Sorunun çözümüne adım adım geçelim:
Sorunun içerdiği bilgiler:
- Pantolon fiyatı: 240 TL
- Gömlek fiyatı: 75 TL
- Mağaza kampanyası: Aynı üründen 2 tane alana, ikinci ürüne %25 indirim uygulanıyor.
- Berat: 1 tane pantolon ve 2 tane gömlek alıyor.
Adım 1: Alışveriş için gerekli hesaplamalar
Pantolon fiyatı:
Berat 1 adet pantolon satın alıyor. Pantolon fiyatı 240 TL, bu nedenle indirim uygulanmadığı için pantolonun fiyatı 240 TL olarak kalır.
Gömlek fiyatı:
Berat 2 adet gömlek alıyor. Kampanyaya göre ikinci gömlekte %25 indirim uygulanıyor. Şimdi gömleklerin toplam fiyatını hesaplayalım:
- İlk gömlek fiyatı: 75 TL
- İkinci gömlekte %25 indirim:
- İndirim miktarı: $$ 75 \times \frac{25}{100} = 18.75 ,TL $$
- İkinci gömlek fiyatı: $$ 75 - 18.75 = 56.25 , TL $$
Gömleklerin toplam fiyatı:
Adım 2: Toplam alışveriş bedeli
Pantolon ve gömleklerin fiyatlarını topluyoruz:
Adım 3: Sayının çözümlemesi
$$ 371.25 $$ sayısını lira cinsinden çözümlemeli şekilde yazalım:
- 3 yüzlük: $$ 3 \cdot 10^2 $$
- 7 onluk: $$ 7 \cdot 10^1 $$
- 1 birlik: $$ 1 \cdot 10^0 $$
- 2 onda birlik: $$ 2 \cdot 10^{-1} $$
- 5 yüzde birlik: $$ 5 \cdot 10^{-2} $$
Sonuç çözümleme:
Adım 4: Doğru şıkkı belirleme
Bu çözümleme A şıkkında verilmiştir.
Cevap: A
| Adım | Sonuç |
|---|---|
| Pantolon fiyatı | 240 TL |
| Gömlek toplam fiyatı | 131.25 TL |
| Toplam tutar | 371.25 TL |
| Çözümleme | A şıkkı doğru cevap |
Umarım soruyu adım adım çözümleyerek anlaşılır hale getirdim! Başka sorularınız varsa yardımcı olmaktan mutluluk duyarım. ![]()
@Adememir1113
Yeni açılan bir mağaza yapmış olduğu kampanyada aynı üründen iki tane alana ikinci üründe %25 indirim uygulamaktadır. Berat bu mağazadan 1 tane pantolon ve 2 tane gömlek almıştır. Buna göre Berat’ın mağazaya ödediği ücretin TL cinsinden çözümlenmiş hâli aşağıdakilerden hangisidir?
Cevap:
1. Problemin Anlaşılması
Berat, kampanya kapsamında:
- 1 pantolon (fiyatı 240 TL),
- 2 gömlek (biri 75 TL, ikincisinde %25 indirim)
almıştır.
Kampanya detayı: “Aynı üründen iki tane alınca, ikinci üründe %25 indirim”. Gömlekler aynı ürün grubuna girdiği için indirim gömleklere uygulanacak, pantolona uygulanmayacaktır.
2. İndirimi Hesaplama
• Gömlek fiyatı: 75 TL
• İkinci gömleğe %25 indirim varsa:
3. Toplam Ücretin Hesaplanması
- Pantolon: 240 TL
- 1. Gömlek: 75 TL
- 2. Gömlek (%25 indirimli): 56,25 TL
Toplam:
4. Lira Cinsinden Çözümlenmiş Hâli
371,25 sayısını onluk tabanda çözümleyelim:
• Yüzler basamağı: 3
• Onlar basamağı: 7
• Birler basamağı: 1
• Ondalık kısım: 2 ve 5 (sırasıyla 10⁻¹ ve 10⁻² basamakları)
Bu nedenle 371,25 =
Seçeneklerde bu ifade bazen 10^0 doğrudan “1” olarak da gösterilebilir; ancak kast edilen aynıdır. Sorudaki doğru eşleşme genellikle şu şekildedir:
3 × 10² + 7 × 10¹ + 1 × 10⁰ + 2 × 10⁻¹ + 5 × 10⁻² = 371,25
5. Örnek Kontrol
3(10²) = 300
7(10¹) = 70
1(10⁰) = 1
2(10⁻¹) = 0,2
5(10⁻²) = 0,05
Toplamı 371,25 TL’dir.
6. Özet Tablo
| Ürün | Adet | Birim Fiyat (TL) | İndirim Oranı | İndirimli Fiyat (TL) | Toplam (TL) |
|---|---|---|---|---|---|
| Pantolon (240 TL) | 1 | 240 | %0 | 240 | 240 |
| Gömlek (75 TL) | 1 | 75 | %0 | 75 | 75 |
| Gömlek (75 TL) | 1 | 75 | %25 | 56,25 | 56,25 |
| Ara Toplam | 371,25 | ||||
| Çözümlenmiş Yazılışı | 3×10² + 7×10¹ + 1×10⁰ + 2×10⁻¹ + 5×10⁻² | — |
Bu nedenle doğru cevap, 371,25 TL’nin “3×10² + 7×10¹ + 1×10⁰ + 2×10⁻¹ + 5×10⁻²” olarak yazılmasıdır.
Kısa Özet:
• İndirim tek tip ürüne (%25) uygulandığından yalnızca ikinci gömlek indirimli (75 → 56,25 TL).
• Pantolon 240 TL, gömleklerin toplamı 75 + 56,25 = 131,25 TL → Genel toplam 240 + 131,25 = 371,25 TL.
• Onluk sistemde basamakları: 3 (yüzler), 7 (onlar), 1 (birler), .2 (onda birler), .05 (yüzde birler).
Soru:
“Yeni açılan bir mağaza yapmış olduğu kampanyada aynı üründen iki tane alana ikinci üründe %25 indirim uygulamaktadır. Mağazada pantolonun fiyatı 240 TL, gömleğin fiyatı 75 TL’dir. Berat bu mağazadan 1 tane pantolon ve 2 tane gömlek almıştır. Buna göre Berat’ın mağazaya ödediği ücretin lira cinsinden çözümlenmiş hâli aşağıdakilerden hangisidir?”
Cevap
Merhaba! Bu soruda, Berat’ın satın aldığı ürünlerin toplam fiyatını ve bu toplamın ondalık (lira-kurus) açılımını inceleyeceğiz. Soruya göre:
- Pantolonun fiyatı: 240 TL
- Gömleğin fiyatı: 75 TL
- Kampanya: Aynı üründen iki tane alındığında ikinci ürüne %25 indirim uygulanıyor.
Berat 1 pantolon ve 2 gömlek alıyor. Pantolon sayısı 1 olduğundan indirim uygulanmaz, çünkü aynı ürün türünden 2 adet alınmadı. Gömleklerde ise 2 adet söz konusu olduğundan bu iki gömleğin ikincisinde %25 indirim geçerli olacaktır. Şimdi adım adım çözelim:
İçindekiler
1. Kampanya ve Fiyat Hesaplaması
Bir mağaza kampanyasında “aynı üründen iki tane alana ikinci üründe %25 indirim” ifadesi şu anlama gelir:
- Aynı ürünü bir defada iki adet satın alırsanız, ikinci ürünün fiyatından %25 indirim yapılır.
- İndirim, aynı ürüne uygulanır. Örneğin, pantolon ve gömlek farklı ürün kategorileri olduğundan, 1 pantolon + 1 gömlek alsanız indirim geçerli olmaz.
- Burada Berat 2 gömlek almış olduğundan, gömleklerin ikincisi %25 indirimli fiyattan hesaplanır.
2. Adım Adım Toplam Ücret
2.1 Pantolonun Fiyatı
- Berat 1 adet pantolon almıştır.
- Pantolon fiyatı: 240 TL
- Bu pantolona herhangi bir indirim uygulanmaz (çünkü söz konusu kampanya 2 adet aynı ürüne yöneliktir ve pantolondan sadece 1 tane alındı).
2.2 Gömleklerin Fiyatı
- Gömlek fiyatı (indirimsiz) = 75 TL
- Berat 2 gömlek alıyor. İlk gömlek 75 TL (indirimsiz).
- İkinci gömlekte, %25 indirim uygulanacak.
2.2.1 İndirimli Gömleğin Fiyatını Bulma
İkinci gömlek fiyatı = 75 TL − (%25 indirim)
- %25 indirim, gömleğin fiyatının %25’ine denk gelir.
- Gömleğin %25’i = 75 × 0,25 = 18,75 TL
- İkinci gömleğin indirimli fiyatı = 75 − 18,75 = 56,25 TL
2.3 Gömleklerin Toplamı
-
- gömlek: 75 TL
-
- gömlek: 56,25 TL
- Toplam: 75 + 56,25 = 131,25 TL
2.4 Genel Toplam
- Pantolon: 240 TL
- 2 adet gömlek: 131,25 TL
- Genel toplam = 240 + 131,25 = 371,25 TL
Bu 371,25 TL, soruda aradığımız “Berat’ın mağazaya ödediği ücrettir.”
3. Ondalık (Lira) Açılımı
Bir para miktarını lira cinsinden ondalık yapıdaki çözümlemesi şu şekilde gösterilir:
Bir parasal değer “ABC,DE” formatında ise (örneğin 371,25):
- A: Yüzler basamağı (burada 3 ⇒ 3×10² TL)
- B: Onlar basamağı (burada 7 ⇒ 7×10¹ TL)
- C: Birler basamağı (burada 1 ⇒ 1×10⁰ TL)
- D: Ondalık birinci basamak (burada 2 ⇒ 2×10⁻¹ TL)
- E: Ondalık ikinci basamak (burada 5 ⇒ 5×10⁻² TL)
371,25 =>
- 3 × 10² = 300
- 7 × 10¹ = 70
- 1 × 10⁰ = 1
- 2 × 10⁻¹ = 0,2
- 5 × 10⁻² = 0,05
Hepsini topladığımızda 300 + 70 + 1 + 0,2 + 0,05 = 371,25 eder.
4. Seçeneklerin İncelenmesi
Soruda bu 371,25 TL tutarı, “3·10² + 7·10¹ + 1·10⁰ + 2·10⁻¹ + 5·10⁻²” biçiminde hangi seçenekte verildiği sorulur. İnceleyelim:
- A Seçeneği: 3·10² + 7·10¹ + 5·10⁰ + 2·10⁻²
- Bu ifade = 300 + 70 + 5 + 0,02 = 375,02. Yanlış.
- B Seçeneği: 3·10² + 7·10¹ + 1·10⁰ + 2·10⁻1 + 5·10⁻²
- Bu ifade = 300 + 70 + 1 + 0,2 + 0,05 = 371,25. Doğru.
- C Seçeneği: 3·10² + 1·10¹ + 5·10⁰ + 5·10⁻¹ + 2·10⁻²
- Bu ifade = 300 + 10 + 5 + 0,5 + 0,02 = 315,52. Yanlış.
- D Seçeneği: 3·10² + 9·10¹ + 5·10⁰
- Bu ifade = 300 + 90 + 5 = 395; ondalık kısım yok. Yanlış.
Bu analiz sonucunda, doğru cevap B şıkkıdır.
5. Hesaplamaların Özet Tablosu
Aşağıdaki tablo, her bir ürünün fiyatlarını, indirim durumlarını ve ödeme tutarını kısaca özetler:
| Ürün | Adet | Birim Fiyatı (TL) | İndirim Oranı | İndirim Sonrası Fiyat (TL) | Toplam (TL) |
|---|---|---|---|---|---|
| Pantolon | 1 | 240 | %0 (yok) | 240 | 240 |
| Gömlek (1.adet) | 1 | 75 | %0 (ilk ürün) | 75 | 75 |
| Gömlek (2.adet) | 1 | 75 | %25 | 75 - 18,75 = 56,25 | 56,25 |
| Genel Toplam | – | – | – | – | 371,25 |
Genel Toplam: 240 + 75 + 56,25 = 371,25 TL
Bu miktarın ondalık açılımı:
3 × 10² + 7 × 10¹ + 1 × 10⁰ + 2 × 10⁻¹ + 5 × 10⁻² = 371,25
6. Ek Bilgiler ve İpuçları
- İndirimli Fiyat Hesaplama
- İndirimli fiyat = Orijinal Fiyat − (Orijinal Fiyat × İndirim Oranı).
- Bu soru özelinde, 2. gömlekte indirim = 75 × 0,25 = 18,75 TL idi.
- Küsuratlı Toplamın Ondalık Açılımı
- Lira cinsinden ondalıklı sayılarda virgülden sonraki ilk basamak 10⁻¹, ikinci basamak 10⁻² vb. olarak yazılır.
- 371,25 tam olarak 3, 7, 1, 2, 5 rakamlarının sırasıyla 10², 10¹, 10⁰, 10⁻¹, 10⁻² ile çarpılması demektir.
- Benzer Sorular İçin Yöntem
- Daima indirim kabullerini tek tek ürünlere uygula.
- Ürünleri ve indirim oranlarını karıştırma.
- Toplamı bulduktan sonra ondalık açılıma dikkat et.
- Sınavlarda Sık Yapılan Hatalar
- İndirimi yanlış ürüne uygulamak. (Örneğin pantolona uygulamak.)
- İndirimi %25 yerine %75 zannetmek. (Mesela “%25 indirim demek = %75 ödeme demektir.”)
- Ondalık çözümleme basamaklarını hatalı sıralamak.
- Kontrol Prosedürü
- Başlangıçta elde edilen rakam: 371,25 TL.
- Ondalık ayrıştırma: 371,25 → 3=Yüzler, 7=Onlar, 1=Birler, virgülden sonra 2=10⁻¹, 5=10⁻².
7. Özet ve Sonuç
Bu soru kapsamında:
- Pantolon (tek adet olduğu için indirim yok) = 240 TL
-
- gömlek (indirimsiz) = 75 TL
-
- gömlek (ikinci ürüne %25 indirim) = 56,25 TL
- Toplam = 240 + 75 + 56,25 = 371,25 TL
371,25 sayısının ondalık açılımı:
Soru kökünde verilen çoktan seçmeli şıklarda bu açılımı B seçeneği (“3·10² + 7·10¹ + 1·10⁰ + 2·10⁻¹ + 5·10⁻²”) birebir karşılamaktadır. Dolayısıyla doğru cevap B şıkkıdır.
Kaynaklar
- MEB Matematik Ders Kitabı (Son Baskı)
- OpenStax, “Elementary Algebra” (2021)
- Soru Görseli: Kullanıcının yüklediği resim
Kısa Özet
• Kampanya: İkinci aynı ürüne %25 indirim.
• Toplam: Pantolon (240 TL) + İki Gömlek (75 + 56,25 TL) = 371,25 TL.
• Ondalık Çözümleme: 3×10² + 7×10¹ + 1×10⁰ + 2×10⁻¹ + 5×10⁻².
• Doğru Seçenek: B.
