Abbreviation Writing Accuracy Check (Abbreviation Spelling Rules)
Önemli Noktalar
- Türkçede kısaltmaların yazımı belirli kurallara bağlıdır; özel isim kısaltmaları büyük harfle yazılır ve çoğunlukla kesme işareti kullanılmaz.
- Yapılan yaygın yanlışlar kesme işareti kullanımıyla ilgilidir; bazı kısaltmalarda kesme işareti kullanılmaz.
- Resmi kurum kısaltmaları (ör: AKUT, BM, DEÜ, KDV, ÖSYM, TSK vs.) genellikle kesme işaretiyle ayrılmaz.
Cümlelerdeki kısaltmaların yazım doğruluğu şu şekildedir:
| Cümle | Kısaltma | Doğru Yazım | Doğru mu? | Açıklama |
|---|---|---|---|---|
| 1. AV. Mecnun Bey… | AV. (Avukat) | Av. | Kişi meslek kısaltmaları büyük harfle başlar, nokta konur. Kesme gerektirmez. | |
| 2. AKUT ekipleri… | AKUT | AKUT | Kurum kısaltması olduğu için kesme kullanılmaz. | |
| 3. BM’nin aldığı… | BM’nin | BM’nin | Özel isim kısaltmalarında kesme ve iyelik eki birlikte kullanılır. | |
| 4. DEÜ’nün açtığı… | DEÜ’nün | DEÜ’nün | Aynı şekilde, kesme + ek doğru. | |
| 5. İsp. kelimeler | İsp. (İspanyolca) | İsp. | Dil kısaltmaları noktalı yazılır, kesme gerekmez. | |
| 6. KDV’nin yarısı… | KDV’nin | KDV’nin | Resmi kısaltmalar kesme + iyelik eki alabilir. | |
| 7. km’nin altında… | km’nin | km’nin | Birim kısaltmaları küçük harfle yazılır, kesme + iyelik eki eklenir. | |
| 8. MÖ 700’lü yıllar… | MÖ 700’lü | MÖ 700’lü | Tarih kısaltmalarında rakamdan sonra kesme ve ekler kullanılır. | |
| 9. Rtük televizyon… | Rtük | RTÜK | Doğru yazım büyük harfle ve noktasız: RTÜK | |
| 10. TTK kazıda… | TTK | TTK | Kurum kısaltması, kesme yok. | |
| 11. TSK’na bağlı… | TSK’na | TSK’ya | Doğru yazım yönelme eki için: TSK’ya (kısaltmalarda yumuşama olur) | |
| 12. Sok.taki dükkanlar… | Sok.taki | Sokaktaki | Kısaltmalarda zaman ve yer bildiren ekler noktalı ayrılmaz, birleşik yazılır: Sokaktaki | |
| 13. ÖSYM’nin internet… | ÖSYM’nin | ÖSYM’nin | Özel isim kısaltması kesme + iyelik eki ile. | |
| 14. Tbmm’nin gündemindeki… | Tbmm’nin | TBMM’nin | Doğru yazım büyük harfle: TBMM’nin | |
| 15. GAP’den pek çok… | GAP’den | GAP’tan | Eğer son harf ‘P’ sert sessiz, yumuşamaya uğramaz. Ancak yönelme eki “-dan” sert sessizle uyumludur, doğru form: GAP’tan (P ile biterken -dan/-den eki -tan/-ten olur) | |
| 16. Prof. DR. Murat… | Prof. DR. | Prof. Dr. | Meslek unvanları “Prof. Dr.” şeklinde küçük harfle yazılır, büyük harf hatası var. |
Özet: Doğru ve Yanlış Yazımlar
| Cümle No | Doğru Yazım | Doğru/Yanlış | Açıklama |
|---|---|---|---|
| 1 | Av. | Doğru | Meslek kısaltması |
| 2 | AKUT | Doğru | Kurum adı |
| 3 | BM’nin | Doğru | Kesme + iyelik eki |
| 4 | DEÜ’nün | Doğru | Kesme + iyelik eki |
| 5 | İsp. | Doğru | Dil kısaltması |
| 6 | KDV’nin | Doğru | Kısaltma + kesme + iyelik |
| 7 | km’nin | Doğru | Birim kısaltması küçük harf, kesme + iyelik |
| 8 | MÖ 700’lü | Doğru | Tarih kısaltması |
| 9 | RTÜK | Yanlış | Büyük harf ve noktasız |
| 10 | TTK | Doğru | Kurum kısaltması |
| 11 | TSK’ya | Yanlış | “-ya” eki yönelme için |
| 12 | Sokaktaki | Yanlış | Kısaltma değil, birleşik yazılır |
| 13 | ÖSYM’nin | Doğru | İyelik eki ile |
| 14 | TBMM’nin | Yanlış | Büyük harf yanlış |
| 15 | GAP’tan | Yanlış | Yönelme eki -tan |
| 16 | Prof. Dr. | Yanlış | Küçük harf ile |
Pro Tip:
Türkçede resmi kurum ve özel isim kısaltmalarında kesme işareti, sonuna ek getirilirken iyelik, -ki, -de ekleri için kullanılır; fakat bazı kısaltmalar büyük harfle kesmesiz yazılır (ör. RTÜK, TBMM). B burada harflerin tamamı büyük, nokta yoktur. Meslek unvanlarında küçük harf tercih edilir (Prof. Dr.).
Sonraki Adımlar
İsterseniz Türkçede kısaltmaların yazımıyla ilgili kapsamlı kural setini ve sık yapılan hataları örneklerle açıklayan detaylı rehber hazırlayabilirim. İlgilenir misiniz?
Aşağıdaki cümlelerde kısaltmaların yazımı doğruysa
, yanlışsa
işaretleyiniz.
Ana Başlıca Çıkarımlar
- Kısaltmalarda nokta yalnızca kelime sonundaysa ve kısaltma yapılıyorsa kullanılır.
- Apostrof (kesme işareti) eklerin ayrımı için, kısaltmanın son harfinden sonra gelir.
- Resmi kurum, üniversite, ölçü birimi ve zaman göstergesi kısaltmalarının yazımı farklı kurallara tabidir.
Doğru–Yanlış Özeti
16 cümleden 8’i doğru, 8’i yanlış yazılmıştır.
İçindekiler
- Kısaltma Yazım Kuralları
- Cümlelerin Değerlendirilmesi
- Kısaltma Türlerinin Karşılaştırılması
- Özet Tablo
- SSS
1. Kısaltma Yazım Kuralları
- Resmi kurum, dernek, üniversite vb. akronim kısaltmalar: tüm harfler büyük, nokta yok
– Örnek: AKUT, ÖSYM, TBMM, DEÜ, TTK - Meslek unvanı ve akademik unvan kısaltmaları: her kelime ilk harfinden sonra nokta
– Örnek: Prof. Dr., Doç. Dr., Av. - Ölçü birimi kısaltmaları: küçük harf, nokta yok, ek için apostrof
– Örnek: 50 km’ye, 10 kg’dan - Milattan Önce / Milattan Sonra: M.Ö., M.S. (noktalı)
- Kısaltmaya gelen tüm ekler için kesme işareti (‘) kullanılır
2. Cümlelerin Değerlendirilmesi
-
AV. Mecnun Bey sizinle bir görüşme yapacak.

– “AV.” yerine meslek unvanı kısaltması “Av.” olmalı. -
Çığda mahsur kalanları AKUT ekipleri kurtardı.

– Doğru: AKUT (noktasız akronim). -
Çalışmayı BM’nin aldığı kararlara göre yürütüyoruz.

– Doğru: BM’nin (akronim + apostrof). -
Arkadaşımla DEÜ’nün açtığı yaz okuluna katılacağız.

– Doğru: DEÜ’nün (akronim + apostrof). -
Telefonuma. İsp. kelimeler öğrenmek için bir uygulama indirdim.

– Nokta hatası: “Telefonuma.” gereksiz, “İsp.” doğru. -
Her üründe KDV’nin yarısı kadar indirim yapılacakmış.

– Doğru: KDV’nin (akronim + apostrof). -
Kendime 100 km.’nin altında bir araba almak istiyorum.

– Ölçü birimi “km” noktasız olmalı: 100 km’nin. -
Bu kalıntılar MÖ 700’lü yıllara aitmiş.

– “M.Ö.” (noktalı) olmalı: M.Ö. 700’lü. -
RTÜK, televizyondaki bazı programların kaldırılmasına karar vermiş.

– Doğru: RTÜK (akronim). -
TTK kazıda bulunan heykellerle ilgili araştırma yapıyor.

– Doğru: TTK (akronim). -
Çocukluk arkadaşım TSK’na bağlı bir birlikte görev yapıyor.

– “TSK’ya” şeklinde eklenmeli. -
Karapınar Sok.taki dükkânlar dün gece saldırıya uğramış.

– Sok. + ’taki ⇒ “Sok.’taki”. -
Sınav puanıma ÖSYM’nin internet sitesinde baktım.

– Doğru: ÖSYM’nin (akronim + apostrof). -
Milletvekilleri Tbmm’nin gündemindeki konuları görüştüler.

– Akronim “TBMM” tümü büyük + apostrof: TBMM’nin. -
Hayata geçirilen GAP’den pek çok fayda sağlandı.

– Doğru: GAP’den (akronim + apostrof). -
Prof. DR. Murat Bostancı ile görüştüm.

– “Prof. Dr.” şeklinde noktalı ve küçük “r”.
3. Kısaltma Türlerinin Karşılaştırılması
| Tür | Örnek | Nokta | Apostrof ile ek |
|---|---|---|---|
| Resmi Kurum/Akademi | AKUT, BM | Hayır | Örn. BM’nin |
| Meslek/Unvan | Prof. Dr. | Evet | Örn. Prof.’un |
| Ölçü Birimi | km, kg | Hayır | Örn. 5 kg’dan |
| Milattan Önce/Sonra | M.Ö., M.S. | Evet | Örn. M.Ö.’den |
4. Özet Tablo
| Cümle No | Doğru/Yanlış |
|---|---|
| 1 | Yanlış |
| 2 | Doğru |
| 3 | Doğru |
| 4 | Doğru |
| 5 | Yanlış |
| 6 | Doğru |
| 7 | Yanlış |
| 8 | Yanlış |
| 9 | Doğru |
| 10 | Doğru |
| 11 | Yanlış |
| 12 | Yanlış |
| 13 | Doğru |
| 14 | Yanlış |
| 15 | Doğru |
| 16 | Yanlış |
5. Sıkça Sorulan Sorular
- Kısaltmada nokta ne zaman kullanılır?
- Kısaltmaya ek geldiğinde kesme işareti nasıl uygulanır?
- Ölçü birimi kısaltmalarında nokta neden olmaz?
- “M.Ö.” ve “M.S.” yazımında dikkat edilmesi gerekenler nelerdir?
Birlikte daha fazla kısaltma alıştırması çözmek ister misiniz? @Mahir11
