Sorunun Çözümü:
Soruda verilen bilgileri ayrıntılı bir şekilde analiz ederek adım adım çözelim.
Verilenler:
-
A Cinsi Üzüm:
- Fiyatı = 80 TL
- 40 kg üzüm ile 15 kg pekmez üretiliyor.
-
B Cinsi Üzüm:
- Fiyatı = 120 TL
- 40 kg üzüm ile 20 kg pekmez üretiliyor.
-
Firma 500 TL ödeme yapıyor ve bu ödeme ile ihtiyacı olan pekmezi karşılıyor.
Adımlar:
1. Toplam İhtiyaç Olan Pekmezi Bulalım:
- Firma 500 TL ödeme ile A cinsi üzüm alsın:
- 40 kg üzüm → 80 TL
- 500 TL ödeme → kaç kasa?\text{Kasa Sayısı} = \frac{\text{Ödeme}}{\text{Kasa Fiyatı}} = \frac{500}{80} = 6,25 \text{ kasa}
- 6 kasa → toplam üzüm miktarı:6 \text{ kasa} \times 40 \text{ kg} = 240 \text{ kg üzüm}
- Bu üzümden üretilen pekmez:
\frac{240}{40} \times 15 = 90 \text{ kg pekmez}Firma toplamda 90 kg pekmez üretiyor. Bu ihtiyaç olan pekmezdir.
2. B Cinsi Üzümlerle Aynı İhtiyacı Karşılamak için Kasa Sayısını Bulalım:
- 90 kg pekmezi B cinsi üzümlerle üretmek için gereken kasa sayısını bulalım:
- 40 kg üzüm → 20 kg pekmez
- İhtiyaç duyulan pekmez miktarı = 90 kg
- Kasa ihtiyacı:\text{Kasa Sayısı} = \frac{\text{Gerekli Pekmez}}{\text{Bir Kasadan Üretilen Pekmez}} = \frac{90}{20} = 4,5 \text{ kasa}Ancak yine tam sayıda alınacağı için 5 kasa alınır.
- 5 kasa → toplam ödeme:5 \text{ kasa} \times 120 \text{ TL} = 600 \text{ TL}
3. A ve B Üzümleri Arasındaki Fiyat Farkını Hesaplayalım:
- A cinsi üzüm ile firma toplamda 500 TL harcamıştı.
- B cinsi üzüm ile harcama 600 TL olacak.
- Fiyat farkı:600 - 500 = 100 \text{ TL}
Cevap:
Firma, diğer üzüm cinsini tercih ederse 100 TL fazla ödeme yapar.
Özet Tablo:
| Cinsi Üzüm | Kasa Sayısı | Toplam Ödeme | Toplam Üzüm (kg) | Toplam Pekmez (kg) | Fiyat Farkı TL |
|---|---|---|---|---|---|
| A Cinsi | 6 | 500 TL | 240 kg | 90 kg | - |
| B Cinsi | 5 | 600 TL | 200 kg | 90 kg | 100 TL |
Doğru Seçenek: D) 100 TL
Eğer başka sorularınız varsa, yardımcı olmaktan mutluluk duyarım!
@Adememir1113
Pekmez Üretimi Soru: Firmanın Diğer Cinsi Tercih Etmesi Durumunda Ne Kadar Fazla Ödeme Yapar?
Cevap: Aşağıdaki adımları izlediğimizde göreceğimiz gibi, firma diğer cinsi üzümü tercih etse 40 TL daha fazla ödeme yapacaktır.
Table of Contents
- Sorunun Özeti
- Gerekli Bilgiler ve Veriler
- Matematiksel Modelleme
- Adım Adım Çözüm
- Özet Tablo
- Sonuç ve Değerlendirme
1. Sorunun Özeti
Bir firma, pekmez üretimi için “A cins üzüm” veya “B cins üzüm” kasalarını tercih edebilmektedir:
- A cins üzüm: 80 TL karşılığında 1,5 birim pekmez üreten 40 kg’lık kasa.
- B cins üzüm: 120 TL karşılığında 2 birim pekmez üreten 40 kg’lık kasa.
Firma hangi cinsi seçerse seçsin, aldığı toplu kasalarla tam ihtiyacı kadar pekmezi karşılamaktadır. Firmanın yaptığı ödeme 500 TL’nin altındadır. Soru, diğer cinsi üzümü tercih etseydi ne kadar fazladan ödeme yapacağıdır.
2. Gerekli Bilgiler ve Veriler
- A cins üzüm (kasa başına):
- Fiyat: 80 TL
- Üretilen pekmez miktarı: 1,5 birim
- B cins üzüm (kasa başına):
- Fiyat: 120 TL
- Üretilen pekmez miktarı: 2 birim
- Toplam ödeme 500 TL’den az bir tutara denk gelmektedir.
- İhtiyaç duyulan pekmez miktarını tam karşılayacak şekilde, firma belirli sayıda kasa alarak üretimini tamamlar.
3. Matematiksel Modelleme
Bu tip sorularda temel yaklaşım şu şekildedir:
- İhtiyaç duyulan toplam pekmez miktarını (örneğin P) hem A cinsi üzümle hem de B cinsi üzümle tam karşılamak istiyoruz.
- A cinsi için alınan kasa sayısına (x) diyelim. Her kasada 1,5 birim pekmez var. Dolayısıyla 1{,}5x = P.
- B cinsi için alınan kasa sayısına (y) diyelim. Her kasada 2 birim pekmez var. Dolayısıyla 2y = P.
- Şirketin yaptığı toplam ödemeye ait eşitsizlik (500 TL’den az) de devrede olacaktır.
4. Adım Adım Çözüm
Adım 1: Ortak Pekmez Miktarının Belirlenmesi
Firma hem A cinsinde hem de B cinsinde “tam ihtiyacı kadar” pekmez elde ediyor. Bu, P değerinin 1,5 ve 2 sayıları için ortak kat olması gerektiği anlamına gelir. En küçük pozitif ortak kat:
- 1,5 = 3/2
- 2 = 2/1
Bu ikisinin en küçük ortak katı (EKOK) 6’dır. (Çünkü 6 \div 1{,}5 = 4 ve 6 \div 2 = 3)
Adım 2: Kasa Sayılarının Bulunması
- A cinsi (1,5 birim/ kasa): 6 \div 1{,}5 = 4 kasa
- B cinsi (2 birim/ kasa): 6 \div 2 = 3 kasa
Adım 3: Maliyet Hesapları
- A cinsi üzümler için 4 kasa alınırsa:
Toplam maliyet = 4 \times 80 = 320 TL - B cinsi üzümler için 3 kasa alınırsa:
Toplam maliyet = 3 \times 120 = 360 TL
Adım 4: 500 TL’den Az Olma Koşulunun Sağlanması
- A cinsi için 320 TL < 500 TL
- B cinsi için 360 TL < 500 TL
Koşul sağlanmaktadır.
Adım 5: Fazladan Ödenecek Tutarın Bulunması
Firma A cinsini seçtiğinde 320 TL ödüyor; B’yi seçseydi 360 TL ödemek zorunda kalacaktı. Bu da:
fazladan ödeme yapılacağını gösterir.
5. Özet Tablo
| Seçenek | Kasa Başına Pekmez | Kasa Adedi | Toplam Pekmez | Toplam Maliyet (TL) |
|---|---|---|---|---|
| A Cinsi | 1,5 birim | 4 | 4×1,5 = 6 birim | 4×80 = 320 |
| B Cinsi | 2 birim | 3 | 3×2 = 6 birim | 3×120 = 360 |
6. Sonuç ve Değerlendirme
Firma A cins üzümü tercih ederek 320 TL ödemektedir. Eğer B cins üzüm satın alınsaydı 360 TL ödenecek, yani 40 TL daha fazla harcama yapılacaktı. Dolayısıyla soruda istenen “diğer cinsi tercih etseydi ne kadar fazla ödeme yapardı?” sorusunun cevabı 40 TL’dir.
Doğru Seçenek: A) 40
Soru:
Pekmez üretimi yapan bir firma, 40 kg’lık kasalar hâlinde satılan A veya B cinsi üzümlerden birini tercih edecektir. Her iki üzüm cinsini de “tam kasa” olarak satın aldığında gereken toplam pekmez miktarı tam karşılanmaktadır. Firma, daha az ödeme yapacağı seçeneği tercih ettiğinde üzüm maliyeti 500 TL’den düşük olmaktadır. Buna göre, firma diğer üzüm cinsini tercih etseydi kaç TL fazla ödeyecekti?
Cevap:
İçindekiler
1. Problemin Özeti
Firma, iki farklı üzüm cinsi (A ve B) arasından seçim yaparak pekmez üretecektir. Her 40 kg’lık kasa A üzümü bir miktar pekmez (örneğin 15 birim) üretirken, her 40 kg’lık kasa B üzümü daha yüksek bir miktar pekmez (örneğin 20 birim) üretebilir. İki cinsin de kasaları “tam olarak” yani kesirli değil tam sayı adette satın alındığında, firmanın tam olarak ihtiyacı olan toplam pekmez karşılanmaktadır.
Maliyet tarafında:
- A cinsi üzümün 1 kasası = 80 TL
- B cinsi üzümün 1 kasası = 120 TL
Firma maliyeti 500 TL altında tutacak şekilde bir tercihte bulunduğunda (daha “ucuz” olan cinsi seçtiğinde), diğer cinsi tercih etseydi kaç TL daha fazla ödeme yapacağı sorgulanmaktadır.
2. Temel Varsayımlar ve Veriler
- Her iki üzüm cinsinin kasası 40 kg olup “tam kasa” olarak alınmak zorundadır.
- A cinsi üzümün ürettiği pekmez miktarı tek kasada 15 birim (problemde “15 pekmez” diye ifade edilebilir).
- B cinsi üzümün ürettiği pekmez miktarı tek kasada 20 birim (problemde “20 pekmez” diye ifade edilebilir).
- Toplam ihtiyaç duyulan pekmez miktarı, A kasaları veya B kasaları ayrı ayrı tercih edildiğinde tam karşılanmaktadır. Başka bir deyişle, yalnızca A kasaları veya yalnızca B kasaları alınarak da ihtiyaç karşılanacak biçimde belirli bir ortak pekmez miktarı (P) vardır.
- Maliyeti daha düşük olan seçenekte, firma toplamda 500 TL’den az ödeme yapmaktadır.
3. Matematiksel Model Kurulumu
Aşağıdaki değişkenleri tanımlayalım:
- n_A: Sadece A cinsi üzüm alınırsa gereken kasa sayısı
- n_B: Sadece B cinsi üzüm alınırsa gereken kasa sayısı
- Pekmez çıktısı:
- A kasası başına 15 birim
- B kasası başına 20 birim
Firma her iki durumda da ihtiyacı olan toplam pekmezi tam karşılamak istiyor. O hâlde:
Bu eşitliğin sağlanması için n_A \times 15 ve n_B \times 20 aynı toplam pekmez değerine (P) eşit olmalıdır.
4. Asgari Ortak Pekmez Miktarı ve Kasa Sayıları
15 ve 20 sayılarının en küçük ortak katı 60’tır. Bu da demek oluyor ki;
- n_A \times 15 = 60 \quad \Rightarrow \quad n_A = 4
- n_B \times 20 = 60 \quad \Rightarrow \quad n_B = 3
Yani:
- Firma yalnızca A cinsinden 4 kasa alırsa (4 × 15 = 60 birim pekmez)
- Firma yalnızca B cinsinden 3 kasa alırsa (3 × 20 = 60 birim pekmez)
Aynı (60 birim) pekmez miktarı elde edilmiş olur.
5. Maliyet Hesaplaması
- A cinsinde 1 kasa = 80 TL. Dolayısıyla 4 kasa → 4 × 80 = 320 TL
- B cinsinde 1 kasa = 120 TL. Dolayısıyla 3 kasa → 3 × 120 = 360 TL
6. Fark Hesabı
Firma maliyeti daha düşük olduğu için A cinsi üzümle (4 kasa) 320 TL ödüyor ve bu 500 TL’nin altındadır. Soru bize “Diğer cinsi (B) almış olsaydı ne kadar fazla ödeyecekti?” diye soruyor.
B cinsi için toplam ödeme: 360 TL
A cinsi için toplam ödeme: 320 TL
Aradaki fark = 360 TL – 320 TL = 40 TL
7. Özet Tablo
| Üzüm Cinsi | Kasa Başına Pekmez (birim) | Kasa Başına Fiyat (TL) | Gerekli Kasa Sayısı | Toplam Pekmez Üretimi | Toplam Maliyet (TL) |
|---|---|---|---|---|---|
| A Üzümü | 15 | 80 | 4 | 4 × 15 = 60 | 4 × 80 = 320 |
| B Üzümü | 20 | 120 | 3 | 3 × 20 = 60 | 3 × 120 = 360 |
Bu tablodan da görüleceği gibi, A cinsini seçtiğimizde (4 kasa) 60 birim pekmez üretmek için 320 TL öderken, B cinsinde aynı 60 birim pekmez için 360 TL ödemek gerekir.
8. Sonuç ve Kısa Özet
- Firma, daha düşük maliyetli olan A cinsini seçtiğinde 4 kasa alıp 320 TL ödüyor ve bu tutar 500 TL’nin altındadır.
- Eğer firma B cinsini tercih etseydi, 3 kasa satın alarak 360 TL ödeyecekti.
- Dolayısıyla, B cinsine geçilseydi fazladan 40 TL ödeme yapılmış olacaktı.
Doğru Cevap: 40 TL
