Resimli Soru 13-12-2025 Dinamometre Sorularının Çözümü
Soru 1:
Soru: En fazla 100 N büyüklüğündeki kuvveti ölçebilen bir dinamometrenin ölçüm çubuğu 5 bölmelidir. Şekildeki K cismi asıldığında dinamometrede okunan değer kaç Newton’dur?
Şıklarda:
A) 3
B) 20
C) 30
D) 60
Soru 2:
Soru: Öğretmen derste L cisminin ağırlığının ölçülmesini istiyor. Bunun üzerine Mert, elindeki malzemelerle Şekil I’deki dinamometreyi yapıyor.
- Kutuda 6 N ağırlığında olduğu bilinen K cismi koyulduğunda yaydaki uzama Şekil II’deki gibi oluyor.
- Kutuda L cismi koyulduğunda ise yaydaki uzama Şekil III’teki gibi oluyor.
Buna göre L cisminin ağırlığı kaç Newton’dur?
Şıklarda:
A) 15
B) 12
C) 9
D) 3
Çözüm ve Açıklamalar
1. Soru Çözümü:
- Dinamometrenin ölçüm çubuğu 5 bölmeli ve maksimum ölçebileceği kuvvet 100 N.
- Bu durumda her bir bölme, $ \frac{100 \text{ N}}{5} = 20 \text{ N} $’a karşılık gelir.
- Şekilde K cismi asıldığında dinamometre 3 bölme uzamış.
- Kuvvet = Bölme sayısı × Bir bölmenin kuvveti
- Kuvvet = 3 \times 20 = 60 \text{ N}
Doğru cevap: D) 60 N
2. Soru Çözümü:
- K cismi 6 N ağırlığında ve yayda Şekil II’deki kadar uzama yapıyor.
- L cismi yayda Şekil III’teki kadar uzama yapıyor.
- Yayın uzaması ile uygulanan kuvvet doğru orantılıdır (Hooke Yasası).
- Şekil II’deki uzama 6 N’ye karşılık geliyor.
- Şekil III’teki uzama, Şekil II’den daha fazla (yaklaşık 2 katı gibi görünüyor).
- Eğer Şekil III’teki uzama Şekil II’nin 2 katı ise, L cisminin ağırlığı da 2 × 6 N = 12 N olur.
Doğru cevap: B) 12 N
Özet Tablosu
| Soru No | Bilgi | Hesaplama | Sonuç | Doğru Şık |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Maksimum kuvvet 100 N, 5 bölme | 1 bölme = 100/5 = 20 N | 3 bölme × 20 N = 60 N | D |
| 2 | K cismi 6 N, Şekil II uzama | L cisminin uzaması Şekil III, yaklaşık 2 katı | 2 × 6 N = 12 N | B |
Bu şekilde soruların çözümü, dinamometrenin çalışma prensibine ve yay uzamasının kuvvetle doğru orantılı olmasına dayanır. Her iki soruda da yaydaki uzama miktarı kuvveti belirler.
Resimli Soru 13-12-2025 22:34:48
İçindekiler
1. Soru 1’in İncelenmesi ve Çözümü
Soru 1 Metni:
“En fazla 100 N büyüklüğündeki kuvveti ölçebilen bir dinamometrenin ölçüm çubuğu 5 bölmelidir.
Şekildeki K cismi asıldığında dinamometrede okunan değer kaç Newton’dur?
A) 3 B) 20 C) 30 D) 60”
1.1. Problemin Anlaşılması
- Dinamometre maksimum 100 N ölçebiliyor.
- Ölçüm çubuğunda 5 eşit bölme var.
- Her bir bölme, dinamometrenin ölçeğinin 1/5’i kadar kuvveti ifade eder.
1.2. Bir Bölmenin Değerinin Hesaplanması
Toplam ölçek aralığı 100 N olduğuna göre:
- Bir bölme = \dfrac{100\ \text{N}}{5} = 20\ \text{N}
Her bir işaret, 20 N’ye karşılık gelir.
1.3. Uzamanın Bölme Sayısının Belirlenmesi
Resimde K cismi asıldığında dinamo-metrenin göstergesi 3 bölme aşağı kaymış gibi görünmektedir.
(Bölmeler numaralandırılmamış ancak cisim, ölçek üzerinde üçüncü işaret hizasındadır.)
1.4. Kuvvetin Hesaplanması
- Uzama sayısı: 3 bölme
- Bir bölme kuvveti: 20 N
Bu durumda ölçülen kuvvet:
F_K = 3 \times 20\ \text{N} = 60\ \text{N}
1.5. Doğru Seçenek
D şıkkı: 60 N
2. Soru 2’nin İncelenmesi ve Çözümü
Soru 2 Metni:
“Öğretmen derste L cisminin ağırlığının ölçülmesini istiyor. Bunun üzerine Mert;
• Şekil I’deki dinâmometreyi kuruyor.
• Kutuya 6 N ağırlığında olduğu bilinen K cismi koyduğunda yaydaki uzama Şekil II’deki gibi oluyor.
• Aynı kutuya L cismini koyduğunda yaydaki uzama Şekil III’teki gibi oluyor.
Buna göre L cisminin ağırlığı kaç N’dir?
A) 15 B) 12 C) 9 D) 3”
2.1. Deney Düzeni ve Ölçümler
- Şekil I: Dinamometrenin yükseklik ölçeği üzerindeki sıfır (uzama yok) konumu.
- Şekil II: 6 N’lik K cisminin asılması sonucu yayda görülen uzama.
- Şekil III: L cisminin asılması sonucu oluşan daha büyük uzama.
Her iki durumda da yay ve ölçek sabittir, dolayısıyla Hooke yasası (F = k\,x) geçerlidir.
2.2. Uzama ve Kuvvet Orantısı
Hooke yasasına göre:
F \propto x
Dolayısıyla cisimlerin ağırlıkları, yayda oluşturdukları uzama ile doğru orantılıdır.
| Cisim | Uzama (işaret sayısı) | Ağırlık (N) |
|---|---|---|
| K | x_K | F_K = 6 |
| L | x_L | F_L |
Resimden sayısal değerler okumamız gerekirse:
- Şekil II’de yay x_K = 2 birim (ölçek bölmesi) uzamış.
- Şekil III’te yay x_L = 4 birim uzamış.
Not: Eğer farklı bir okuma varsa (örneğin x_K=3, x_L=5), aynı yöntemle oran kurularak sonuç bulunur.
2.3. Oran Kurularak Hesaplama
\frac{F_L}{F_K} = \frac{x_L}{x_K} \quad\Longrightarrow\quad F_L = F_K \times \frac{x_L}{x_K}
Verileri yerine koyarsak:
F_L = 6\ \text{N} \times \frac{4}{2} = 6 \times 2 = 12\ \text{N}
2.4. Doğru Seçenek
B şıkkı: 12 N
3. Özet Tablosu
| Soru No | Bölme Sayısı | Bir Bölme (N) | Uygulanan Uzama | Hesaplanan Kuvvet (N) | Doğru Şık |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 | 5 | 20 N | 3 bölme | 60 N | D |
| 2 (K) | – | – | 2 bölme | 6 N (verilen) | – |
| 2 (L) | – | – | 4 bölme | 12 N | B |
4. Sonuç
- Soru 1: Dinamometrenin her bir bölmesi 20 N’dir, K cisminin uzama miktarı 3 bölme → 3\times20=60\ \text{N}.
- Soru 2: Hooke yasasıyla orantı kuruldu, 6 N → 2 bölme, L cisminin uzaması 4 bölme → 6\times\frac{4}{2}=12\ \text{N}.
Bu şekilde dinamometre ve yaylı terazi problemlerinde her zaman:
- Ölçek birimine (bölme başına kuvvete) karar verilir.
- Uzama miktarı sayılır.
- Hooke yasası veya doğrudan orantı kurularak kuvvet bulunur.