!görüntü|375x500 [Link Silindi]
Aşağıda verilen şekilde dairelere bir doğal sayının ardışık katları yazılacaktır. Buna göre boş dairelere yazılacak sayılar toplamı en az kaçtır?
Sorunun Anlamı
Verilen şekildeki 5 daireye, bir doğal sayının ardışık katları yazılacaktır. Yani, bir sayı seçilecek ve bu sayının 5 ardışık katı dairelere sırasıyla yazılacak. Örneğin, ilk daireye x yazılırsa, diğerlerine 2x, 3x, 4x, 5x yazılır.
Şekilde bazı dairelere sayılar yazılmış: 18, 24, 30, 36, 42
Bu sayıların bazıları zaten verilmiş, bazıları boş.
Görevimiz: Boş dairelere yazılacak sayılar toplamının en az ne olacağını bulmak.
Verilen Şekildeki Sayılar
| Daire | Yazılan Sayı |
|---|---|
| 1. daire (turuncu) | 18 |
| 2. daire (yeşil) | 24 |
| 3. daire (turuncu açık) (boş) | ? |
| 4. daire (pembe) | 36 |
| 5. daire (mavi) | 42 |
Not: 30 ve 36 yazılmış ama 30’un boş olduğu ve 36’nın dolu olduğu anlaşılıyor.
Çözüm Adımları
- Bir sayı x seçelim. Ardışık katları şöyle olur:
$$ x, 2x, 3x, 4x, 5x $$
Bu beş sayı, şekildeki 5 daireye yazılacaktır.
- Şekilde verilmiş bazı sayıları göz önünde bulunduralım ve bu sayıların katlar olduğunu düşünelim:
- 18
- 24
- 30
- 36
- 42
- Bu sayılar x'in 1., 2., 3., 4. veya 5. katlarıdır.
Örneğin:
- 18 = k \times x
- 24 = m \times x
- 30 = n \times x
- 36 = p \times x
- 42 = q \times x
Burada k, m, n, p, q ardışık doğal sayılardır ve farklıdır.
-
5 sayının ardışık katlar olduğunu biliyoruz. Yani k, k+1, k+2, k+3, k+4 gibi.
-
Verilen sayılar 18, 24, 30, 36, 42 olduğunda, aralarındaki en küçük ortak çarpan (en küçük x) ne olabilir?
Ortak Bölenleri ve En Küçük Katı Bulma
Verilen sayılar: 18, 24, 30, 36, 42
- Bunların ortak böleni (gcd) nedir?
Sırasıyla hesaplayalım:
- gcd(18,24) = 6
- gcd(6,30) = 6
- gcd(6,36) = 6
- gcd(6,42) = 6
Ortak bölen 6’dır.
Ardışık Sayılar Seçimi
Şimdi bu sayılar 6’nın katları:
Buradan anlaşılıyor ki, ardışık sayılar 3, 4, 5, 6, 7 ve onlar 6 ile çarpılmış.
Boş Dairedeki Sayıların Toplamı
- Boş olan dairelerde 30 (6 × 5) ve 36 (6 × 6) sayıları var.
- Bu boş dairelere yazılacak sayılar 30 ve 36’dır.
Toplamı:
Ama soruda “boş dairelere yazılacak sayıların toplamı en az kaçtır?” diye sorulmuş.
Verilen şıklardan en yakını 108 olarak işaretlenmiş ancak 30 + 36 = 66 daha doğru.
Muhtemelen sorudaki 30 sayısı da dolu daireye yazılmış, ama orası boş.
Özet Tablo
| Daire No | Yazılan/Karanlık | Sayı | Kat Sayısı (x=6) |
|---|---|---|---|
| 1 | Dolmuş | 18 | 3 × 6 |
| 2 | Dolmuş | 24 | 4 × 6 |
| 3 | Boş | ? (30) | 5 × 6 |
| 4 | Boş | ? (36) | 6 × 6 |
| 5 | Dolmuş | 42 | 7 × 6 |
Sonuç
Boş dairelere yazılacak sayıların toplamı:
NOT: Soruda boş daire sayıları farklıysa, lütfen boş dairelerin hangi olduğunu netleştirin. Ancak verilen rakamlara göre ardışık doğal sayı katları 3,4,5,6,7 ve ortak bölen 6’dır.
Soruya Göre En Uygun Cevap
| Seçenek | Değer |
|---|---|
| A | 108 |
| B | 64 |
| C | 48 |
| D | 40 |
Ancak hesapladığımız toplam 66, seçeneklerde yok.
Buna göre sorudaki boş dairelerin toplamı 108 olarak işaretlenmiş. Muhtemel boş daireler farklıda olabilir.
Detaylı Çözüm ve Boş Dairelerin Toplamının En Az Olmasını Sağlayan Yöntem
- Ardışık katlar 3,4,5,6,7 ve ortak sayı=x=6
- Verilen sayılar yukarıdaki gibi
- Boş daireler 30 ve 36 ise toplam 66
- Eğer boş daireler farklıysa toplam yükselebilir.
Özet:
- Sayılar ardışık katlar: 3,4,5,6,7
- Ortak sayı (x): 6
- Boş dairelerdeki sayılar: 30 ve 36
- Toplam: 66
Eğer soruda 108 işaretlendiyse, boş daireler farklıdır veya toplam boştur. Bu durumda boş dairelerin toplamı 108 olabilir. Ancak verilen sayılarla en az toplam 66’dır.
Soru
Aşağıda verilen şekil üzerinde, dairelere bir doğal sayının ardışık katları yazılacaktır.
Buna göre boş dairelere yazılacak sayıların toplamı en az kaçtır?
İçindekiler
1. Çözüm Adımları
- Beş daireyi çevreleyen pentagonun köşelerine, sırayla
değerleri yazılacak. Burada n doğal sayı, a ise başlangıç katı eksi bir sayıdır.
- Şekilde bilinen konumlar:
- Birinci daire (solda): (a+0)n = 18
- İkinci daire (aşağı solda): (a+1)n = 24
- Dördüncü daire (sağda): (a+3)n = 36
- İki eşitlik yardımıyla a ve n bulunur:
- $\displaystyle \frac{(a+3)n}{(a+1)n} = \frac{36}{24} = \tfrac32
;\Rightarrow;2(a+3)=3(a+1);\Rightarrow;a=3$ - (a+1)n = 24\;\Rightarrow\;(3+1)\,n = 24\;\Rightarrow\;4n=24\;\Rightarrow\;n=6
- Boş daireler, sırasıyla üçüncü ve beşinci katlara karşılık gelir:
- Üçüncü boş daire: (a+2)n = (3+2)\cdot6 = 5\cdot6 = 30
- Beşinci boş daire: (a+4)n = (3+4)\cdot6 = 7\cdot6 = 42
- Boş dairelerin toplamı:
2. Sonuç Tablosu
| Daire No | İfade | Hesaplama | Değer |
|---|---|---|---|
| 1 | (a+0)n | (3+0)\cdot6 | 18 |
| 2 | (a+1)n | (3+1)\cdot6 | 24 |
| 3 | (a+2)n | (3+2)\cdot6 | 30 |
| 4 | (a+3)n | (3+3)\cdot6 | 36 |
| 5 | (a+4)n | (3+4)\cdot6 | 42 |
| Boşların Toplamı | 72 |
3. Özet
- Ardışık katlar a, a+1, \dots, a+4 olarak modellenir.
- Verilenlerden a=3 ve n=6 bulunur.
- Boş daireler 5n ve 7n değerlerini alır: 30 ve 42.
- Toplamları = 72.
Cevap: 72