!17601991823822657929673980805311|666x500 [Link Silindi]
Verilen cümlelerde “de - da” eklerinin doğru kullanımı nasıl yapılır?
Cevap:
Aşağıdaki tabloda, “de”, “da” eklerinin yazımları ve kullanımının nasıl yapılacağına dair bilgiler verilmiştir. Eklerin ayrı mı yoksa bitişik mi yazılacağı, cümledeki işlevine bağlıdır. Türkçede “de” ve “da” ekleri iki şekilde kullanılır:
- -de, -da (Bulunma hali eki): Yer veya zaman belirtmek için kullanılır. Bu ekler bitisik yazılır.
- -de, -da (Bağlaç): Cümleleri veya kelimeleri birbirine bağlar. Bu kullanımlarda ayrı yazılır.
Örneklerle Doğru Kullanımlar
| Örnekteki Cümle | Doğru Yazımı | Açıklaması |
|---|---|---|
| Ben gidiyorum, sende gelmek ister misin? | sende (ayrı) | Bağlaç olarak ayrı yazılır. |
| Bugün hava çok soğuk, yarın da buzu olacaktır. | da (ayrı) | Bağlaç görevinde, ayrı yazılır. |
| Kitap odasında film izlemeyi düşünüyorum. | odasında (bitik) | Bulunma hali eki, bitişik yazılır. |
| Ahmet çok okudu, Ağa da başarılı oldu. | da (ayrı) | Bağlaçta ayrı yazılır. |
| Tatilde çok eğlendik, seninle de gitmek isterim. | de (ayrı) | Bağlaç, ayrı yazılır. |
| Çay yanına kek de yapar mısın? | de (ayrı) | Bağlaç, ayrı yazılır. |
| Kalem kutusunu bulduk, defterde kontrol edelim. | defterde (bitik) | Bulunma hali eki, bitişik yazılır. |
Ek ve Bağlaç Olarak “de - da” Kullanımı
| Özellik | Yazılışı | Örnek | Açıklama |
|---|---|---|---|
| Ek (Bulunma hali eki) | Bitişik (de, da) | evde, bahçede, okulda | Mekan veya zaman belirten ek. |
| Bağlaç | Ayrı (de, da) | Sen de gel, bende var, bugün de gittim | Cümleleri bağlar, zıtlık ifade eder. |
2. Etkinlik: Boşluk doldurma
Verilen cümlelerde “-de” ya da “-da” ekinin doğru kullanımıyla cümleleri tamamlamalısınız. Eklerin bağlaç olup olmadığına dikkat etmelisiniz.
Örnek cevap:
- Çantamın sınıfta kalması senin canın … -da (Ek, yer belirtiyor: sınıfta)
- Sabah bahçede çalıştım, olsan … -da (Bağlaç, ayrı yazılır: olsan da)
- Okul … çok güzel bir etkinlik yapılır, sen de katılın mı? -de (Ek, bitişik: okulda; bağlaç ayrı: sen de)
- Defterim cantamın … kalemim masanın üstünde. -de (Ek, bitişik: cantamda)
- Telefonum odam … bilgisayarım … orada olabilir. -da (Ek, bitişik)
- Markette indirim vardı, pazarda … fiyatlar çok uygundu. -da (Bağlaç, ayrı)
- Kütüphane … sessizlik çok önemli, sen … bunu dikkate etmelisin. -de (Ek: kütüphanede; bağlaç: sen de)
- Tatil köyünde hava çok güzeldi; yemekler … harikaydı. -de (Ek, bitişik)
- Annem mutfakta yemek yapıyordu, babam … ona yardım ediyordu. -de (Bağlaç, ayrı)
Özet Tablosu
| “de - da” Türü | Yazılış Şekli | Örnek Kullanım | Anlamı / Görevi |
|---|---|---|---|
| Bulunma hali eki (ek) | Bitişik | Okulda, evde, bahçede | Yer, zaman belirtir |
| Bağlaç | Ayrı | Sen de, o da, ben de | Cümlenin veya kelimenin bağlanması |
Kısaca:
- Yer ve zaman belirten “-de, -da” bitişik yazılır.
- Cümleleri bağlayan “-de, -da” ayrı yazılır.
Bu kuralı uygulayarak cümlelerinizdeki yazım yanlışlarını düzeltebilirsiniz.
Resimli Soru 11-10-2025 19:12:22
Aşağıdaki cevaplarda
- V : “-de/-da” eki veya bağlacı doğru kullanılmış cümleler
- X : “-de/-da” eki veya bağlacı yanlış kullanılmış cümleler
İçindekiler
1. Etkinlik 1 – Doğru/Yanlış İşaretleme
Aşağıdaki tabloda sol sütundaki 8 cümlenin her birinde “-de/-da” ekinin veya bağlacının doğru mu, yanlış mı yazıldığını işaretledik:
| # | Cümle | İşaret |
|---|---|---|
| 1 | Ben gidiyorum, sende gelmek ister misin? | X |
| 2 | Bugün hava çok soğuk, yarın da böyle olacaktır. | V |
| 3 | Karda oldu, film izlemeyi düşünüyorsun. | X |
| 4 | Herkes buradaydı, sende fotoğraf çok güzel oldu. | X |
| 5 | Ahmet çok zeki, oyuncular bir basardı oldu. | X |
| 6 | Tatilde çok eğlendik, seninlede gelmeyi isterim. | X |
| 7 | Çayın yanına kek de yapalım mı? | V |
| 8 | Kalem kutusunu bulduk, defteride kontrol edelim. | X |
Açıklamalar:
- 1, 3, 4, 5, 6, 8 numaralı cümlelerde “sen de” yerine “sende”, “kart da” yerine “karda” vb. yazılmış; yanlış.
- 2 ve 7 numaralı cümlelerde bağlaç “da” ayrı ve doğru kullanılmış; doğru.
2. Etkinlik 2 – Boşlukları Doldurma
Ek’in mi (-de/-da) yoksa bağlaç’ın mı (de/da) olduğunu dikkatle ayırt ederek dolduralım:
| # | Cümle |
|---|---|
| 1 | Çarşıdan sinirle çıktım, senin de? |
| 2 | Sabah bahçede çalıştım, akşam da okul da çalışacağım. |
| 3 | Okulda çok güzel bir etkinlik yaptık, sen de katıldın mı? |
| 4 | Defterim çantanın da, kalemim masanın da üstünde. |
| 5 | Telefonum odanın da, bilgisayarın da orada kaldı. |
| 6 | Markette indirim vardı, pazarda da fiyatlar çok uygundu. |
| 7 | Kütüphanede sessizlik çok önemli, de buna dikkat etmeliyim. |
| 8 | Tatil boyunca hava çok güzeldi, yemekte de harika. |
3. Özet Tablosu
| Etkinlik | Toplam Cümle | Doğru (V) | Yanlış (X) |
|---|---|---|---|
| Etkinlik 1 | 8 | 2 | 6 |
| Etkinlik 2 | 8 | 8 | 0 |