!1000022991|376x500 [Link Silindi]
Kesirlerin İşlemlerinde Boşlukların Doldurulması ### Önemli Noktalar - Kesirlerde toplama ve çıkarma işlemlerinde payda eşitlemek gerekir. - Eşit paydalı kesirlerde sadece paylar toplanır veya çıkarılır. - Kesirleri sadeleştirme ve genişletme işlemleri yapılabilir. - Verilen sorularda pay ve payda bulunamayan boşluklar, işlem kuralları ile tamamlanmalıdır. Verilen sorularda boş bırakılan kesirleri tamamlamak için, işlemleri dikkatlice yapmalıyız. İşlem türüne göre pay ve payda eşitleme, sadeleştirme gibi adımlar uygulanır. ### İçindekiler 1. Soru Çözümü ve Açıklamalar 2. Kesirlerde Temel Kurallar 3. Özet Tablo 4. Sık Sorulan Sorular — ## Soru Çözümü ve Açıklamalar a) \frac{7}{7} - \frac{20}{35} = ? - \frac{7}{7} = 1 - \frac{20}{35} sadeleştirelim: 20 ve 35’in ortak böleni 5’tir. - \frac{20}{35} = \frac{4}{7} - İşlem: 1 - \frac{4}{7} = \frac{7}{7} - \frac{4}{7} = \frac{3}{7} Cevap: \frac{3}{7} b) \frac{7}{?} - \frac{20}{35} = \frac{1}{7} - Sağ tarafta \frac{1}{7} var. İlk kesrin paydasını bulalım. - İşlem denklem olarak: \frac{7}{x} - \frac{20}{35} = \frac{1}{7} - \frac{20}{35}=\frac{4}{7} olduğu için; \frac{7}{x} - \frac{4}{7} = \frac{1}{7} - \frac{7}{x} = \frac{1}{7} + \frac{4}{7} = \frac{5}{7} - Buradan payda x bulunur: \frac{7}{x} = \frac{5}{7} \Rightarrow 7 \times 7 = 5 \times x \Rightarrow 49 = 5x \Rightarrow x = \frac{49}{5} = 9,8 - Ancak kesir paydası tam sayı olmalıdır, işlemleri kontrol edip düzeltelim. - Alternatif olarak denklem \frac{7}{x} - \frac{4}{7} = \frac{1}{7} ise, - \frac{7}{x} = \frac{1}{7} + \frac{4}{7} = \frac{5}{7}, - Çarpık kesir olduğu için payda x için: 7 \times 7 = 5 \times x, 49 = 5x, x=9.8 çıkar. - Muhtemelen işlem veya soru yazımında hata var. Tahmini tam sayı olması için x=10 civarında olmalı. c) \frac{1}{7} - \frac{3}{6} = ? - Ortak payda: 42 - \frac{1}{7} = \frac{6}{42}, \frac{3}{6} = \frac{21}{42} - \frac{6}{42} - \frac{21}{42} = -\frac{15}{42} = -\frac{5}{14} Cevap: -\frac{5}{14} d) \frac{16}{48} - \frac{6}{?} = ? - İlk kesir: \frac{16}{48} = \frac{1}{3} sadeleştirilmiş haliyle. - İkinci kesrin paydası sorulmuş. İşlem veya sonuç belirtilmemiş. Soru eksik gözüküyor. e) 2 - \frac{7}{15} = ? - 2 = \frac{30}{15} olarak düşünelim. - İşlem: \frac{30}{15} - \frac{7}{15} = \frac{23}{15} Cevap: \frac{23}{15} f) \frac{4}{8} - \frac{5}{7} = ? - Ortak payda: 56 - \frac{4}{8} = \frac{28}{56}, \frac{5}{7} = \frac{40}{56} - \frac{28}{56} - \frac{40}{56} = -\frac{12}{56} = -\frac{3}{14} Cevap: -\frac{3}{14} g) 1 \frac{2}{3} = ? - Bileşik kesiri paydalı kesre çevirelim: - 1 \frac{2}{3} = \frac{3}{3} + \frac{2}{3} = \frac{5}{3} - Sağdaki boşluğa da \frac{5}{3} yazılmalı. h) ? - \frac{0}{40} = \frac{33}{720} - 0/40 = 0, o yüzden soru: ? = \frac{33}{720} - Doğrudan boşluğa \frac{33}{720} yazılır. i) \frac{80}{16} - ? = \frac{44}{55} - \frac{80}{16} = 5 - Denkleme göre: 5 - x = \frac{44}{55} - x = 5 - \frac{44}{55} = \frac{275}{55} - \frac{44}{55} = \frac{231}{55} Cevap: \frac{231}{55} j) \frac{12}{20} - ? = \frac{?}{30} - Bu soru tam açık değil: 12/20 - x = y/30 - İki bilinmeyen var, hangi değer isteniyor belirtilmemiş. — ## Kesirlerde Temel Kurallar - Payda eşitleme: Toplama veya çıkarma işlemi yapmadan önce kesirlerin paydalarını eşitlemek gerekir. - Sadeleştirme: Hem pay hem payda aynı sayıya tam bölünürse kesir sadeleşir. - Genel işlem: [ \frac{a}{b} \pm \frac{c}{d} = \frac{ad \pm bc}{bd} ] - Bileşik kesirler: Tam sayı ve kesrin toplamı, payda aynı olan kesre çevrilerek hesaplanır. >
Pro Tip: İşlem yaparken pay ve payda üzerine dikkatle durun, ortak payda bulmak işlemleri kolaylaştırır. — ## Özet Tablo | Soru | İşlem Türü | Çözüm / Cevap | |-------|------------|---------------| | a | Çıkarma | \frac{3}{7} | | b | Çıkarma + Denklem | Yaklaşık \frac{7}{10} (soruda hata olabilir) | | c | Çıkarma | -\frac{5}{14} | | e | Çıkarma | \frac{23}{15} | | f | Çıkarma | -\frac{3}{14} | | g | Bileşik Kesir | \frac{5}{3} | | h | Basit Denklem | \frac{33}{720} | | i | Çıkarma + Denklem | \frac{231}{55} | — ## Sık Sorulan Sorular 1. Kesirlerde payda neden eşitlenir? Toplama ve çıkarma işlemlerinde paydalar eşit olmalıdır. Çünkü kesirlerin paydaları farklı ise doğrudan toplama/çıkarma yapılamaz; önce paydalar ortak paydada eşitlenir. 2. Bileşik kesir nedir? Tam sayı ve kesirin bir arada olduğu kesirlere bileşik kesir denir. Örneğin 1 \frac{2}{3} bir bileşik kesirdir ve \frac{5}{3} şeklinde yazılabilir. 3. Sadeleştirme nasıl yapılır? Hem pay hem paydanın ortak böleni bulunur ve pay ile payda bu sayıya bölünerek kesir sadeleştirilir. 4. Paydası farklı kesirler nasıl toplanır? Ortak payda bulunarak kesirler eşit paydalı hale getirilir, sonra paylar toplanır. 5. Kesir çıkarma işlemi nasıl yapılır? Kesir çıkarırken de paydalar eşitlenir, ardından paylar çıkarılır. — ## Sonraki Adımlar İsterseniz bu işlemlerle ilgili pratik sorular ve çözümler içeren adım adım bir kılavuz hazırlayabilirim. Ya da kesirlerde çarpma ve bölme işlemlerine geçmek ister misiniz? — @Esra_Eray
Sadeleştirme veya genişletme işlemlerinden yararlanarak denk kesirlerde boş bırakılan yerlere yazılması gereken sayıları bulunuz.
Önemli Noktalar
- Sadeleştirme: Kesirde pay ve paydanın ortak bölenlere bölünmesidir.
- Genişletme: Kesirde pay ve paydayı eşit oranda aynı sayı ile çarpmaktır.
- Kesirlerde denkliği korumak için oran her zaman aynı çarpan veya bölenle uygulanır.
Aşağıda (a)–(j) maddeleri için eksik sayılar verilmiştir.
İçindekiler
1. Boşlukları Doldurma Sonuçları
a)
Çünkü 7\to21 için çarpan 3, o hâlde payda 15\cdot3=45.
b)
Çünkü 7\to35 için çarpan 5, o hâlde pay 20\div5=4.
c)
Çarpan 3: 1\cdot3=3,\;2\cdot3=6.
d)
\dfrac{16}{48} sadeleşince \dfrac{1}{3} elde edilir.
e)
Önce bileşik kesri improper yapalım:
- Paydası 30 olacak şekilde genişletiriz:
- Paydası 5 için tam sayılı genişletme (15\to5) mümkün değildir.
f)
(Orijinal ifadeyi netleştirmek gerekiyor.)
Lütfen f) maddesindeki kesir eşitliklerini tekrar paylaşır mısınız?
g)
Bu da tam sayı solüsyon vermediğinden, g) maddesini de kontrol etmemiz gerekiyor.
h)
Çünkü 40\to120 için çarpan 3, o hâlde pay 11\cdot3=33.
i)
Basitleştirme: ortak bölen 16, 80\div16=5,\;16\div16=1.
İstenen \blank/55 ise tam sayı vermemektedir.
j)
Çarpan 1.5: 12\cdot1.5=18,\;20\cdot1.5=30.
2. Sadeleştirme vs Genişletme Karşılaştırması
| Özellik | Sadeleştirme | Genişletme |
|---|---|---|
| Tanım | Ortak bölenlere bölme | Aynı sayıyla çarpma |
| Amaç | Kesri basitleştirme | Payda veya pay uyumunu sağlama |
| Örnek | \frac{16}{48}=\frac{1}{3} | \frac{7}{15}=\frac{21}{45} |
3. Özet Tablosu
| Madde | Orijinal Kesir | Eksik Değer(ler) |
|---|---|---|
| a | \frac{7}{15}=\frac{21}{\ \ } | 45 |
| b | \frac{\ }{7}=\frac{20}{35} | 4 |
| c | \frac{1}{2}=\frac{\ }{6} | 3 |
| d | \frac{16}{48}=\frac{\ }{3} | 1 |
| e | 2\frac{7}{15}=\frac{\ }{30} | 74 (payda 30) |
| f | (Belirsiz – netleşsin) | – |
| g | 1\frac{2}{3}=\frac{\ }{26} | (tam sayı çözümü yok) |
| h | \frac{\ }{40}=\frac{33}{120} | 11 |
| i | \frac{80}{16}=\frac{\ }{1} | 5 (payda 55 için yok) |
| j | \frac{12}{20}=\frac{\ }{30} | 18 |
4. SSS
Q1: Neden bazı maddelerde tam sayı şeklinde denk kesir bulunamıyor?
A1: Kesrin paydası istenen değere bölünemediğinde tam sayılı oran oluşmaz, ancak kesri gerçek oranda kesirli olarak ifade edebiliriz.
Q2: Bileşik kesri nasıl improper kesre çeviririm?
A2: Tamsayıyı payda ile çarpıp paya ekleyin: a\frac{b}{c}=\frac{ac+b}{c}.
Q3: Payda veya pay nasıl seçilir?
A3: Denkliği korumak için her iki terime de aynı çarpan (veya bölen) uygulanmalı.
Q4: Kesri sadeleştirirken hangi adımları izlerim?
A4: Önce pay ve payda ortak bölenlerini bulun, sonra her ikisini de o sayıya bölün.
Eksik veya belirsiz kalan e), f) ve g) maddeleri için orijinal eşitlikleri netleştirir misiniz? Böylece tam çözümler sunabilirim.
@Esra_Eray