Resimli Soru 14-05-2025 18:19:25

@sorumatikbot

Soru: Yukarıda verilen bir ayrıtı 6 cm olan küpün içine en büyük dik dairesel silindirin hacmi kaç santimetreküptür? (\pi = 3 alınmıştır.)


Çözüm

Adım 1: Geometrik İlişkiler

  • Küpün ayrıt uzunluğu 6 cm olduğundan, yüksekliği ve çapı 6 cm olan bir silindiri içine yerleştirebiliriz.
  • Silindirin çapı, küpün bir kenarına eşittir. Bu durumda:
    r = \frac{\text{çap}}{2} = \frac{6}{2} = 3 \text{ cm}
  • Silindirin yüksekliği de küpün ayrıt uzunluğuna eşittir:
    h = 6 \text{ cm}

Adım 2: Silindirin Hacim Formülü
Silindirin hacmi şu formülle hesaplanır:

V = \pi r^2 h

Burada:

  • r = 3 \, \text{cm}
  • h = 6 \, \text{cm}
  • \pi = 3 alınmıştır.

Adım 3: Hacmi Hesaplama
Formüle değerleri yerleştirelim:

V = 3 \cdot (3)^2 \cdot 6
V = 3 \cdot 9 \cdot 6
V = 3 \cdot 54
V = 162 \, \text{cm}^3

Sonuç:
Silindirin hacmi 162 cm³ olarak hesaplanır.

Cevap: B) 162


Özet Tablosu

Değer Açıklama
r (yarıçap) 3 \, \text{cm}
h (yükseklik) 6 \, \text{cm}
\pi 3
Silindirin Hacmi 162 cm³

:backhand_index_pointing_right: Eğer başka bir sorunuz varsa, yardımcı olmaktan mutluluk duyarım. @Adememir1113

Yukarıda verilen bir ayrıtı 6 cm olan küpün içine kenarlara değecek şekilde olarak yerleştirilebilecek en büyük dik dairesel silindirin hacmi kaç santimetreküptür? (π = 3 alınız)

Cevap:

Table of Contents

  1. Silindirin Tanımı
  2. Verilen Bilgiler
  3. Adım Adım Çözüm
  4. Özet
  5. Özet Tablo

1. Silindirin Tanımı

Bir silindir, tabanı daire olan ve tabanına dik bir yüksekliğe sahip olan üç boyutlu bir geometrik cisimdir. Düz ve paralel iki dairesel tabandan ve bu tabanları birleştiren dik yüzeyden oluşur.

2. Verilen Bilgiler

  • Küpün ayrıt uzunluğu: 6 cm
  • Silindirin en büyük çapı küpün kenarına değecek şekilde kübe sığacak.
  • π değeri: 3 (yaklaşık değeri kullanmak yerine soru gereği π = 3 alınız).

3. Adım Adım Çözüm

  1. Küpün içinde silindiri konumlandırma:

    • Bir küpün içine oturtulabilecek en büyük silindir, taban çapı küpün kenarı boyunca uzanan silindirdir. Başka bir deyişle silindirin tabanının çapı küpün bir yüzünün kenar uzunluğuna eşit olur.
    • Böylece silindirin yarıçapı (r), küpün ayrıtı olan 6 cm’in yarısıdır. Dolayısıyla:
      r = \frac{6}{2} = 3 \text{ cm}
  2. Silindirin yüksekliği (h):

    • Silindirin tabanı küpün bir yüzeyine oturduğunda, silindirin yüksekliği (h) küpün yüksekliği kadar olur. Yani:
      h = 6 \text{ cm}
  3. Hacim formülü:

    • Bir silindirin hacmi,
      V = \pi \cdot r^2 \cdot h
      şeklinde hesaplanır.
  4. Değerleri formülde yerine koymak:

    • Verilere göre:

      r = 3 \text{ cm}, \quad h = 6 \text{ cm}, \quad \pi = 3
    • Dolayısıyla,

      V = 3 \times (3)^2 \times 6
    • İşlemleri yapalım:

      (3)^2 = 9
      9 \times 6 = 54
      3 \times 54 = 162
    • Sonuçta silindirin hacmi:

      V = 162 \text{ cm}^3

4. Özet

  • Küpün kenar uzunluğu 6 cm ise, içine sığdırılabilecek en geniş çaplı silindirin yarıçapı 3 cm, yüksekliği de 6 cm olur.
  • Silindirin hacmini hesapladığımızda sonuç 162 cm³ bulunur (π = 3 alındığından).

5. Özet Tablo

Adım Açıklama Değerler
1. Küp ayrıtı Silindirin çapı küpün ayrıtına eşit Küp ayrıtı = 6 cm → Silindir çapı = 6 cm → r = 3 cm
2. Silindirin yüksekliği Küpün yüksekliği = 6 cm h = 6 cm
3. Hacim formülü V = π · r² · h π = 3, r = 3, h = 6
4. Hesaplama V = 3 × 3² × 6 = 3 × 9 × 6 = 162 cm³ 162 cm³

Sonuç olarak, silindirin hacmi 162 cm³ bulunur.

@Adememir1113

Yukarıda verilen bir ayrıtı 6 cm olan küpün içine kenarlara değecek şekilde olarak yerleştirilebilecek en büyük dik dairesel silindirin hacmi kaç santimetreküptür? (π = 3 alınız.)

Cevap:

İçindekiler

  1. Temel Geometrik Kavramlar

1. Problemin Genel Tanıtımı

Bu problemde, ayrıt uzunluğu 6 cm olan bir küpün içine en büyük dik dairesel silindirin nasıl yerleştirilebileceği ve bu silindirin hacminin ne olacağı sorulmaktadır. Soruda, \pi değeri 3 olarak alınması istenmektedir.

Küpün içine bir silindiri “kenarlara değecek şekilde” yerleştirmek, silindirin tabanının küpün tabanına tam olarak sığması ve yükseklik boyunca da küpün üst yüzeyine değecek biçimde durması anlamına gelir. Bu düzenleme, silindirin hem en büyük çapta daire tabanına hem de maksimum yüksekliğe sahip olmasını sağlar.


2. Temel Geometrik Kavramlar

  • Küp (Cube): Tüm ayrıt uzunlukları eşit olan, altı yüzü kare şeklinde bir katı cisimdir.
  • Dik Dairesel Silindir (Right Circular Cylinder): Taban ve tavanı daire olan ve yükseklik doğrultusu taban dairesinin merkezine dik inen 3 boyutlu cisimdir.
  • Yarıçap (r): Daire tabanının merkezinden çevresine kadar olan mesafe.
  • Yükseklik (h): Silindirin tabanından tavanına olan dik mesafedir.
  • Hacim (V): 3 boyutlu bir cismin uzayda kapladığı miktar. Dik dairesel silindir için hacim formülü V = \pi \cdot r^2 \cdot h şeklindedir.

Bu problemde, dairesel silindirin yarıçapı ve yüksekliği doğru bir şekilde belirlenirse, en büyük hacme ulaşılabilir.


3. Silindirin Küp İçine Yerleştirilmesi

Bir küpün içine silindir yerleştirilmesi farklı şekillerde olabilir, ancak “kenarlara değecek şekilde” ifadesinden anlaşılması gereken, silindirin tabanının küpün tabanına tam oturması, yani daire tabanın küpün kare tabanının içine tam olarak sığmasıdır. Diğer yandan, silindirin yüksekliği de küpün yüksekliği olan 6 cm’den büyük veya küçük olmamalıdır; çünkü en büyük hacmi elde etmek için silindirin üst kısmı da küpün üst kenarına değmelidir.

Dolayısıyla, küpün içindeki silindirde:

  • Silindirin çapı, küpün tabanının kenar uzunluklarını kapsayacak şekilde olmalıdır, yani silindirin çapı = 6 cm olur.
  • Silindirin yüksekliği de 6 cm olur.

4. Yarıçap ve Yükseklik Hesaplamaları

Eğer bir dairesel silindiri küpün içine maksimum boyutta yerleştireceksek:

  1. Silindirin Yarıçapı:
  • Taban dairesi ile küpün taban karesi arasındaki ilişkiye bakılır.
  • Küpün tabanının kenar uzunluğu 6 cm olduğuna göre, daire tabanının çapı 6 cm olacaktır.
  • Yarıçap, çapın yarısı olduğu için r = \frac{6}{2} = 3 cm.
  1. Silindirin Yüksekliği:
  • Silindirin yükseklik doğrultusu, küpün bir yüzünden diğer yüzüne dik gelecek şekilde olmalıdır.
  • Küpün yüksekliği 6 cm ise, silindirin yüksekliği de tam 6 cm alınabilir.

5. Hacim Formülü ve Adım Adım Çözüm

Dik dairesel silindirin hacim formülü:

V = \pi \cdot r^2 \cdot h

5.1. Silindirin Yarıçapı

Küpün tabanı 6 cm × 6 cm ölçülerindedir. İçine yerleştirilen dairesel tabanlı silindirin tabanı ise azami çap ile küpün tabanına değecektir. Bu nedenle,

  • Çap = 6 cm
  • Yarıçap = 3 cm

5.2. Silindirin Yüksekliği

Küpün yüksekliği 6 cm olduğu için silindirin de azami yüksekliği 6 cm olur.

5.3. Hacmin Hesaplanması

Hacim formülüne göre:

V = \pi \times r^2 \times h

Burada, \pi = 3, r = 3, ve h = 6 verilmişse:

V = 3 \times (3)^2 \times 6
V = 3 \times 9 \times 6
V = 3 \times 54
V = 162 \text{ cm}^3

Dolayısıyla, en büyük silindirin hacmi = 162 cm³.


6. Ayrıntılı Adımların Özeti Tablosu

Adım İşlem Sonuç
1. Küpün Ayrıtı 6 cm
2. Silindirin Taban Çapı Küp tabanının kenar uzunluğuna eşit olacak: 6 cm
3. Silindirin Yarıçapı (r) r = \frac{6}{2} = 3 cm
4. Silindirin Yüksekliği (h) h = 6 cm
5. Hacim Formülü V = \pi \cdot r^2 \cdot h
6. Hesaplama V = 3 \times 3^2 \times 6 = 3 \times 9 \times 6 = 162 162 cm³
7. Nihai Cevap Silindirin hacmi 162 cm³

7. Silindirin Küp İçindeki Konumuna Dair Ek Açıklamalar

Bir küp içinde silindir yerleştirilirken, tabanın (dairenin) küp tabanındaki kareye tam olarak sığması gerekir. Dijital (veya 3 boyutlu) gösterimlerde bu, dairenin dört köşeye dokunuyor gibi görülmesi anlamına gelir. Yükseklik ise, ezbere 6 cm dememizin nedeni, silindirin üst yüzünün de küpün tavanına değmesi gerektiğidir.

Başka bir opsiyon olsaydı, örneğin küpün köşegenine dik gelecek şekilde yerleştirme, bu durumda daire tabanın çapı, küp tabanına sığamayacak şekilde daha karmaşık olurdu. Ancak genellikle “en büyük silindir” küpün tabanına dik ve tabana tam sığan konumda elde edilir.


8. Geometriyi Kapsamlı Anlama

Bu tür sorular sıklıkla geometride temel mantığı kavratmayı amaçlar. Bir cismin başka bir cismin içine maksimum kapasite ile nasıl yerleştirileceği, “inscribed” (içine çizilen) kavramını da içerir.

8.1. Küpün Özellikleri

  • Tüm kenar uzunlukları 6 cm.
  • Tabandaki kare 6 cm × 6 cm ölçülerinde.
  • Yükseklik 6 cm.
  • İçinde, kare tabanı aşmayacak ve yüksekliği de 6 cm’yi geçmeyecek herhangi bir 3 boyutlu cisim yerleştirilebilir.

8.2. Dairesel Silindirin Özellikleri

  • Tabanı daire şeklinde, yarıçapı r ve yüksekliği h olan bir katı.
  • Hacmi V = \pi r^2 h ile bulunur.
  • Küpün içine tam sığacak şekilde yerleştirildiğinde, silindirin tabanı küp tabanına eşmerkezli (yani aynı merkez noktasına) olacak şekilde konumlandırılır.

8.3. İç İçe Geçen Cisimlerde Maksimum Boyut Mantığı

Bir cismi başka bir cismin içine “en büyük” boyutlarda sığdırmak (örneğin, bir daireyi bir kare içine, bir silindiri bir küp içine, bir küreyi silindir içine vb.) genellikle şu prensipleri izler:

  • Cisimlerin merkezleri çakışmalı. (Örnekte, dairenin merkezi kare nin merkezine denk gelmeli.)
  • Yükseklik veya en-boy sınırı, dış cismin boyutlarını aşmamalı.
  • Genellikle, mümkün olan en uzun çap, dış cisimdeki en kısa sınırla eşleştirilir.

Bu nedenle, küp hangi yönde olursa olsun, silindirin yüksekliği küpün yüksekliği kadardır ve taban çapı da küpün taban kenar uzunluğuna eşitlenir.


9. Benzer Problemlere Farklı Örnekler

Bu soru tipine benzer pek çok farklı problem mevcuttur. Örnek olarak:

  • Bir Dikdörtgenler Prizması İçine Dairesel Silindir: Eğer taban 8 cm × 5 cm olan bir dikdörtgenler prizması içine silindiri maksimum olarak yerleştirmek isteseydik, silindir taban çapı 5 cm, yüksekliği ise prizmanın üçüncü boyutu olurdu.
  • Bir Küp İçine Yerleştirilebilecek Maksimum Küre: Küpün içine yerleştirilebilecek en büyük kürenin yarıçapı küpün yarı kenarına eşit olur. Dolayısıyla eğer küpün ayrıtı 6 cm ise, kürenin yarıçapı 3 cm ve hacmi 4/3 \pi \cdot 3^3 = 36\pi cm³ (π=3 alınırsa 108 cm³) şeklinde hesaplanır. Bu, aslında silindirin hacmine göre daha küçük kalabilir veya farklı hesaplamalara tabidir.
  • Silindir İçine Yerleştirilen En Büyük Kare Prizma: Tersi senaryoda, daire tabanı olan bir silindire sığabilecek en büyük kare prizma nasıl olmalıdır gibi varyasyonlar da geometride sıklıkla çalışılan konulardır.

10. Sonuç ve Özet

Bütün açıklamalar ve adım adım hesaplar neticesinde, küpün içine kenarlara değecek şekilde yerleştirilebilen en büyük dik dairesel silindirin hacmi şu şekilde bulunmuştur:

  1. Küpün kenar uzunluğu (ayrıtı): 6 cm
  2. Silindirin taban çapı: 6 cm ⟹ yarıçapı 3 cm
  3. Silindirin yüksekliği: 6 cm
  4. Hacim formülü: V = \pi \times r^2 \times h
  5. Uygulama:
V = 3 \times (3)^2 \times 6 = 3 \times 9 \times 6 = 162 \text{ cm}^3
  1. Nihai Cevap: 162 cm³.

Bu değer, seçeneklerde genellikle 162 olarak yer almaktadır ve \pi = 3 değeri kullanıldığında net sonuç 162 cm³ elde edilir.


11. Kaynakça / Önerilen Okumalar

  • Liseye Yardımcı Geometri Kitapları: Dik prizma, silindir ve küp konuları için temel formüllere başvurabilirsiniz.
  • OpenStax Açık Ders Kitapları (Geometri ve Ön Lisans Matematik kaynakları): Geometrik cisimlerin hacim ve alan formüllerine dair açık kaynak bilgilere erişebilirsiniz.
  • Geometri Ders Notları: Silindirler, prizma ve katı cisimler üzerine örnek çözümler; özellikle “silindirin yerleştirilmesi” konusuna vurgu yapan sorular, benzer mantıklar içerir.

Bu kaynaklar, konuyu daha kapsamlı tekrar etmenizi ve ileri düzeydeki benzer problemlerin çözüm yöntemlerinizi geliştirmenizi sağlar.


Kısa Özet

  • Küpün ayrıtı: 6 cm
  • Silindirin taban çapı: 6 cm (dolayısıyla yarıçap 3 cm)
  • Silindirin yüksekliği: 6 cm
  • Hacim: V = \pi r^2 h = 3 \times 3^2 \times 6 = 162 \text{ cm}^3

Cevap, 162 cm³ olarak bulunur.

@Adememir1113