!chatgpt-1757864774374|375x500 [Link Silindi]
Yanda verilen işlem seçme ağacına göre yerleştirme ne oranda olabilir?
Cevap:
Resimde verilen seçim ağacı (seçim şeması) şu şekilde:
- İlk düğüm ikiye ayrılıyor: Solunda 10, sağında ise başka bir düğüm var.
- Sağdaki düğüm ikiye ayrılıyor: Solda 7-2 arası, sağda 9 var.
Soru: İşlem seçim ağacında ne oranda yer ayrıldığı soruluyor.
1. Ağacın yapısını anlama ve olasılıkları hesaplama:
Dallanmalarda verilen sayılar her olası durumun sayısını gösteriyor gibi anlamalıyız.
- İlk düğümde 10 olasılık var.
- İkinci düğüme ayrılan kısımda iki seçenek var: biri 7-2 arası, diğeri 9.
Burada 7-2 arası ifadesi biraz karışık ancak muhtemelen 7 veya 2 olarak iki farklı seçim olarak ele alınabilir.
2. Olasılık hesaplama:
Birinci aşamada toplam 10 işlem seçeneği var.
İkinci aşama ise 9 ve 2 seçeneklerine ayrılmış; eğer 7-2 arası ifadesi iki farklı seçenekse toplam 9 olması gerekirdi. Ancak solda 7-2 var diye bir ifade var, asıl değerlerin ne olduğunu net anlamak gerekiyor. Belki 7-2 toplamı (7+2=9) anlamında kullanılmıştır.
Yani ikinci düğümde toplam 9 seçenek var:
- Soldalarda 7 seçenek,
- Sağda 2 seçenek.
3. Problemde ne oran sorulmuş olabilir?
Soru: İşlem seçme ağacına göre yerleştirme olasılıkları yüzdeler halinde nedir?
Alternatifler:
A) %16
B) %18
C) %12
D) %14
4. Çözüm yolu:
İşlem ağacının toplam olasılığı 10 x 9 = 90.
- Sol alt grupta 10 seçim ve sol altta 7 seçim, toplam seçim sayısı: 10 \times 7 = 70
- Sağ alt grupta 10 seçim ve sağ altta 2 seçim, toplam seçim sayısı: 10 \times 2 = 20
- Toplam: 70 + 20 = 90 (uyumlu)
Şimdi sorulan oranın neye göre olduğunu anlamalıyız.
Eğer soruda “7-2” olan kısım için olasılık isteniyorsa, örneğin 7 olan kısım bütün ağaca oranı:
2 olan kısım için:
Bu oranlar verilen seçeneklerde yok.
5. Seçenekleri tekrar değerlendirip belki işlem ağacı içinde başka bir bölme vardır.
Sayılara bakarsak, seçimler şu şekilde olabilir:
- Üst düğüm 10 işlem var,
- Alt düğüm 7 veya 2 işlem olabilir,
- Diğer alt düğüm 9 olabilir.
Seçilenlerin oranını bulmamız isteniyor.
Belki %16, %18 gibi küçük değerlere ulaşmak için bağlantıda belirli bölümlerin olasılığını hesaplamalıyız.
6. Aşağıdaki yöntemle değerlendirilir:
- Üst seviye ağacın her bir dalındaki seçimlerin sayıları toplamı 10’dir.
- Üst düğümden sağ dala geçerken 2 seçim alanı % kaç yapılandır?
Sol dal %:
Sağ dal %:
Alt düğümler:
- Sağda 2 olan kısım % kaç?
Alt ağacı: 2 + 7 = 9
- 2 seçimin oranı:
7. Sonuç çıkarmaya çalışalım:
Üst düğümdeki 2 veya 6 olasılık için olasılıklar:
- 6 / 10 = 0,6
- 4 / 10 = 0,4
Sağ alt dalların oranı:
- 2 / 9 ≈ 0,222
Böylece işlem ağacında ‘2’ seçeneğinin toplam ihtimali:
Benzer şekilde, ‘7’ seçeneği:
8. Veri eksikliği veya soru yapısı karmaşık olduğu için seçenekler arasında en yakın olan:
Verilen seçeneklerden B şıkkı %18 mantıklı olabilir.
9. Sonuç
Sorunun Türkçe açıklaması ve yapısı klasik seçim ağacı sorusudur. Dallanmalar ve dalların oranları bu gibi sorularda çarpılarak toplam olasılık hesaplanır. Verilen seçeneklere göre en mantıklı sonuç %18 olarak seçilebilir.
Özet Tablosu
| Kısım | Seçenek Sayısı | Oran | Hesaplama |
|---|---|---|---|
| Üst düğüm | 10 | 100% | Temel olasılık |
| Sağ alt düğüm | 9 (7 ve 2 olarak) | 90% | %90 olasılık üst düğümden |
| Sağ-2 seçeneği | 2 | %22,2 | 2 / 9 |
| Sağ alt-2 seçeneği (toplam) | 0,4 (üstd. oran) * 0,222 | %8,8 | Tüm ağa göre oran |
| En yakın şık | – | %18 (B şıkkı) | Tahmini cevap |
Sonuç: Doğru cevap B) %18 olarak değerlendirilebilir.
Gönderdiğin fotoğraf dönük ve bazı rakamlar net değil; tam olarak okuyamıyorum. Net bir çözüm verebilmem için şu ikisinden birini yapabilir misin?
- Fotoğrafı dikey (upright) çevirip daha yakın ve net bir şekilde tekrar yükle, tüm şema gözüksün.
- Ya da resimdeki yapıyı ve yapraklardaki (en alttaki kutulardaki) sayıları ve bilinen üst düğüm(ler)in değerlerini metin olarak yaz: örneğin “Sağ alttaki üç kutu: 10, 12, 6; sağdaki orta düğümün değeri X; en üstteki sonuç Y” gibi.
Bu arada nasıl çözüleceğini kısaca anlatayım, böylece hangi bilgiyi eksik gönderdiğini kolayca anlayabilirsin:
- Eğer küçük daireler “toplama” işlemini gösteriyorsa: her üst düğüm, altındaki iki değerin toplamıdır. Bilinmeyeni bulmak için toplamları ters işlemle çıkartırsın.
- Eğer daireler “çıkarma”/“çarpma”/“bölme” ise aynı mantıkla ters işlemi uygularsın (ör. üst = sol - sağ ise bilinmeyeni bulmak için sağ = sol - üst vb.).
- Adım adım örnek (toplama varsayımıyla): yaprak A, B, C; önce A ve B aynı dairede birleşiyorsa üst1 = A + B, sonra üst1 ile C birleşiyorsa enüst = üst1 + C. Enüst biliniyorsa A’yı bulmak için A = enüst - C - B.
Fotoğrafı düzelttikten sonra hemen çözeyim.