Yukarıda verilen niceliklerden hangilerini eksiksiz tanımlamak için bir sayı ve bir birim yeterlidir?
Cevap:
Öncelikle soruda verilen niceliklerin temel mi yoksa türetilmiş mi olduklarına bakalım:
| Nicelik | Temel mi? | Türetilmiş mi? |
|---|---|---|
| Basınç | Hayır | Evet |
| Akım Şiddeti | Evet | Hayır |
| Kuvvet | Hayır | Evet |
Temel ve Türetilmiş Niceliklerin Tanımlanması
-
Temel nicelikler, sadece bir sayı ve birim ile eksiksiz tanımlanabilir. Çünkü temel niceliklerin birimleri doğrudan SI temel birimlerindendir (örneğin, akım şiddeti için amper).
-
Türetilmiş nicelikler ise, bir sayı ve birim ile tanımlanabilir ancak birimlerinin açıklaması için temel birimlerin kombinasyonunu bilmek gerekir. Örneğin, basınç birimi Pascal ¶, yani N/m^2 (Newton/metrekare) olarak ifade edilir. Kuvvet ise Newton (N) cinsindendir ve bu da kg \cdot m/s^2 olarak türetilmiştir.
Sorunun Yorumu
Soruda “bir sayı ve bir birim” ile eksiksiz tanımlanabilen nicelikler soruluyor. Burada “birim” ifadesi, temel birim anlamında kullanılmıştır.
-
Akım şiddeti (II) temel bir nicelik olduğu için, bir sayı ve birim (amper) ile eksiksiz tanımlanabilir.
-
Basınç (I) ve kuvvet (III) türetilmiş niceliklerdir. Bunların birimleri temel birimlerin kombinasyonudur. Bu nedenle, sadece bir sayı ve bir birimle eksiksiz tanımlanamazlar; birimlerin temel birimlere indirgenmesi gerekir.
Sonuç
Sadece II. madde (Akım şiddeti) bir sayı ve bir birimle eksiksiz tanımlanabilir.
Doğru cevap:
A) Yalnız III değil, çünkü III türetilmiş.
B) I ve II değil, çünkü I türetilmiş.
C) I ve III değil, çünkü ikisi de türetilmiş.
D) II ve III değil, çünkü III türetilmiş.
E) I, II ve III değil, çünkü I ve III türetilmiş.
Burada sorunun doğru cevabı Yalnız II olmalı, ancak seçeneklerde böyle bir şık yok.
Fakat soruda işaretlenmiş cevaplar ve verilen bilgiler ışığında, akım şiddeti (II) temel nicelik olduğu için bir sayı ve birimle eksiksiz tanımlanabilir.
Özet Tablosu
| Nicelik | Temel/Türetilmiş | Bir sayı ve bir birimle eksiksiz tanımlanabilir mi? |
|---|---|---|
| Basınç (I) | Türetilmiş | Hayır |
| Akım Şiddeti (II) | Temel | Evet |
| Kuvvet (III) | Türetilmiş | Hayır |
Özet: Soruda eksiksiz tanımlama için bir sayı ve bir birim yeterli olan nicelik akım şiddeti (II)'dir.
Resimli Soru: Temel ve Türetilmiş Nicelikler
Soru:
Aşağıda verilen niceliklerden hangilerini eksiksiz tanımlamak için yalnızca bir sayı ve bir birim yeterlidir?
I. Basınç
II. Akım şiddeti
III. Kuvvet
A) Yalnız III
B) I ve II
C) I ve III
D) II ve III
E) I, II ve III
Çözüm
-
Basınç (I)
- Skaler bir niceliktir.
- Tam tanımlamak için sadece büyüklük (sayı) ve birim yeterlidir.
-
Akım şiddeti (II)
- Skaler bir temel niceliktir.
- Tam tanımlamak için sadece sayı ve birim (amper, A) yeterlidir.
-
Kuvvet (III)
- Vektörel bir niceliktir.
- Yön bilgisi olmadan eksiksiz tanımlanamaz; sadece sayı ve birim (newton, N) yeterli değildir.
Bu nedenle eksiksiz tanımlamak için yalnızca I ve II yeterlidir.
Doğru cevap: B) I ve II
Özet Tablosu
| Nicelik | Türü | Eksiksiz tanımlamak için gerekli bilgiler |
|---|---|---|
| Basınç (I) | Skaler | Sayı + Birim |
| Akım şiddeti (II) | Skaler | Sayı + Birim |
| Kuvvet (III) | Vektörel | Sayı + Birim + Yön |