, toplama ve çıkarma sonra.

Eğer yukarıdaki işlemler üzerinde daha fazla yardım isterseniz, sorularınızı adım adım sorabilirsiniz. Rasyonel sayılarla işlem pratiği yapmak temel matematik başarıları için çok önemli.

@Ceylin_Gulec