4. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgül, metindeki altı çizili cümledeki görevyle kullanılmıştır?
Soru:
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgül, metindeki (örnekte verilen) altı çizili cümledeki görevle kullanılmıştır?
Öncelikle, sorunun işaret ettiği metindeki altı çizili cümlede virgülün görevi belirlenmelidir. Altı çizili kısımda hangi görevde kullanılmış olduğunu tespit edelim.
Altı çizili cümlede virgül görevine ait seçenekler verilmiş şu cümle:
Öğretmen, o anda garip bir ses duymuş gibi irkilen çocuğa hayretle baktı.
Buradaki virgülün görevi, özne ile yüklem arasında duraklama yapıp vurgu oluşturmak veya anlamı daha anlaşılır kılmak için konmuştur. Yani özne “Öğretmen” ile devamındaki cümlecik ayrılmıştır.
Bu kullanıma göre aynı işlevde kullanılan cümle aranıyor.
Şıkların Analizi:
A şıkkı:
“Kamyonlar, süslü otomobiller, eski antika araçlar… Her şey vardı bu fuarda.”
Burada virgüller, iki veya daha fazla öğeyi ayırmak için kullanılmıştır (listeleme). Altı çizili cümledeki virgülün işlevi bu değildir.
B şıkkı:
“Dönüşün tekerleği patladı, şoför de hastalandı, bizi başka bir araca bindirdiler.”
Burada virgüller, cümle parçalarını ayırmış ve cümleler arasında bağlayıcı görevindedir. Altı çizili cümledekiyle aynı kullanım değil.
C şıkkı:
“Öğretmen, o anda garip bir ses duymuş gibi irkilen çocuğa hayretle baktı.”
Bu cümle tamamen aynı cümledir. Virgül özne “Öğretmen” ile yüklem arasında duraklama amacıyla konmuştur.
D şıkkı:
“Uçakta bekleyen ve hâlâ uçaktan inmeyen yolcular varmış, dedi ve uzaklaştı.”
Burada virgül, ana cümleden sonra başka bir cümleye geçiş yapma amacı taşır.
Cevap:
C şıkkıdaki cümlede virgül, altı çizili cümledeki görevle, yani özne ile yüklem arasında duraklamaya ve vurguyu sağlama amacıyla kullanılmıştır.
Özet Tablosu
| Şık | Cümle | Virgülün Görevi | Altı Çizili Cümleyle Aynı mı? |
|---|---|---|---|
| A | Kamyonlar, süslü otomobiller, eski antika araçlar… | Listeleme için kullanılmış | Hayır |
| B | Dönüşün tekerleği patladı, şoför de hastalandı… | Cümleleri ayırma, bağlama | Hayır |
| C | Öğretmen, o anda garip bir ses duymuş gibi irkilen çocuğa hayretle baktı. | Özne-yüklem arasına duraklama ve vurgu | Evet |
| D | Uçakta bekleyen ve hâlâ uçaktan inmeyen yolcular varmış, dedi ve uzaklaştı. | İki cümleyi ayırma | Hayır |
Sonuç olarak, sorunun doğru cevabı:
C) Öğretmen, o anda garip bir ses duymuş gibi irkilen çocuğa hayretle baktı.
Yukarıdaki metinden maddelerinden hangilerinin cevaplarına ulaşılamaz?
Cevap: A) yalnız 1
Gerekçe:
-
- hangi ülkelerin ödül aldığı — Bu bilgi metinde açıkça verilmemiş. Metinde bazı ülkelerden adayların olduğu (aday gösterilen ülkeler) ve bir kişinin ödül aldığı söyleniyor; fakat “hangi ülkelerin ödül aldığı” (yani ödül alan tüm ülkelerin listesi) çıkarılamaz.
-
- ödül töreninin nerede yapıldığı — Metinde belirtilmiş (New York).
-
- ödül töreninin kaçıncı defa yapıldığı — Metinde belirtilmiş (47. kez / 47.).
-
- ödül alan kişinin hangi dalda ödül aldığı — Metinde belirtilmiş (“en iyi erkek oyuncu” vb. kategorisi).
Başka sorular varsa veya 4. ve 5. sorularını da çözmemi istersen, daha net görünmesi için daha yakın/yüksek çözünürlüklü bir fotoğraf atabilir misin?